UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

serpentyna

Chronologizacja

1619, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	serpentyna	serpentyny
D.	serpentyny	serpentyn

C.	serpentynie	serpentynom
B.	serpentynę	serpentyny
N.	serpentyną	serpentynami
Ms.	serpentynie	serpentynach
W.	serpentyno	serpentyny

Pochodzenie

fr. serpentine

z łac. serpens, serpentis 'wąż'

1. górska

Definicja

kręta droga biegnąca po zboczu górskim

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia ukształtowanie terenu

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

droga

Połączenia

górskie, kręte, ostre serpentyny
jechać serpentynami

Cytaty

Nazajutrz wynajętym busem pojechaliśmy do słynnych ośrodków narciarskich w dolinie Nevado. Drogą, która ma pod sobą wszystkie alpejskie serpentyny, dotarliśmy na wysokość trzech tysięcy metrów do Farellones.

źródło: NKJP: Wojciech Wiltos: Wulkany Araukanii - (cz. 1), Tygodnik Podhalański, nr 10, 1999

[...] aby z Santiago dojechać w góry, trzeba piąć się serpentyną, pokonać ponad 60 zakrętów, wznieść się z poziomu morza na wysokość 3500 metrów wysokości

źródło: NKJP: Daniel Passent: Choroba dyplomatyczna, 2002

Silnik jednostajnie rzęził, pokonując wzniesienia serpentyn wyciętych w litej wapiennej skale tworzącej od razu nawierzchnię.

źródło: NKJP: Maciej Kuczyński: Czeluść, 1972

2. schodów

Definicja

kształt wijącego się pasma

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Połączenia

serpentyna drogi, schodów
prowadzić, wić się serpentyną

Cytaty

Droga biegnie doliną potoku Lubinka, zataczając wraz z nią głęboką serpentynę.

źródło: NKJP: Krystyna Malik: Przewodnik po Polsce, 1996

Wlekli się przez wiochy, po jakichś serpentynach, aż dojechali tam, gdzie oni powiedzieli, że dalej już nie, tylko na towarową bocznicę, a do normalnej stacji jest jeszcze cztery kilometry.

źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Biały kruk, 1995

„Jak” leciał teraz serpentyną łuków tak szerokich, by w zasięgu ich widzenia znalazł się każdy skrawek rozległego na kilkanaście kilometrów pasa pustyni.

źródło: NKJP: Jerzy Broszkiewicz: Wielka, większa i największa, 1960

Składnia

serpentyna

(CZEGO)

3. z papieru

Definicja

wąska taśma z kolorowego papieru skręcona spiralnie, używana podczas zabaw tanecznych jako dekoracja

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

taśma

Połączenia

kolorowe serpentyny
baloniki i serpentyny, confetti i serpentyny
rzucać serpentyny

Cytaty

Z sufitu zwieszały się poplątane serpentyny, papierowe łańcuchy, pomięte lampiony.

źródło: NKJP: Joanna Rudniańska: Miejsca, 1999

To miasto należy do nas. Ce Ce Cewuka Cewukaes Legia! To Dżaba. Rozwija serpentynę z papieru toaletowego wyniesionego z domu rodziców Ojca. Może się przydać.

źródło: NKJP: Krzysztof Varga: Chłopaki nie płaczą, 1996

Nad głowami przelatywały papierowe serpentyny, szeleszcząc oplatały szyje, podarte walały się pod nogami.

źródło: NKJP: Magdalena Tulli: W czerwieni, 1998

4. szabla

Definicja

wojsk.

zakrzywiona szabla noszona przez uboższą szlachtę od XV do XVIII wieku do codziennego stroju

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

szabla

Cytaty

Ordynka, serpentyna i karabela. Batorówka, zygmuntówka, augustówka. Czeczuga i demeszka. Pałasz i kord. Oto przedstawiciele możnego, różnorako rozgałęzionego rodu szabli, który żyjąc u nas przez wieki, miał liczne odrośla i koligacje, a wreszcie miana i przydomki.

źródło: Józef Szczypka: Szablą odbierzemy, Kalendarz Polski, Warszawa 1980 (brzesko.ws)

5. działo

Definicja

wojsk.

działo małego kalibru o długiej lufie używane od XVI do XVII wieku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

działo

Cytaty

Działa te nosiły rozmaite nazwy, [...] serpentyna i kolubryna (fr. coulevrine) utrzymały się i w późniejszych czasach.

źródło: Władysław Dziewanowski: Zarys dziejów uzbrojenia w Polsce, 1989 (books.google.pl)

Data ostatniej modyfikacji: 29.07.2024