UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

orbita

Chronologizacja

SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

łac.

1. w kosmosie

Definicja

tor, po którym porusza się wokół jakiegoś ciała niebieskiego inne ciało niebieskie lub wysłany w kosmos obiekt

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Niebo i wszechświat gwiazdy i planety

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  tor

Połączenia

  • eliptyczna, kołowa, wydłużona, zamknięta; niska, wysoka; stacjonarna, ziemska orbita; orbita księżycowa, okołoksiężycowa, okołosłoneczna, okołoziemska, wokółksiężycowa, wokółziemska; geostacjonarna
  • orbita Marsa, Neptuna, Ziemi...; komety, planety, satelity
  • orbita wokół planety
  • orbita o jakimś promieniu
  • parametry, płaszczyzna orbity
  • lot, podróż, wejście, wprowadzenie czegoś na orbitę
  • miejsce, ruch na orbicie
  • zmieniać orbitę; obliczenie orbity
  • polecieć, wejść/wchodzić; wynieść coś na orbitę
  • krążyć, latać, pozostawać; umieścić coś na orbicie; krążyć, poruszać się po orbicie

Cytaty

Zgodnie z obliczeniami agencji turystycznych, około 250 mln ludzi może i chce polecieć na orbitę i na własne oczy obejrzeć z góry całą planetę.

źródło: NKJP: Aleksander Wierzejski: Pokój z widokiem na Ziemię, Magazyn nr 8 dodatek do Gazety Wyborczej, 1997-02-21

W 1998 r. nie powiódł się manewr wprowadzenia sondy NEAR na orbitę wokół planetoidy Eros.

źródło: NKJP: Drogie oszczędności, Dziennik Polski, 1999-12-08

[...] pierścień wokół Saturna musi się składać z niewielkich fragmentów, krążących wokół planety po niezależnych orbitach.

źródło: NKJP: Jarosław Włodarczyk: Wędrówki niebieskie czyli Wszechświat nie tylko dla poetów, 1999

[...] Johannes Kepler poprawił dzieło Kopernika, zastępując kołowe orbity, po jakich krążą planety, eliptycznymi.

źródło: NKJP: Edwin Bendyk: Zatruta studnia. Rzecz o władzy i wolności, 2002

[...] dwusilnikowy Orzeł miał sięgnąć nowoczesną rakietą ASAT do krążącego na okołoziemskiej orbicie, nie funkcjonującego już od pięciu lat i zaśmiecającego kosmos, amerykańskiego satelity rozpoznawczego.

źródło: NKJP: Jerzy Gotowała: Najkrócej żyją motyle: lotnictwo rozpoznawcze wciąż niezbędne, 1996

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. orbita
orbity
D. orbity
orbit
C. orbicie
orbitom
B. orbitę
orbity
N. orbitą
orbitami
Ms. orbicie
orbitach
W. orbito
orbity

2. w atomie

Definicja

tor, po którym elektron porusza się w atomie wokół jądra

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  tor

Połączenia

  • orbita atomowa, elektronowa, walencyjna
  • orbita atomu, elektronu
  • elektrony na orbicie

Cytaty

Siłą utrzymującą elektrony na orbitach jest siła przyciągania elektrostatycznego między ujemnie naładowanymi elektronami a dodatnio naładowanym jądrem.

źródło: NKJP: Adam Strzałkowski: O siłach rządzących światem: rzecz o podstawowych oddziaływaniach – grawitacyjnych, elektromagnetycznych, silnych i słabych, 1996

Wzór [...] może być stosowany dla cząstek, których prędkość c jest większa od prędkości elektronów w ruchu po orbicie atomu.

źródło: NKJP: Ewa Skrzypczak, Zygmunt Szafliński: Wstęp do fizyki jądra atomowego i cząstek elementarnych: wykłady, 1995

Jony metali występujące w układach biologicznych zwykle nie mają niesparowanych elektronów na orbitach walencyjnych.

źródło: NKJP: Grzegorz Bartosz: Druga twarz tlenu, 1995

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. orbita
orbity
D. orbity
orbit
C. orbicie
orbitom
B. orbitę
orbity
N. orbitą
orbitami
Ms. orbicie
orbitach
W. orbito
orbity

3. sfera

Definicja

sfera oddziaływania czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

  • orbita interesów, zainteresowań; kultury, polityki, władzy; oddziaływań, wpływów
  • wejście w orbitę czegoś
  • wciągnąć/wciągać kogoś, wejść w orbitę czegoś
  • znaleźć/znajdować się, żyć w orbicie czegoś

Cytaty

Indie były jedynym dużym krajem poza orbitą wpływów Związku Radzieckiego, który wspierał sowiecką okupację Afganistanu [...].

źródło: NKJP: Philip Mathew: Dokąd zmierza Afganistan pod rządami talibów, Gazeta Wyborcza, 1999-02-05

Jego niezwykły temperament zadecydował o wciągnięciu przyjaciół w orbitę czystej polityki, w której wir sam rzucił się z właściwą mu energią i bezkompromisowością.

źródło: NKJP: Rewolucjonista i sybirak, Dziennik Polski, 2002-09-28

W orbicie zainteresowań Sejmu znalazły się dwa projekty w istocie konkurencyjne, a w szczegółach zawierające często krzyżujące się rozwiązania.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 19.01.1995

W okresie między wojnami udział tych spośród Żydów polskich, którzy całkowicie weszli [...] w orbitę kultury ogólnonarodowej, był w tworzeniu tej kultury doniosły.

źródło: NKJP: Zygmunt Kubiak: Przestrzeń dzieł wiecznych: eseje o tradycji kultury śródziemnomorskiej, 1993

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. orbita
orbity
D. orbity
orbit
C. orbicie
orbitom
B. orbitę
orbity
N. orbitą
orbitami
Ms. orbicie
orbitach
W. orbito
orbity

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + orbita +
CZEGO

Frazeologizmy

oczy wychodzą na wierzch komuś
oczy wyłażą z orbit komuś
oczy wychodzą z orbit komuś
oczy wyszły na wierzch komuś
oczy wyszły z orbit komuś
oczy wylazły z orbit komuś
Data ostatniej modyfikacji: 06.02.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json