kania

DRUKUJ
1472, SStp
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
liczba pojedynczaliczba mnoga
M:
kania
M:
kanie
D:
kani
D neut:
kani
D char:
kań
C:
kani
C:
kaniom
B:
kanię
B:
kanie
N:
kanią
N:
kaniami
Ms:
kani
Ms:
kaniach
W:
kanio
W:
kanie
psł. *kańa 'ptak kania'
Wyraz być może pochodzenia dźwiękonaśladowczego. Nazwa grzyba prawdopodobnie wtórna od nazwy ptaka, choć z niejasnych powodów.
1.a grzyb
jadalny grzyb o przypominającym kształtem parasol jasnobrązowym kapeluszu z łuskami na zewnątrz i z gęstymi, białawymi blaszkami pod spodem, osadzony na długim trzonie z zygzakowatym wzorem
Używane również w postaci pełnej: czubajka kania.

CZŁOWIEK I PRZYRODA
arrow down
Świat roślin
arrow down
rośliny leśne i łąkowe

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA
arrow down
Jedzenie i jego przygotowanie
arrow down
rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

hiperonimy:grzyb
  • zbierać kanie
  • pomylić (muchomora sromotnikowego) z kanią

Tytuł „Wicegrzybiarza” postanowiliśmy przyznać chłopcom, którzy znaleźli imponujących rozmiarów kanię [...]. Ich kania ważyła 80 dag, a średnica jej kapelusza wynosiła 38 cm.

źródło: NKJP: (red.): Nadia „Grzybiarzem Roku 2006” - plebiscyt rozstrzygnięty!, Czas Ostrzeszowski, nr 1, 2007

Muchomor sromotnikowy najczęściej mylony jest z dziką pieczarką, kanią i gąską zieloną.

źródło: NKJP: (luk): Jak odróżniać jadalne od trujących, Dziennik Łódzki, 2004-08-21

Zapuszczali się w głąb coraz dalej i dalej, bo tam rosły dorodniejsze prawdziwki i kanie, złocistsze rydze.

źródło: NKJP: Kira Gałczyńska: Nie wrócę tu nigdy, czyli pożegnanie z Mazurami, 1998

Każdą wątpliwość rozstrzygajcie radykalnie, wyrzucając podejrzanego grzyba. Unikajcie kani, ponieważ łatwo je pomylić ze sromotnikiem [...].

źródło: NKJP: Piotr Adamczewski: Smak pod kapeluszem, Polityka, 2003-10-04

Muchomor zielonawy, czyli sromotnikowy, w lesie nie zwraca uwagi swoim wyglądem [...]. Bywa często mylony z jadalnymi gołąbkami, gąskami, pieczarkami, a nawet kaniami.

źródło: NKJP: (X): Rada za radą, Gazeta Wyborcza, 1993-08-13

1.b potrawa
potrawa z kani - grzybów

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA
arrow down
Jedzenie i jego przygotowanie
arrow down
rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Bardzo szkodliwa jest smażona kania, prawie surowa w środku.

źródło: NKJP: Monika Panfil: Zielonkawy morderca, Gazeta Wyborcza, 1994-09-15

Nie ma pan pojęcia, jaki grzybny jest ten rok. Borowiki, podgrzybki, kurki, maślaki, rydze, kanie, co pan chce. Kanie na masełku, palce lizać. Niech się najlepsze kotlety schowają.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Traktat o łuskaniu fasoli, 2007

Jak już objedzą się maślakami w śmietanie, nasmażą rydzów albo kani i nagotują zup grzybowych, może zatęsknią za innym smakiem?

źródło: NKJP: Krzysztof Kucharski: Cielę podalpejskie, Gazeta Wrocławska, 2002-08-16

2. ptak
ptak drapieżny o niewielkim, zakrzywionym dziobie, dużych, lekko zgiętych w locie skrzydłach oraz ogonie mającym wcięcie; żywiący się drobnymi kręgowcami, owadami, martwymi rybami i odpadkami
Wyraz używany jako składnik terminów zoologicznych, np.: kania czarna, kania ruda.

CZŁOWIEK I PRZYRODA
arrow down
Świat zwierząt
arrow down
ptaki

CZŁOWIEK I PRZYRODA
arrow down
Świat zwierząt
arrow down
zwierzęta drapieżne

hiperonimy:ptak

W chałupie Kłoski na Wydymaczu mieszkał wąż, sowa i kania [...]. Kania tkwiła u sklepienia dachu, w najwyższym punkcie domu, ale jej prawdziwym mieszkaniem było niebo.

źródło: NKJP: Olga Tokarczuk: Prawiek i inne czasy, 1996

Często w pobliżu czaplińców gniazdują również ptaki drapieżne, które z wyjątkiem kani nie czynią szkód swoim sąsiadom.

źródło: NKJP: Stanisław Godlewski: Vademecum myśliwego, 1955

Nie było ptaka, którego by Świerszcz nie potrafił naśladować: kosa, kukułkę, kanię, słowika, wilgę, szpaka, dzięcioła, kraskę, gila, co się tylko chciało.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Kamień na kamieniu, 2008

Martwe pisklęta stają się łupem krążących kani lub czających się w ukryciu lisów.

źródło: NKJP: (RL): Czapli Wierch w gminie Osiek, Dziennik Tczewski, 1999-11-05

czubajka kania


ktoś potrzebuje czegoś jak/niczym kania dżdżu


ktoś pragnie czegoś jak/niczym kania dżdżu


ktoś wygląda czegoś jak/niczym kania dżdżu


ktoś łaknie czegoś jak/niczym kania dżdżu


ktoś wyczekuje czegoś jak/niczym kania dżdżu


ktoś wypatruje czegoś jak/niczym kania dżdżu


ktoś jest spragniony czegoś jak/niczym kania dżdżu