UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

bierwiono

Chronologizacja

2 połowa XIX w., Bańk

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bierwiono
bierwiona
D. bierwiona
bierwion
C. bierwionu
bierwionom
B. bierwiono
bierwiona
N. bierwionem
bierwionami
Ms. bierwionie
bierwionach
W. bierwiono
bierwiona

Pochodzenie

Prawdopodobnie od gwarowego bier(z)wionko, bierzwienko, stpol. birzwienko, a to od stpol. birzwno z psł. *bŕ̥vьno 'belka poprzeczna' (Bańk).

1. materiał budowlany

Definicja

pień drzewa pozbawiony gałęzi i kory, służący jako materiał budowalny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo materiały, narzędzia i maszyny budowlane

Połączenia

  • dębowe, sosnowe; grube, ociosane bierwiona
  • bierwiona drzew
  • stosy bierwion
  • chaty, domy; dach, ściana; stół z bierwion
  • zbudować; budowany, wykonany z bierwion

Cytaty

Po stromych schodach schodzi się do pomieszczeń wyłożonych grubo ociosanymi bierwionami, niczym w typowej frontowej ziemiance.

źródło: NKJP: Tadeusz Olszański: Kryjówka, Polityka nr 32 (2717), 2009-08-08

Szałas zbudowany był z grubych bierwion górskich drzew, poprzetykanych mchem chroniącym przed wiatrem, który na tej wysokości nawet latem potrafi przejąć chłodem.

źródło: NKJP: Elżbieta Hajnicz: Przekraczając światło, 1996

2. polano

Definicja

kawał drewna przeznaczony na opał

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Energia źródła energii

Relacje znaczeniowe

synonimy:  polano

Połączenia

  • płonące, rozżarzone, zwęglone bierwiona
  • zapach bierwion
  • bierwiona płonęły, trzaskają
  • zapalanie bierwiona

Cytaty

Don Artemio zdobył kilka bierwion i roznieciliśmy ogień, stawiając na nim garnek i czajnik.

źródło: NKJP: Maciej Kuczyński: Czeluść, 1972

Przyszedłem trochę za wcześnie, jest jeszcze pusto. Samotny, ze szklanką piwa w garści, patrzę na płonące na kominku bierwiona, rozglądam się wokół.

źródło: NKJP: Antoni Kawczyński: Irlandzki jubel, Mazowieckie To i Owo, 2004-01-07

Reńskie wino, które matka Johanna podała tego wieczoru w dużym pokoju, było prawdziwie wyborne, a ciepły zapach brzozowych bierwion palonych w kaflowym piecu, pamiętającym jeszcze czasy Wielkiego Fryderyka, rozkosznie rozleniwiał ciało i duszę.

źródło: NKJP: Stefan Chwin: Hanemann, 1995

A na deser bűche, czyli rolada z gęstego, maślanego kremu, ulepiona w kształt drewnianej kłody, którą symbolizuje na wspomnienie dawnego obyczaju zapalania w kominku dużego bierwiona, którego ogień miał przynieść pomyślność w następnym roku, a popiół uchronić przed nieszczęściem.

źródło: NKJP: Francuski notes: Gwiazdeczki i co dalej, Dziennik Polski, 2001-12-22

Data ostatniej modyfikacji: 24.01.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json