UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

chciwość

Chronologizacja

1 połowa XVI w., SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. chciwość
chciwości
D. chciwości
chciwości
C. chciwości
chciwościom
B. chciwość
chciwości
N. chciwością
chciwościami
Ms. chciwości
chciwościach
W. chciwości
chciwości

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

Zob. chcieć

1. pieniędzy

Definicja

cecha kogoś, kto chce mieć jak najwięcej pieniędzy i innych dóbr materialnych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chciejstwo

Połączenia

  • ludzka; nadmierna, nienasycona, niepohamowana; zwykła chciwość
  • chciwość pieniędzy
  • chciwość i ambicja, chciwość i egoizm, chciwość i głupota, chciwość i interesowność, chciwość i korupcja, chciwość i lenistwo, chciwość i lęk, chciwość i nieuczciwość, chciwość i obłuda, chciwość i okrucieństwo, chciwość i pazerność, chciwość i próżność, chciwość i pycha, chciwość i skąpstwo, chciwość i strach, chciwość i zachłanność, chciwość i zawiść, chciwość i zazdrość, chciwość i złość, chciwość i żądza zysku
  • kierować się; powodowany chciwością

Cytaty

[...] najsmutniejszą formą chciwości jest żądza posiadania pieniędzy dla pieniędzy. Gromadzenie ich w kasie lub w banku z wewnętrznym przekonaniem, że kiedyś przyjdzie czas, że użyjemy ich na spełnienie bliżej nieokreślonych przyjemności.

źródło: NKJP: Mieczysław Maliński: Odkrywanie świata, Dziennik Polski, 2005-03-04

Sprawa Cheopsa jest dla mnie bardzo ważna i osoby, które wybieram do misji, nie mogą się kierować chciwością, chęcią osiągnięcia zysku.

źródło: NKJP: Andrzej Wójckiewicz: Przebudzenie Cheopsa czyli Jak uratować ludzi i Ziemię, 2005

[...] z biegiem czasu wyrobiła się we mnie cecha, której tak nienawidziłem u ojca: chciwość na pieniądze. [...] Przecież zawsze marzyłem o czymś, czego się nie da wyrazić w brzęczącej monecie.

źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997

Malarz dopomina się o prowizję, bo przyprowadził klientów i to dobrych, którzy się nie targowali. Zrozum, to nie chciwość, on walczy o życie. Żyć, to znaczy jeść, a skąd brać pieniądze?

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Znajomi pytali o znajomych, krewni o krewnych. Kogo wzięli, kto uciekł, a kto się wykupił. Każdego krzepi wieść o przekupstwie żandarmów, o chciwości policji [...].

źródło: NKJP: Bodan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971

2. wiedzy

Definicja

książk. 
cecha kogoś, kto czegoś bardzo silnie pragnie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Cytaty

Inni uczyli się, żeby dobrze przejść klasę, a czytali przez ciekawość i chciwość wrażeń, on chciał naprawdę umieć, wiedzieć [...].

źródło: NKJP: Józef Szocki: Domowy świat książek. Wybrane księgozbiory polskie w XIX wieku, 2000

Widział chciwość rozkoszy w rozwartych źrenicach, ale czasem odwracała wzrok albo zamykała oczy [...].

źródło: NKJP: Witold Zalewski: Zakładnicy, 2001

Wrodzona człowiekowi pożądliwa chciwość wiedzy, otóż to! To ona jest źródłem, siłą sprawczą niespełnienia [...].

źródło: NKJP: Jerzy Adamski: Świat jako niespełnienie albo Samobójstwo Don Juana, 2000

Wódz od razu pohamował się, ale obłędnym w nienasyconej chciwości wzrokiem wodził dokoła. Ujrzał Lasanę. Ślepia jego paskudnie zaiskrzyły się pożądliwością.

źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Orinoko, 1974

[...] sam zatęskni nieraz za tym wszystkim, czego nie mógł, za zwyczajną swoją ludzką słabością zatęskni, za tym koniem, że go nie
miał, za tą chciwością na ziemię [...].

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Nagi sad, 1967

Składnia

bez ograniczeń + chciwość +
(na CO)
Data ostatniej modyfikacji: 22.09.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json