UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

bal

Chronologizacja

1481, SStp

1. karnawałowy

Definicja

wielka zabawa taneczna

Pochodzenie

fr.

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

Połączenia

całonocny; huczny, uroczysty, wielki, wspaniały, wystawny; charytatywny bal; bal kostiumowy, maskowy; karnawałowy, maturalny, noworoczny, studniówkowy, walentynkowy; integracyjny; okolicznościowy
bal absolwentów, gimnazjalistów, przedszkolaków; przebierańców; dziennikarzy, mistrzów, piłkarzy
bale i bankiety; bale i prywatki; bale i przyjęcie; bale i zabawy; biesiady i bale; uczty i bale
gospodarz, organizator, sponsor, uczestnik; król, królowa, wodzirej; atrakcja; czas, rozpoczęcie, zakończenie balu
przygotowania do balu; dochód z balu
bilet, zaproszenie na bal
udział w balu
bal odbył się/odbywa się
organizować, urządzić/urządzać, wydać, wyprawić, zorganizować; wspominać bal
iść, pójść, przybyć na bal
gościć, bawić się, tańczyć na balu; uczestniczyć w balu

Cytaty

	Razem bywali w towarzystwie, jeździli do teatru i do opery w Petersburgu, brali udział w bardzo modnych wówczas amatorskich przedstawieniach i balach maskowych oraz w wieczorach muzycznych. źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997
	Edyta Piasecka, solistka opery, zdobyła wielkie uznanie uczestników imprezy. Śpiewający wraz z nią w operetkowych duetach miłosnych, czarujący głosem i dowcipem, Franciszek Makuch był wodzirejem balu. źródło: NKJP: Magia opery, Dziennik Polski - Świat, 2003-01-23
	Wystrzały słychać było z każdej strony tucholskiego rynku. Po efektownym rozpoczęciu Nowego Roku uczestnicy balów i zabaw sylwestrowych rozeszli się do lokali. źródło: NKJP: Lucyna Zdanowska, Tak witaliśmy Nowy Rok, Tygodnik Tucholski, 2005
	U Symonidesa Romera na zamku wydano bal z okazji mego wyboru na drugą kadencję i wtedy się poznaliśmy. To było ukartowane, tam miałem jej się oświadczyć. A ona, ma się rozumieć, przyjąć oświadczyny. źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	bal	bale
D.	balu	balów kwestion. bali
C.	balowi	balom
B.	bal	bale
N.	balem	balami
Ms.	balu	balach
W.	balu	bale

2. sosnowy

Definicja

gruby, okorowany pień drzewa służący jako budulec

Pochodzenie

niem. Baal

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo materiały, narzędzia i maszyny budowlane

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	dyl, kloc
	hiperonimy:	blok

Połączenia

ciężki, gruby, potężny bal; bal dębowy, modrzewiowy, sosnowy, świerkowy; drewniany
bal drewna
bale i deski
ciąć, przecinać, zwozić bale
zbudować z bali

Cytaty

	Następnym budynkiem przylegającym do stajni jest obora, podobnie jak spichrz - drewniana, z grubych, sosnowych bali. źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997
	Na wysepce leżało kilka na tyle ciężkich bali drewna, że nie dało się ich przenieść i trzeba było pociąć je na mniejsze. źródło: NKJP: Wojciech Wanat: Rok w Monarze, 2006
	Majster Skarżyński, krzepki wąsaty stolarz, ofuknął mnie zirytowany moją niezręcznością przy podawaniu do cięcia wielkich, ciężkich bali sosnowych. źródło: NKJP: Jerzy Adamski: Świat jako niespełnienie albo Samobójstwo Don Juana, 2000
	Po stodole Józefa Kaczmarczyka została tylko sterta nadpalonych desek i bali. źródło: NKJP: K. Kowalski, Kim jest podpalacz?, Tygodnik Ciechanowski, 2002-05-30

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	bal	bale
D.	bala	bali
C.	balowi	balom
B.	bal	bale
N.	balem	balami
Ms.	balu	balach
W.	balu	bale

Składnia

	+	bal	+	JAKI
	+	bal	+	CZEGO

3. towaru

Definicja

duża paczka towaru uformowana w kształt zwoju lub sprasowanego prostopadłościanu

Pochodzenie

śr.-w.-niem. balle

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Relacje znaczeniowe

synonimy:

bela

Połączenia

wielki bal
bal bawełny, słomy

Cytaty

Wjeżdżających do wioski witają słomiane domki, a na skrzyżowaniu przy sklepie stanął młyn z bali słomy.

źródło: NKJP: (ma.w), Młócenie cepem jedną z atrakcji, Nowiny Raciborskie, 2008-08-26

W drodze z portu do „sali baletowej” agent zwrócił naszą uwagę na idące parami czarne dziewczęta. Każda para dźwigała na głowie olbrzymi bal bawełny.

źródło: KWSJP: Karol Olgierd Borchardt: Znaczy kapitan, 1960

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	bal	bale
D.	bala	bali
C.	balowi	balom
B.	bal	bale
N.	balem	balami
Ms.	balu	balach
W.	balu	bale

Składnia

bal

CZEGO

4. nieprzyjemna sytuacja

Definicja

pot.

nieprzyjemna i kłopotliwa sytuacja

Pochodzenie

fr.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Cytaty

Czternaście uchybień powynajdowali - za mało umywalni na tę liczbę pracowników, drzwi w toaletach za wąskie, a już największy cyrk, że nie ma wywieszonej instrukcji używania rękawic roboczych! I ten sam bal, wstrzymanie budowy, odwołanie, oczywiście, decyzja bezpodstawna, ale znowu parę tygodni w plecy.

źródło: NKJP: Rafał A Ziemkiewicz: Żywina, 2008

K.N.P. sprzeniewierza te fundusze na swoje prywatne wydatki, płacąc pensje Ł 60-100 miesięcznie rozmaitym tym fagasom, którzy im się wysługują. Ładny bal! Nie ma co mówić, już oni się doigrają, jak przyjdzie czas!

źródło: NKJP: Jerzy Odrowąż-Pieniążek: Więcej niż świadek, 2007

- No, tośmy wczoraj mieli niezły bal! Marek palcami przeczesał włosy. - Co zrobili z tym wrakiem? - zdziwił się, nie widząc na poboczu uszkodzonego TIR-a. Kalinowski pociągnął nosem. - Nie słyszałeś, jak go zabierali?

źródło: NKJP:Krystyna Boglar: Zobaczysz, że pewnego dnia..., 1996

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	bal	bale
D.	balu	balów
C.	balowi	balom
B.	bal	bale
N.	balem	balami
Ms.	balu	balach
W.	balu	bale

Inne uwagi

Zwykle lp

Frazeologizmy

bal debiutantek
i po balu
koniec pieśni
koniec balu
po balu

Data ostatniej modyfikacji: 17.11.2022