UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dzierżyć

Chronologizacja

2 połowa XV w., SStp
Wcześniej, od XIV w. w postaci dzierżeć

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	dzierżę	dzierżymy
2 os.	dzierżysz	dzierżycie
3 os.	dzierży	dzierżą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	dzierżyłem +(e)m dzierżył	dzierżyłam +(e)m dzierżyła	dzierżyłom +(e)m dzierżyło	dzierżyliśmy +(e)śmy dzierżyli	dzierżyłyśmy +(e)śmy dzierżyły
2 os.	dzierżyłeś +(e)ś dzierżył	dzierżyłaś +(e)ś dzierżyła	dzierżyłoś +(e)ś dzierżyło	dzierżyliście +(e)ście dzierżyli	dzierżyłyście +(e)ście dzierżyły
3 os.	dzierżył	dzierżyła	dzierżyło	dzierżyli	dzierżyły

bezosobnik: dzierżono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę dzierżył będę dzierżyć	będę dzierżyła będę dzierżyć	będę dzierżyło będę dzierżyć	będziemy dzierżyli będziemy dzierżyć	będziemy dzierżyły będziemy dzierżyć
2 os.	będziesz dzierżył będziesz dzierżyć	będziesz dzierżyła będziesz dzierżyć	będziesz dzierżyło będziesz dzierżyć	będziecie dzierżyli będziecie dzierżyć	będziecie dzierżyły będziecie dzierżyć
3 os.	będzie dzierżył będzie dzierżyć	będzie dzierżyła będzie dzierżyć	będzie dzierżyło będzie dzierżyć	będą dzierżyli będą dzierżyć	będą dzierżyły będą dzierżyć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		dzierżmy
2 os.	dzierż	dzierżcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	dzierżyłbym bym dzierżył	dzierżyłabym bym dzierżyła	dzierżyłobym bym dzierżyło	dzierżylibyśmy byśmy dzierżyli	dzierżyłybyśmy byśmy dzierżyły
2 os.	dzierżyłbyś byś dzierżył	dzierżyłabyś byś dzierżyła	dzierżyłobyś byś dzierżyło	dzierżylibyście byście dzierżyli	dzierżyłybyście byście dzierżyły
3 os.	dzierżyłby by dzierżył	dzierżyłaby by dzierżyła	dzierżyłoby by dzierżyło	dzierżyliby by dzierżyli	dzierżyłyby by dzierżyły

bezosobnik: dzierżono by

bezokolicznik: dzierżyć

imiesłów przysłówkowy współczesny: dzierżąc

gerundium: dzierżenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	dzierżenie	dzierżenia
D.	dzierżenia	dzierżeń
C.	dzierżeniu	dzierżeniom
B.	dzierżenie	dzierżenia
N.	dzierżeniem	dzierżeniami
Ms.	dzierżeniu	dzierżeniach
W.	dzierżenie	dzierżenia

imiesłów przymiotnikowy czynny: dzierżący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	dzierżący	dzierżący	dzierżący	dzierżące	dzierżąca
D.	dzierżącego	dzierżącego	dzierżącego	dzierżącego	dzierżącej
C.	dzierżącemu	dzierżącemu	dzierżącemu	dzierżącemu	dzierżącej
B.	dzierżącego	dzierżącego	dzierżący	dzierżące	dzierżącą
N.	dzierżącym	dzierżącym	dzierżącym	dzierżącym	dzierżącą
Ms.	dzierżącym	dzierżącym	dzierżącym	dzierżącym	dzierżącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	dzierżący	dzierżący	dzierżące	dzierżące
D.	dzierżących	dzierżących	dzierżących	dzierżących
C.	dzierżącym	dzierżącym	dzierżącym	dzierżącym
B.	dzierżących	dzierżących	dzierżących	dzierżące
N.	dzierżącymi	dzierżącymi	dzierżącymi	dzierżącymi
Ms.	dzierżących	dzierżących	dzierżących	dzierżących

imiesłów przymiotnikowy bierny: dzierżony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	dzierżony	dzierżony	dzierżony	dzierżone	dzierżona
D.	dzierżonego	dzierżonego	dzierżonego	dzierżonego	dzierżonej
C.	dzierżonemu	dzierżonemu	dzierżonemu	dzierżonemu	dzierżonej
B.	dzierżonego	dzierżonego	dzierżony	dzierżone	dzierżoną
N.	dzierżonym	dzierżonym	dzierżonym	dzierżonym	dzierżoną
Ms.	dzierżonym	dzierżonym	dzierżonym	dzierżonym	dzierżonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	dzierżeni	dzierżeni	dzierżone	dzierżone
D.	dzierżonych	dzierżonych	dzierżonych	dzierżonych
C.	dzierżonym	dzierżonym	dzierżonym	dzierżonym
B.	dzierżonych	dzierżonych	dzierżonych	dzierżone
N.	dzierżonymi	dzierżonymi	dzierżonymi	dzierżonymi
Ms.	dzierżonych	dzierżonych	dzierżonych	dzierżonych

Pochodzenie

psł. *dŕ̥žati

1. w dłoni

Definicja

trzymać w rękach

Noty o użyciu

wyraz używany z różnym nacechowaniem stylistycznym, np. podniosłym lub żartobliwym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Połączenia

dzierżyć bat, lejce, miecz, pastorał, pochodnię, sztandar, transparent; wiosło; broń, dzidę, włócznię
dzierżyć w dłoni, w dłoniach, w ręku, w rękach
dzierżyć coś dumnie; mocno, wysoko

Cytaty

	Marek powiedział, że coś mi pokaże, i zniknął. Wrócił po kilku minutach, dzierżąc w dłoni jakiś wymiętoszony brulion. Rzucił go tryumfalnie na stół. źródło: NKJP: Jacek Głębski: Kuracja, 1998
	Admirał, nie fatygując służącej, potoczył się radośnie w stronę stołowego kredensu, skąd wrócił dzierżąc w prawicy armeński koniak, a w lewicy dobrą francuską brandy, źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Wyspy szerszenia, 2008
	Klucznik zapalił od dzierżonej w dłoni pochodni trzy łuczywa tkwiące na ścianach w metalowych uchwytach źródło: NKJP: Witold Jabłoński, Ogród miłości, 2006
	Następnego zawodnika dzielnie wspierała towarzysząca mu kobieta. On dzierżył lejce, ona ponaglała konia biczem. źródło: NKJP: Parada Gazdowska, Tygodnik Podhalański nr 4, 1997
	W komunikacie zachwalającym kosmetyki [...] występuje modelka, która dumnie dzierży flagę z napisem „Uwielbiam technologię”. źródło: NKJP: Piotr Żabicki: Technologiczna codzienność. Internet--bank--telewizja, 2017 (books.google.pl)

Składnia

dzierżyć

CO + (w CZYM)

2. rządy

Definicja

używane w konstrukcjach z innymi wyrazami w celu wskazania że coś nazwanego następującym rzeczownikiem lub wyrażeniem, pozostaje cechą lub jest kontrolowane przez tego, o kim mowa

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

dzierżyć rządy, władzę; palmę pierwszeństwa, prymat; rekord; ster (rządów, władzy; gminy, kraju)
dzierżyć dumnie, mocno

Cytaty

Pewni ludzie dzierżą władzę absolutną, która nie jest kontrolowana ani przez prawo, ani przez opinię publiczną, a ich decyzje są ważniejsze niż istniejące przepisy prawne. Reszta społeczeństwa jest masą poddanych.

źródło: NKJP: Edmund Wnuk-Lipiński: Demokratyczna rekonstrukcja. Z socjologii radykalnej zmiany społecznej, 1996

Przegrałem z bokserem, który później przez 6 lat dzierżył tytuł zawodowego mistrza świata.

źródło: NKJP: Włodzimierz Sowiński: Nokaut był lekcją pokory, Trybuna Śląska, 2001-01-26

To są i będą ważne zadania, bez względu na to, które partie i jakie koalicje dzierżą ster państwa.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 11.04.1997

Data ostatniej modyfikacji: 21.07.2022