UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

parada

Chronologizacja

1564, SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. parada
parady
D. parady
parad
C. paradzie
paradom
B. paradę
parady
N. paradą
paradami
Ms. paradzie
paradach
W. parado
parady

1. uliczna

Definicja

barwny, głośny korowód składający się z ludzi, zwierząt, pojazdów przemieszczający się ulicami miasta przy wtórze muzyki

Pochodzenie

fr. parade

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ zwyczaje i obyczaje

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:  korowód, widowisko
hiperonimy:  pochód

Połączenia

  • karnawałowa, noworoczna; kolorowa; uroczysta, widowiskowa parada; parada gejowska; berlińska, warszawska...; konna; uliczna
  • parada gejów i lesbijek, homoseksualistów, mieszkańców, przebierańców; jamników, smoków; garbusów, motocykli
  • parada ulicami miasta
  • parada i bal uliczny, parada i festyn
  • marszałek, organizator, uczestnik parady
  • udział w paradzie
  • parada przeszła/przechodzi; rozpoczęła się
  • obejrzeć, obserwować, podziwiać paradę

Cytaty

Pierwsza parada jamników odbyła się 15 kwietnia 1973 roku [...]. Wówczas spod redakcji gazety kilkanaście dorożek przewiozło właścicieli psów z ich ulubieńcami (a w zasadzie odwrotnie: jamniki z ich panami) na Rynek, gdzie wybrano króla i królową jamniczego rodu.

źródło: NKJP: Prezydent i Pierwsza Dama, Dziennik Polski - Kraków, 2000-09-21

Sobotnia widowiskowa parada ulicami miasta rozpoczęła piątą już wystawę pojazdów zabytkowych, którą zorganizowało Tucholskie Stowarzyszenie Pojazdów Zabytkowych.

źródło: NKJP: (ks): Lanz buldog – najstarszy ciągnik z Tucholi, Tygodnik Tucholski, 2006

Od zachodu słońca ściągają na miejsce wymarszu anioły i demony, martwi prezydenci Stanów Zjednoczonych, niezliczone Marilyn i stada Elvisów, zakonnice i cycate drag queens. Na kolorowych platformach tańczą półnagie dziewczyny. Dziś czekają, aż da im sygnał do wymarszu marszałek parady, dziesięcioletni trębacz z New Orleans.

źródło: NKJP: Kamila Sławińska: Nowy Jork. Przewodnik niepraktyczny, 2008

Mieszkańcy grodu nad Welem mieli okazję podziwiać paradę ubranych w fantazyjne stroje Braci Kurkowych, którzy przyjechali z 13 polskich miast, aby celebrować uroczystość nadania i poświęcenia sztandaru Kurkowego Bractwa Strzeleckiego z Lidzbarka.

źródło: NKJP: W. Hagedorny: Święto Braci Kurkowych, Tygodnik Ciechanowski, 2002-08-10

Powstały liczne kluby gejów, a potem parady i festyny lesbijek i gejów. Ten na Deptaku Homo w okolicy Nollendorfplatz w Berlinie jest największym w Europie festynem gejów.

źródło: KWSJP: Adam Krzemiński: Muzeum Ciepłych Braci, 2005, prasa

Składnia

bez ograniczeń + parada +
KOGO/CZEGO

2. gwiazd

Definicja

duża liczba znanych osób przebywająca w tym samym miejscu z okazji jakiegoś istotnego wydarzenia

Pochodzenie

fr. parade

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ zwyczaje i obyczaje

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Ilość, liczby i liczenie ➔ ogólne określenia ilości

Relacje znaczeniowe

synonimy:  plejada

Połączenia

  • prawdziwa parada
  • parada gwiazd, sław, znakomitości
  • parada pojawiła się, przybyła gdzieś
  • podziwiać, spotkać paradę gwiazd, sław, znakomitości

Cytaty

Po upływie kolejnego kwadransa prawym wejściem do bazyliki podążał selekcjoner kadry narodowej Paweł Janas, w asyście [...] komentatora telewizyjnego Mateusza Borka. Paradę znanych mi twarzy zakończył Marcin Kwater, obiecujący napastnik krakowskiej Garbarni.

źródło: NKJP: Polski święty Piotr, Dzienni Polski, 2003-02-21

Niczemu nie służy też w „Domu dusz” parada gwiazd, bo niewiele jest do grania. Postaci są jednowymiarowe. To raczej typy niż żywe charaktery.

źródło: NKJP: Jacek Szczerba: Z kina, Gazeta Wyborcza, 1994-04-18

4 maja 1975 r. w ramach obchodów 30-lecia zwycięstwa nad faszyzmem w namiocie warszawskiego cyrku Intersalto rozbrzmiał musical „Zagrajcie nam dzisiaj wszystkie srebrne dzwony” duetu autorskiego Gaertner-Bryll. Na scenie parada znakomitości: od Maryli Rodowicz przez Marka Grechutę po Daniela Olbrychskiego.

źródło: Internet

Składnia

bez ograniczeń + parada +
KOGO

3. wojskowa

Definicja

uroczysty przegląd wojsk

Pochodzenie

fr. parade

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Wojsko i wojna ➔ czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ zwyczaje i obyczaje

Relacje znaczeniowe

synonimy:  kampament, rewia
hiperonimy:  defilada

Połączenia

  • parada wojskowa, żołnierska
  • parada wojska
  • parada i defilada; parada i salwy; parady i popisy wojskowe; przemarsz i parada; ćwiczenia wojskowe i parady
  • oglądać paradę

Cytaty

[...] w krótkim okresie funkcjonowania Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego armia polska uświetniała publiczne imprezy. Nie oznaczało to jednak, że poza tym okresem nie odbywały się parady wojskowe, lecz wymowa przemarszu wojsk w mundurach państw zaborczych była zupełnie inna.

źródło: KWSJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych: praca zbiorowa, 2004

Hitler zaprosił Mussoliniego na wielkie manewry armii niemieckiej w Meklemburgii, na pożegnanie zaś [...] odbyła się w Berlinie parada wojska trwająca bite dwie godziny. Na defiladzie Hitler zaprezentował po raz pierwszy nowe rodzaje broni.

źródło: KWSJP: Franciszek Ryszka: Noc i mgła: Niemcy w okresie hitlerowskim, 1963

[...] niewielka miejscowość koło Raniżowa [...] już dawno nie była świadkiem żołnierskiej parady, salwy honorowej i nie widziała tylu gości.

źródło: NKJP: (ŁS): Marszałek znów patronem, Dziennik Polski, 2003-11-14

4. w piłce nożnej

Definicja

rzucenie się bramkarza całym ciałem w bok w celu odbicia lub złapania piłki

Pochodzenie

fr. parer 'odbijać, parować'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Sport ➔ czynności związane ze sportem

Połączenia

  • efektowna, fantastyczna, kapitalna, niezwykła, skuteczna parada; parada bramkarska
  • parada bramkarza
  • wykonać/wykonywać paradę
  • obronić; odbić, sparować, wybić piłkę; popisać się/popisywać się paradą

Cytaty

Czołowym bramkarzem ligi duńskiej jest od kilku sezonów Arkadiusz Onyszko. Tamtejsza prasa i kibice szeroko opisują efektowne parady polskiego bramkarza.

źródło: KWSJP: Wszystkie smaki obcego chleba, Dziennik Polski, 2004-01-01

Jedyny zawodnik, który [...] dotąd nie zawiódł to bramkarz Leszek Zając. W meczu z „Koszarawą” też miał on parę efektownych parad.

źródło: NKJP: (m), (e.Ż): Z klasy do klasy - runda IX, Nowiny Raciborskie, 2005-10-18

Paweł Gałczyński fantastyczną paradą wybił piłkę nad bramkę.

źródło: NKJP: Włodzimierz Łyżwa: Robi się niedobrze..., Echo Dnia, 2005-06-06

5. w szermierce

Definicja

odparcie ciosu lub uderzenie obronne w odpowiedzi na cios przeciwnika

Pochodzenie

fr. parer 'odbijać, parować'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Sport ➔ czynności związane ze sportem

Połączenia

  • błyskawiczna, efektowna parada
  • parada szermierza
  • przejść do parady

Cytaty

Hrabia zręcznie parował ciosy, ciągle chichocząc [...] Azimow cudem uniknął efektownej parady nie lada szermierza.

źródło: KWSJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001

Geralt wykonał sihillem krótki, syczący młyniec, zamarkował szybkie cięcie od lewicy i błyskawiczne przejście do parady [...].

źródło: KWSJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 1996

Szczęk broni, tryumfalne okrzyki, błyskawiczne natarcia, parady i riposty... Szable, szpady i florety idą w ruch – 6 lipca rozpoczynają się Mistrzostwa Europy w szermierce na wózkach!

źródło: Internet

6. w brydżu

Definicja

manewr rozgrywkowy w brydżu, polegający na wyimpasowaniu honoru atutowego przy braku kart w kolorze impasu przez podegranie kolorem bocznym

Pochodzenie

fr. parade

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Czas wolny ➔ gry i zabawy

Połączenia

  • wielka parada; parada brydżowa
  • manewr diabelski, złodziejski, manewr z Bath, parada
  • rozegrać paradę

Cytaty

...choć gram w brydża od niepamiętnych czasów, szansa rozgrywki na wielką paradę zdarzyła mi się zaledwie kilka razy. Mimo że ten motyw rozgrywkowy znany jest niemal od czasów, gdy powstawał brydż (już Cullbertson opisywał w latach 20. wielką paradę), każda udana rozgrywka tego typu budzi podziw...

źródło: NKJP: Arcymistrz Międzynarodowy Julian Klukowski Specjalnie, Weekend. Dodatek do Gazety Wyborczej, 1993-02-05

...potrzebujemy zaimpasować pika, zgrać ten kolor, by w końcówce zagrać karo na paradę.

źródło: Internet

7. w jeździectwie

Definicja

zatrzymanie konia na prostej niezależnie od rodzaju wykonywanego przez niego chodu

Pochodzenie

fr. parade

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Sport ➔ czynności związane ze sportem

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Świat zwierząt ➔ hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Połączenia

  • pełna parada
  • parada w galopie, w kłusie, w stępie
  • półparada i parada
  • wykonać paradę

Cytaty

Przy wykonywaniu parady (jak i półparady) od początku należy uważać na skierowane w dół pięty. Skoro tylko jeździec przy paradzie podniesie piętę w górę, zacznie ciągnąć konia za wodze.

źródło: Internet

Z kłusa zrobiliśmy kilka zatrzymań - parada i stoimy. W ostatniej chwili mocniejsza lewa łydka i zatrzymanie wyszło równe.

źródło: Internet

8. w tangu

Definicja

w tangu argentyńskim figura, polegająca na zatrzymaniu partnerki przez partnera w czasie, kiedy wykonuje ona ósemkę lub obrót wokół partnera

Pochodzenie

fr. parade

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Działalność artystyczna człowieka ➔ muzyka

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Czas wolny ➔ rozrywka

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  figura

Połączenia

  • parada zakończona ósemkami, wykopem
  • parada w tangu
  • volcada i parada, boleo i parada, kwadrat i parada, trapi i parada
  • wykonać/wykonywać paradę

Cytaty

Tango słynie z takich figur jak: volcada, calesita, boleo, kwadrat, ocho, parada, trapi, gancho, kanapka.

źródło: Internet

Posiadamy w sprzedaży płytę DVD z figurami, których uczymy na kursie podstawowym: 1. ósemka pojedyncza, 2. ósemka podwójna w tył, 3. ósemka podwójna naprzód, 4. parada zakończona wykopem, 5. parada zakończona ósemkami...

źródło: Internet

Frazeologizmy

ktoś ma głowę
ktoś ma głowę nie od parady
ktoś ma łeb nie od parady
ktoś/coś wchodzi w paradę komuś/czemuś
ktoś/coś włazi w paradę komuś/czemuś
ktoś/coś wszedł/weszło w paradę komuś/czemuś
ktoś/coś wlazł/wlazło w paradę komuś/czemuś
nie od parady II
nie od parady I
parada miłości
parada równości
Data ostatniej modyfikacji: 10.09.2026
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json