Chronologizacja
Inne znaczenie: 'forma pochodna utworzona od podstawowej'
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | derywacja |
derywacje |
|
| D. | derywacji |
derywacji |
neut |
| derywacyj |
char | ||
| C. | derywacji |
derywacjom |
|
| B. | derywację |
derywacje |
|
| N. | derywacją |
derywacjami |
|
| Ms. | derywacji |
derywacjach |
|
| W. | derywacjo |
derywacje |
Pochodzenie
fr. dérivation
z łac. derivatio 'odłączanie; odwrócenie'
1. w słowotwórstwie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język
Połączenia
- derywacja prefiksalna, sufiksalna, wsteczna; semantyczna, słowotwórcza
Cytaty
|
Na egzaminie ustnym z polskiego miałam na przykład wyjaśnić pojęcie derywacji wstecznej [...]. Ale poszło mi całkiem nieźle. źródło: NKJP: Karolina Osińska: I po egzaminie, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2004-05-21 |
|
|
Nazwy czynności [...] umieszcza w grupie rzeczowników mających możliwość tworzenia collectivów (wskutek derywacji semantycznej). źródło: NKJP: Julia Legomska: Państwo, naród, ojczyzna. Leksykalno-semantyczny opis pojęć, 2010 |
2. w socjologii
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka
Cytaty
|
Pareto bynajmniej nie pomniejszał roli derywacji: był przekonany, że stanowią one doniosły czynnik życia społecznego, albowiem ludzie nie kierują się wprawdzie na ogół rozumem, ale odczuwają potrzebę przedstawiania wszystkiego, cokolwiek robią, jako działań racjonalnych. źródło: NKJP: Jerzy Szacki: Historia myśli socjologicznej, 2002 |
|
|
Nie jest też rzeczą przypadkową, że do Pareta musieli - bodaj pośrednio - odwoływać się krytyczni interpretatorzy doktryny faszystowskiej (istotne są tu np. omawiane przez Pareta derywacje autorytarne lub odwołujące się do pojęć metafizycznych czy też oparte na niejasnościach języka). źródło: NKJP: Zbigniew Bauer: Granice rozumu, granice szaleństwa, Literatura nr 2, 1984 |
3. w wojsku
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń
Połączenia
- derywacja pocisku
- zjawisko derywacji
Cytaty
|
[...] dla amunicji pośredniej i karabinowej na dystansie 300 m dochodzi jeszcze odchylenie pocisku na osi rzędnych, będące wynikiem innej derywacji pocisku ćwiczebnego i bojowego. źródło: Internet: amw.gdynia.pl |
|
|
Zjawisko derywacji ma znaczenie raczej tylko przy prowadzeniu ognia artyleryjskiego, w broni strzeleckiej nawet na dystansie 3 km odchylenie pocisku nie powinno przekroczyć 2-3 cm. źródło: Internet: forum-bron.pl |
4. w lotnictwie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport powietrzny
Cytaty
|
Busola i szybkościomierz (log), działające na samolocie niezależnie od widoczności ziemi, nie ujmują zupełnie znoszenia (derywacji) samolotu pod wpływem wiatru. źródło: Internet: bcpw.bg.pw.edu.pl |
5. w elektrowni
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia zbiorniki wodne
CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli
Połączenia
- derywacja ciśnieniowa, kanałowa
Cytaty
|
W celu doprowadzenia wody do derywacji elektrowni wodnej buduje się specjalnego typu urządzenia hydrotechniczne zapewniające zasilanie turbiny [...]. źródło: Internet: yadda.icm.edu.pl |
|
|
Derywacja w postaci kanału otwartego o długości 1396 m, biegnącego częściowo w wykopie i częściowo w nasypie, pozwoliła na uzyskanie dla elektrowni spadu w wysokości 5 m. źródło: Internet: fotopolska.eu/Pilchowice |