Chronologizacja
W postaci: satellit.
Notowane w SWil (1861) w postaci: satellita.
Pochodzenie
łac. satelles, satellitis 'strażnik przyboczny; zwolennik, wspólnik; służący; towarzysz podróży'
1. księżyc
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Niebo i wszechświat gwiazdy i planety
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | ciało niebieskie |
Połączenia
- naturalny satelita
- satelita Jowisza, Marsa, Saturna...
- satelity w konstelacji
- satelita okrąża coś, satelity krążą
Cytaty
|
Inne księżyce, pomijając jedynie Charona, który jest satelitą Plutona, są przeważnie ponad cztery tysiące razy lżejsze od swoich planet. źródło: NKJP: Piotr Cieśliński: Nie święci Księżyc lepili, Gazeta Wyborcza, 1997-10-14 |
|
|
Głównym zadaniem SMARTA-1 jest przetestowanie silnika jonowego, ale przy okazji wykona on cenne badania Księżyca. Dotarcie do naszego satelity zajmie próbnikowi aż 17 miesięcy. źródło: NKJP: Kosmiczny bilans roku 2003, Dziennik Polski, 2003-12-29 |
|
|
[...] jeszcze wokół Marsa krążą naturalne satelity - Fobos i Dejmos. źródło: NKJP: Jarosław Włodarczyk: Wędrówki niebieskie czyli Wszechświat nie tylko dla poetów, 1999 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | satelita |
satelity |
|
| D. | satelity |
satelitów |
|
| C. | satelicie |
satelitom |
|
| B. | satelitę |
satelity |
|
| N. | satelitą |
satelitami |
|
| Ms. | satelicie |
satelitach |
|
| W. | satelito |
satelity |
2. sztuczny obiekt
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny rodzaje urządzeń i maszyn
CZŁOWIEK I PRZYRODA Niebo i wszechświat badanie i podbój kosmosu
Połączenia
- amerykański, chiński, radziecki...; mały, nowy, szpiegowski, sztuczny satelita; komercyjne satelity; satelita geostacjonarny, wojskowy; satelity komunikacyjne, łącznościowe, meteorologiczne, rozpoznawcze, telekomunikacyjne
- satelita Astra, Eutelsat...
- satelity na orbicie
- satelity i sieć
- budowa, pokład, upadek satelity; operator, system satelitów
- dane, program, sygnał, zdjęcia z satelity
- satelita spada
- wynieść satelity; wystrzelenie satelitów
- zainstalowany na satelicie; nadawać; emitowany, nadawany, odbierany, przekazywany, przesłany, sterowany, transmitowany przez satelitę
Cytaty
|
104 sekundy przed północą, czyli tuż przed rokiem 2000 zostaje wystrzelony pierwszy sztuczny satelita Ziemi [...]. źródło: NKJP: Tomasz Goban-Klas: Media i komunikowanie masowe: teorie i analizy prasy, radia, telewizji i Internetu, 2004 |
|
|
Badania, jakie [...] przeprowadzono, możliwe były dzięki emisji sygnałów wysyłanych przez radzieckiego satelitę Sputnik I. źródło: NKJP: Kosmiczne namierzanie, Dziennik Polski, 2001-09-05 |
|
|
Miejsce wybrano ze względu na niewielką odległość od równika, skąd można najtaniej wynieść satelity na równikową, geostacjonarną orbitę. źródło: NKJP: Paweł Rożyński: Kosmiczny biznes, Gazeta Wyborcza, 1997-09-09 |
|
|
Jeżeli jednak trafiała się jakaś obiecująca planeta, umieszczano, już na jej bezpośredniej orbicie, parę satelitów [...]. źródło: NKJP: Jacek Dukaj: W kraju niewiernych, 2005 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | satelita |
satelity |
|
| D. | satelity |
satelitów |
|
| C. | satelicie |
satelitom |
|
| B. | satelitę |
satelity |
|
| N. | satelitą |
satelitami |
|
| Ms. | satelicie |
satelitach |
|
| W. | satelito |
satelity |
3. człowiek
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie
Cytaty
|
Ni to starsza siostra, ni mentorka wprowadzała ją w Warszawkę. - Nie mnie jedną. Miała wielu satelitów, którzy byli towarzyszami jej przygód. źródło: NKJP: Lidia Ostałowska, Paweł Smoleński: To nie mój pies, ale moje łóżko, Gazeta Wyborcza, 1997-04-30 |
|
|
Pozorny egotyzm i chęć skupienia uwagi na sobie, to tylko złudzenia. To się przypisuje artystom całkiem automatycznie. Przypisują im to ludzie (satelici) otaczający ich pierścieniem, interesujący się nimi, a potem obsmarowujący ich przed podobnymi sobie. źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Monografia grzechów z dziennika 1978-1989, 2006 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | satelita |
satelici |
ndepr |
| satelity |
depr | ||
| D. | satelity |
satelitów |
|
| C. | satelicie |
satelitom |
|
| B. | satelitę |
satelitów |
|
| N. | satelitą |
satelitami |
|
| Ms. | satelicie |
satelitach |
|
| W. | satelito |
satelici |
ndepr |
| satelity |
depr |
4. w polityce
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa stosunki międzynarodowe
Połączenia
- byli, dawni satelici
- satelita Francji, Rosji...; satelici Moskwy
- kontakty, porozumienie, rozmowy z satelitami czyimiś
Cytaty
|
Anglicy postrzegali Polskę jako satelitę Francji - co zresztą było nieprawdą - i nie pragnęli rozszerzenia jej wpływów. źródło: NKJP: Paweł Wroński: Cud roku 1918, Magazyn nr 44 dodatek do Gazety Wyborczej, 1998-10-30 |
|
|
Korupcja objęła również wasala i satelitę Rosji sowieckiej - Polskę. źródło: NKJP: Od gazowej maski, Dziennik Polski, 2003-04-04 |
|
|
Trudno tu mówić o dyskusji, gdyż zwolennicy przekonania, że Polską nadal rządzą nieco tylko przefarbowani komuniści i ich satelici, są hermetycznie zamknięci na argumenty rzeczowe. źródło: NKJP: Krzysztof Pomian: Dzieci rewolucji, Polityka, 2004-05-08 |
|
|
W państwie „pokoju społecznego” [...] nie było miejsca na walkę polityczną, a na forum publicznym nie mogły działać inne partie niż PZPR i jej satelici. źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych, 2005 |
|
|
Kanclerz obawiał się najbardziej, aby społeczeństwo zachodnioniemieckie nie zostało przekonane, że NRD robi więcej dla sprawy niemieckiej, mając nawiązane stosunki dyplomatyczne z satelitami Moskwy. źródło: NKJP: Robert Łoś: Wschodnia polityka kanclerza Konrada Adenauera, 2003 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | satelita |
satelici |
ndepr |
| satelity |
depr | ||
| D. | satelity |
satelitów |
|
| C. | satelicie |
satelitom |
|
| B. | satelitę |
satelitów |
|
| N. | satelitą |
satelitami |
|
| Ms. | satelicie |
satelitach |
|
| W. | satelito |
satelici |
ndepr |
| satelity |
depr |
5. miasto
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka miasto
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Przynależność i podział terytorialny typy terytoriów, podział administracyjny
Cytaty
|
[...] cechą charakterystyczną ostatnich lat jest nieznaczne zmniejszenie się liczby ludności w wielkich miastach na korzyść ich satelitów - małych miasteczek. źródło: NKJP: Miejsce przy piecu, Dziennik Polski, 2000-09-01 |
|
|
Na pierwszy rzut oka trudno tu dopatrzeć się czegoś ciekawego. Ot, wieś jak wiele innych, które z rolniczych osad stały się satelitami miasta. źródło: NKJP: Ariański dwór, Dziennik Polski, 2003-01-18 |
|
|
Świdnik [...], przed wojną podmiejskie letnisko, po wojnie nowe osiedle robotnicze [...] przy Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego. Powiązany z Lublinem pod względem usług, przewidziany jest w przyszłości jako jego satelita. źródło: NKJP: Krystyna Malik, Raciborska Maria (red.): Przewodnik po Polsce, 1996 |
|
|
Ludzie osiedlali się w bliskim sąsiedztwie metropolii, z którą miasta-satelity miały dobrą komunikację. źródło: NKJP: (WAZ): Punkt siedzenia, Zbąszynianin nr 5 (38), 1998 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | satelita |
satelity |
|
| D. | satelity |
satelitów |
|
| C. | satelicie |
satelitom |
|
| B. | satelitę |
satelity |
|
| N. | satelitą |
satelitami |
|
| Ms. | satelicie |
satelitach |
|
| W. | satelito |
satelity |
6. na dachu
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Środki masowego przekazu
CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny rodzaje urządzeń i maszyn
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | antena |
Połączenia
- kupić satelitę
Cytaty
|
Komu by się chciało chodzić do kina, skoro można kupić satelitę. źródło: NKJP: Daniel Lefek: Syria, Magazyn nr 5 dodatek do Gazety Wyborczej, 1997-01-31 |
|
|
Marysia i Staszek kupili satelitę. Maria Florek nie kupiła. Mówi, że telewizja ludzi psuje. źródło: NKJP: Droga na Rynias, Dziennik Polski, 2001-07-14 |
|
|
Pomyślałem, że zamontuję satelitę, nie żadną płatną telewizję i dekodery, ot chodzi mi o zwykłą antenę na niekodowane programy. źródło: Internet |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | satelita |
satelity |
|
| D. | satelity |
satelitów |
|
| C. | satelicie |
satelitom |
|
| B. | satelitę |
satelity |
|
| N. | satelitą |
satelitami |
|
| Ms. | satelicie |
satelitach |
|
| W. | satelito |
satelity |
7. element przekładni
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn
Cytaty
|
Satelita przekładni głównej [...] pełni kluczową rolę w procesie przenoszenia momentu obrotowego z wału napędowego na wał odbioru mocy. źródło: Internet: sklep.mizar.com.pl |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | satelita |
satelity |
|
| D. | satelity |
satelitów |
|
| C. | satelicie |
satelitom |
|
| B. | satelitę |
satelity |
|
| N. | satelitą |
satelitami |
|
| Ms. | satelicie |
satelitach |
|
| W. | satelito |
satelity |
8. głośnik
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny rodzaje urządzeń i maszyn
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | głośnik |
Cytaty
|
[...] potrzebujesz jeszcze odpowiednich głośników. Powinien to być zestaw składający się z sześciu głośników: czterech satelitów, jednego głośnika centralnego oraz głośnika basowego […]. źródło: NKJP: Bartosz Danowski Pyrchla: ABC sam składam komputer 2003 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | satelita |
satelity |
|
| D. | satelity |
satelitów |
|
| C. | satelicie |
satelitom |
|
| B. | satelitę |
satelity |
|
| N. | satelitą |
satelitami |
|
| Ms. | satelicie |
satelitach |
|
| W. | satelito |
satelity |