UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

chrzest

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp
W postaci: krzest

Pochodzenie

st.czes. křest

Ostatecznym źródłem tego wyrazu jest imię Chrystusa, por. st.-w.-niem. Christ / Krist (zob. Chrystus).

1. sakrament

Definicja

sakrament, który odpuszcza grzech pierworodny i wprowadza do wspólnoty chrześcijańskiej udzielany podczas obrzędu polegającego na polaniu wodą głowy chrzczonego lub zanurzeniu go w wodzie z równoczesnym wezwaniem Trójcy Świętej

Wymowa

[chszest]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

obrzęd, sakrament

Połączenia

ewangelicki, katolicki chrzest; chrzest święty
chrzest dorosłego, dziecka, niemowląt; syna; Chrystusa, Jana, (Pana) Jezusa
chrzest z wody
chrzest w Jordanie; w obrządku łacińskim, rzymskokatolickim; w Kościele katolickim, anglikańskim...
chrzest i bierzmowanie, chrzest i Eucharystia, chrzest i komunia, chrzest i małżeństwo, chrzest i pogrzeb, chrzest i ślub (kościelny)
łaska, tajemnica; obrzęd, obrządek; akt, metryka, świadectwo; ceremonia, liturgia, sakrament, uroczystość; data, dzień, moment, rocznica; miejsce; woda chrztu; księga, liczba chrztów
udzielić / udzielać chrztu
otrzymać, przyjąć / przyjmować chrzest; przyjęcie chrztu
prosić o chrzest

Cytaty

	Gdy przychodzimy na świat, jesteśmy obciążeni grzechem pierworodnym. Rodzimy się ku śmierci – ale w chrzcie św. odradzasz nas ku życiu wiecznemu, gładzisz grzech i napełniasz nas swą łaską uświęcającą... [...]. źródło: NKJP: Tadeusz Loska SJ: Wszystkie moje źródła są w Tobie : nabożeństwa eucharystyczne: godziny święte - spotkania modlitewne, 1999
	Przedstawienie nowo narodzonego dziecka Kościołowi w celu udzielenia mu chrztu jest obowiązkiem rodziców, stąd kapłan pyta na początku obrzędu o wybrane dla dziecka imię [...] źródło: NKJP: Stanisław Jasionek: Rodzinny przewodnik po życiu wiarą, 2009
	W rozmowie z Nikodemem Jezus mówił: „ Jeśli się ktoś nie narodzi z wody i z Ducha, nie może wejść do królestwa Bożego” (J 3, 5). Tak więc nie przez przypadek woda stała się materią chrztu świętego [...] źródło: NKJP: Zdzisław Józef Kijas: Niebo w domu Ojca, czyściec dla kogo, piekło w oddaleniu, 2010
	Jeszcze jako nastolatka byłam osobą niewierzącą. Dopiero w wieku osiemnastu lat przyjęłam chrzest. źródło: NKJP: Jarosław Makowski: Kobiety uczą kościół, 2007
	Tego dnia święcimy wodę, która później służy także podczas chrztów świętych. źródło: NKJP: Anna Drela: Dobrze, gdy święta są rodzinne, Echo Dnia, 2007-04-08

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	chrzest	chrzty
D.	chrztu	chrztów
C.	chrztowi	chrztom
B.	chrzest	chrzty
N.	chrztem	chrztami
Ms.	chrzcie	chrztach
W.	chrzcie	chrzty

Składnia

chrzest

(KOGO)

2. państwa

Definicja

oficjalne przyjęcie religii chrześcijańskiej przez jakiś kraj lub naród

Wymowa

[chszest]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

Połączenia

chrzest Armenii, Bułgarii, Litwy, Polski, Rusi; Bułgarów, Litwinów
millenium, tysiąclecie chrztu (Polski, Rusi); moment chrztu
przyjąć chrzest z Bizancjum, z Rzymu, z Zachodu

Cytaty

	Fundamentalne znaczenie chrztu Polski w 966 r. dla procesu wchodzenia naszego kraju do kręgu kultury europejskiej nie budzi wątpliwości [...]. źródło: NKJP: My, Naród, Dziennik Polski - Magazyn, 2002-12-20
	W 965 roku pojął za żonę Dobrawę, córkę chrześcijańskiego króla Czech Bolesława I, w następnym roku zaś, wraz ze swym dworem, przyjął za jego pośrednictwem chrzest z Rzymu. źródło: NKJP: Jerzy Surdykowski: Duch Rzeczypospolitej, 1989
	Kiedy w 988 r. Ruś Kijowska przyjęła chrzest z Bizancjum, postanowiono zbudować Kijów na obraz i podobieństwo Konstantynopola. źródło: NKJP: Sonia Szostakiewicz: Święta Ruś i Trzeci Rzym, 1999
	Wkrótce po chrzcie Litwy Kościół schrystianizował uroczystości o charakterze państwowym, w tym ceremonię obejmowania władzy wielkoksiążęcej na Litwie, zwanej podniesieniem na tron. źródło: NKJP: Tron wielkoksiążęcy, Dziennik Polski - Pejzaż, 2003-11-08
	Historycy carscy napisali dużo o „wschodnim” charakterze Wilna i w istocie mogłoby być ono placówką „Wschodu”, gdyby nie chrzest Litwy w obrządku rzymskim, co doprowadziło do inwazji łaciny i polskiego. źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Przemówienie na Wigrach, Gazeta Wyborcza, 1997-07-05

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	chrzest	chrzty
D.	chrztu	chrztów
C.	chrztowi	chrztom
B.	chrzest	chrzty
N.	chrztem	chrztami
Ms.	chrzcie	chrztach
W.	chrzcie	chrzty

Składnia

chrzest

CZEGO

3. statku

Definicja

uroczystość otwarcia jakiejś instytucji, oddania do użytku jakiegoś obiektu, zwykle okrętu, połączona z nadaniem mu imienia

Wymowa

[chszest]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja uroczystości i święta

Cytaty

	Około 2 000 gości zaproszono na ceremonię chrztu jednostki, zbudowanej we Francji i pływającej pod brytyjską flagą. „Queen Mary 2” jest największym kiedykolwiek zbudowanym statkiem pasażerskim [...]. źródło: NKJP: Królowa ochrzciła „królową”, Dziennik Polski - Podróże, 2004-01-10
	[...] w Gdyni odbędzie się uroczyste nadanie okrętowi wojennemu ze Stanów Zjednoczonych Ameryki imienia „Gen. Tadeusz Kościuszko”. W chrzcie okrętu - daru weźmie udział delegacja młodzieży ze Szkoły Podstawowej [...]. źródło: NKJP: Chrzczą okręt, Dziennik Polski - Miechów, 2002-10-25
	Nowe boisko w Lanckoronie otwarto z należną temu wydarzeniu oprawą. [...] Później odbył się oficjalny chrzest stadionu, w ramach którego rozegrano dwa mecze piłkarskie. źródło: NKJP: (GM): Święto Lanckorony, Dziennik Polski - Oświęcim, 2002-06-18
	Po przecięciu biało-czerwonej wstęgi wieżę poświęcił proboszcz Janusz Mularz. Symbolicznego chrztu szampanem dokonał burmistrz Adam Bodzioch. źródło: NKJP: /ALI/: Kazimierza > Święcona woda i szampan, Echo Dnia, 2007-05-08
	W przypadku wyjątkowo niesprzyjających warunków pogodowych zagrażających bezpieczeństwu lotów, symboliczny chrzest motolotni odbędzie się na estradzie miejskiej przy placu Kazimierza Wielkiego. źródło: NKJP: (ZS): Zapomniane brzeskie lotniska, Dziennik Polski - Brzesko, 2000-09-13

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	chrzest	chrzty
D.	chrztu	chrztów
C.	chrztowi	chrztom
B.	chrzest	chrzty
N.	chrztem	chrztami
Ms.	chrzcie	chrztach
W.	chrzcie	chrzty

Składnia

chrzest

CZEGO

4. bojowy

Definicja

uczestniczenie po raz pierwszy w jakiejś akcji, znalezienie się po raz pierwszy w jakiejś sytuacji lub w jakimś miejscu

Wymowa

[chszest]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

przejść chrzest

Cytaty

	Tutaj rodziło się prawdziwe taternictwo jaskiniowe. We Wielkiej Śnieżnej do dziś przechodzą swój wielki chrzest nowe pokolenia polskich grotołazów. źródło: NKJP: (PP): Uratowali grotołazów, Dziennik Polski - Podhale, 2002-06-05
	To był mój chrzest żeglarski podczas pierwszej wyprawy do Australii. źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek wśród łowców głów, 1965
	A gdy wyjechał na studia polonistyczne do Warszawy, przeszedł swój emigracyjny chrzest i chyba dlatego nie bał się potem odegrać roli prawdziwego uchodźcy. źródło: NKJP: Bronisław Świderski: Asystent śmierci. Powieść o karykaturach Mahometa, o miłości i nienawiści w Europie, 2007
	„Alcyone” przebyła już południowy Pacyfik, okrążyła przylądek Horn, przeszła chrzest arktyczny, po którym popłynęła na południe do Papui Nowej Gwinei, a następnie ku zachodnim wybrzeżom Australii [...]. źródło: NKJP: Marcin Baczyński: Rozmowa, Gazeta Wyborcza - Magazyn, 1994-06-24
	W walce o Horodyszcze wyróżnił się st. mar. Kaleta, a cała flotylla przeszła swój pierwszy prawdziwy chrzest bojowy. źródło: NKJP: Jerzy Przybylski: Marynarze w walce o niepodległość Polski (1918-1920), 1999

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	chrzest	chrzty
D.	chrztu	chrztów
C.	chrztowi	chrztom
B.	chrzest	chrzty
N.	chrztem	chrztami
Ms.	chrzcie	chrztach
W.	chrzcie	chrzty

Składnia

chrzest

JAKI

5. rytuał

Definicja

przyjęcie do jakiejś społeczności po przejściu różnego rodzaju prób

Wymowa

[chszest]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Cytaty

	Zanim na dobre zaczął się II turnus półkolonii w Oświęcimiu, przeprowadzony został symboliczny chrzest każdego z uczestników. źródło: NKJP: (BK): Wycieczka niespodzianka, Dziennik Polski - Oświęcim, 2002-07-30
	Wykorzystaliśmy czas, by przeprowadzić na przykład chrzest narciarza i pasowanie dla tych, którzy pierwszy raz ubrali na nogi narty - wyjaśnił opiekun grupy. źródło: NKJP: (sem): W Rodzinnym mieście Małysza, Nowiny Raciborskie, 2004-03-09
	Dzieci, które w czasie wakacji będą korzystały z zajęć w Domu Kultury w Potulicach przeszły przez chrzest półkolonistów. źródło: NKJP: MB: Chrzest - biletem na wakacje, Nakielski Czas, 2002-07-17
	Szkoła kontynuuje sięgające jeszcze połowy lat 80. tradycje morskie i już po raz drugi zamiast tradycyjnego ślubowania uczniowskiego zorganizowała dla pierwszaków chrzest morski. źródło: NKJP: (Smol): Ślubowanie z Posejdonem, Dziennik Polski - Tarnów, 2001-10-22
	Na obozach przeszedłem chrzest i koledzy traktują mnie bardzo dobrze. źródło: NKJP: Marzenie, które się spełniło, Dziennik Polski - Sport, 1998-11-23

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	chrzest	chrzty
D.	chrztu	chrztów
C.	chrztowi	chrztom
B.	chrzest	chrzty
N.	chrztem	chrztami
Ms.	chrzcie	chrztach
W.	chrzcie	chrzty

Składnia

chrzest

(KOGO)

Frazeologizmy

chrzest bojowy
Chrzest Pański
ktoś trzyma do chrztu kogoś
ktoś podaje kogoś do chrztu

Data ostatniej modyfikacji: 13.03.2024