UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

małgorzatka

Chronologizacja

1571, SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. małgorzatka
małgorzatki
D. małgorzatki
małgorzatek
C. małgorzatce
małgorzatkom
B. małgorzatkę
małgorzatki
N. małgorzatką
małgorzatkami
Ms. małgorzatce
małgorzatkach
W. małgorzatko
małgorzatki

Pochodzenie

pol. Małgorzata 'imię żeńskie'

Zapelatywizowana forma zdrobniała imienia żeńskiego w różnych znaczeniach, powstających w języku potocznym pod wpływem różnych skojarzeń, np. nazwa gruszy małgorzatki wiąże się z dojrzewaniem jej owoców w lipcu, po św. Małgorzacie. W tym znaczeniu być może kalka z licznych nazw obcych: Grüne Marghareten-Birnen, Grüne Sommer-Marghareten-Birne, Kleine Margarethe, Margarethenbirne, Marghareten-Birne, Petite Marguerite.

1.a drzewo

Definicja

pot. 
stara odmiana gruszy, charakteryzująca się wczesną porą dojrzewania, uprawiana ze względu na słodkie i stosunkowo duże owoce koloru jasnozielonego, niekiedy zarumienione

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  grusza, gruszka

Cytaty

Przy domach rosły zapomniane dziś kosztele, malinówki. Z grusz najczęściej miodówki, cytrynówki i małgorzatki. Jedna stara małgorzatka rośnie jeszcze przy dworze.

źródło: Internet: poranny.pl

- Chciałem przedstawić Wam gruszę, która rośnie u mnie prawdopodobnie od ok. 100 lat [...]. W każdym razie drzewo kwitnie teraz już, czyli 17.04 [...] Czy może być to winiówka francuska? Dziadek mówi na nią Małgorzatka.
- Dziadek zapewne wiedział, co mówi. Małgorzatka to stara, francuska [...], bardzo wczesna odmiana gruszy.

źródło: Internet: forumogrodnicze.info

1.b owoc

Definicja

pot. 
owoc małgorzatki - drzewa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  gruszka

Cytaty

W zasięgu ręki i portfela jest wszystko, co się komu zamarzy: banany, pomarańcze, mandarynki, awokado [...]. Znacznie trudniej za to o [...] małgorzatki [...]. Oczywiście, są - ale nie wszędzie, nie w każdym sklepie [...].

źródło: NKJP: (KRI): Czego nie ma, a co jest, Dziennik Polski, 2005-10-08

2. bułka

Definicja

pot. 
podłużna bułka uformowana z kilku cząstek ciasta, posypana makiem

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  bułka

Cytaty

Z piekarnią kojarzą się przede wszystkim ciepłe bułeczki. Chrupiąca kajzerka, pachnąca małgorzatka, maślany paluch i ponad 20 innych gatunków [...].

źródło: Wprost, 2005 (books.google.pl)

Były kajzerki po 40 gr [...], małgorzatki chyba po 1.60 (duże, podłużne, posypane makiem i dające się połamać na 4 kawałki)... Były też bułki „maślane” po 1.30 w czasach, kiedy drożdżówka kosztowała 2 zł (za wczesnego Gomułki).

źródło: Internet: forum.gazeta.pl

3.a kieliszek

Definicja

pot. 
kieliszek o pojemności 0,25 litra

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie używki

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  kieliszek

Cytaty

Na stoliku pojawiły się dwie małgorzatki i obowiązkowo korki z żółtego sera posypane czerwoną papryką. Bo tylko to mieli na przegrychę w gospodzie, nic więcej.

źródło: Twórczość, 2001 (books.google.pl)

[...] alkohol pili tylko z małgorzatek [...].

źródło: NKJP: (fren): Zaręczyny z Małgorzatką, Gazeta Krakowska, 2002-10-27

3.b zawartość

Definicja

pot. 
zawartość małgorzatki - kieliszka

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie używki

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  kieliszek

Cytaty

W latach 70., jak brałem pensję, to zapraszałem kolegów do „Europejskiej”. Wypijaliśmy we dwóch 70 „małgorzatek”, do tego śledź po japońsku - fantazja.

źródło: NKJP: Człowiek do wszystkiego, Dziennik Polski, 2004-03-27

Data ostatniej modyfikacji: 19.10.2020
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json