UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kredowy

Chronologizacja

1772, Stanisław Nałęcz-Moszczeński, Zupełny niemiecki y polski mownik, books.google.pl

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. kredowy
kredowy
kredowy
kredowe
kredowa
D. kredowego
kredowego
kredowego
kredowego
kredowej
C. kredowemu
kredowemu
kredowemu
kredowemu
kredowej
B. kredowego
kredowego
kredowy
kredowe
kredową
N. kredowym
kredowym
kredowym
kredowym
kredową
Ms. kredowym
kredowym
kredowym
kredowym
kredowej
W. kredowy
kredowy
kredowy
kredowe
kredowa
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. kredowi
kredowi
kredowe
kredowe
D. kredowych
kredowych
kredowych
kredowych
C. kredowym
kredowym
kredowym
kredowym
B. kredowych
kredowych
kredowych
kredowe
N. kredowymi
kredowymi
kredowymi
kredowymi
Ms. kredowych
kredowych
kredowych
kredowych
W. kredowi
kredowi
kredowe
kredowe

1.a skała

Definicja

geol. 
związany z kredą - miękką, rozcieralną skałą o białej, jasnoszarej lub kremowej barwie

Pochodzenie

Od: kreda 1a

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia minerały i pierwiastki

Cytaty

Jednak natura wynagrodziła im te niedogodności. Mowa o sięgającym 200 metrów w głąb ziemi podglebiu kredowym doskonale zatrzymującym wilgoć i ciepło.

źródło: NKJP: X: Napój z bąbelkami, Polska Głos Wielkopolski, 2006-12-30

Zapach wody określany jest jako roślinny i zależy od złoża wody i studni głębinowej. Na przykład wydobywana ze złóż kredowych w „Parku” ma zapach siarkowodoru, który ulatnia się w procesie uzdatniania.

źródło: NKJP: Józef Ziółkowski M.: Mineralna z kranu, Dziennik Bałtycki, 2000-02-29

Młyny kredowe zajmują się przemiałem kamienia wapiennego i produkcją kredy pastewnej. Stosowana jest ona głównie jako dodatek do pasz dla zwierząt.

źródło: NKJP: Katarzyna Wrzalik: W uciążliwym białym pyle, Dziennik Zachodni, 2004-12-10

1.b wyrób

Definicja

związany z kredą - białą substancją wytworzoną z kredy - skały, stosowaną w postaci proszku, m.in. w przemyśle budowlanym, chemicznym, ceramicznym, farmaceutycznym i kosmetycznym

Pochodzenie

Od: kreda 1b

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł materiały używane w przemyśle

Cytaty

Tam był bogaty asortyment... nafta, pasta do podłóg, obuwia, proszki do prania, soda, ługi, różne przyprawy w szklanych pojemnikach, pachnące zioła, farby do wełen, na zimno i gorąco, farby kredowe do malowania.

źródło: NKJP: Eugenia Czyż: Kącik wspomnień, Nakielski Czas, 2005-11-09

Ta ogromna konstrukcja obejmuje obszar 11,5 hektara. Składa się z kolistego ziemnego nasypu o średnicy 425 m oraz wysokości 6 m, wyłożonego kredowymi blokami i otoczonego fosą, niegdyś wypełnioną wodą.

źródło: NKJP: Anna Głuch: Avebury i Silbury Hill, Gazeta Krakowska, 2006-08-30

[...] najbardziej rozpoznawalną marką był [...] producent nowych produktów: pasty do zębów (dotychczas używano kredowego proszku), opatrunkowych plastrów, [...].

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba: Historia Powszechna. Wiek XIX, 2008

2. napis

Definicja

związany z kredą - pręcikiem wykonany z kredy - proszku, białym lub barwionym, używanym do pisania na tablicy

Pochodzenie

Od: kreda 2

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język pisanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata szkoła

Połączenia

  • napis, ślad, znak kredowy

Cytaty

Postanowił iść za kwadratami. Droga wiodła nisko sklepionym korytarzem. [...] Co kilka kroków na murze widniał kredowy znak - kwadrat z krzyżem.

źródło: NKJP: Adam Bahdaj: Wakacje z duchami, 1962

Kowal otaczał właśnie stajnię kredowymi liniami, co miało odganiać nie tylko czarownice, strzygi, topielice, dziwożony i mamony, ale nawet zachodnie trolle z RFN-u i koboldy ze Szwecji.

źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1977

Początkowo kierowali się za umieszczonymi na murach niemieckich kamienic kredowymi napisami w języku polskim, później, już blisko celu, węchem.

źródło: NKJP: Włodzimierz Pawłowski: Nieustające przygody z wojskiem, Gazeta Wyborcza, 1993-04-14

3. kolor

Definicja

mający barwę kredy - białej substancji wytworzonej z kredy - skały

Pochodzenie

Od: kreda 1a

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Połączenia

  • kolor kredowy; twarz kredowa
  • kredowa bladość

Cytaty

Urody nie miała żadnej. Chuda, płaska, na cienkich, krzywych nogach, włosy koloru konopi, niedbale uczesana, twarz wąska i blada, kredowa, czoło nadmiernie wysokie, w uśmiechu pokazywała drobne, ostre zęby jak u gryzonia.

źródło: NKJP: Marek Nowakowski: Powidoki, 2010

Trupio blade, kredowe dłonie podniosła spazmatycznie ku piersiom jak w geście pożegnania. Stała w aucie, wciśnięta w tłum tuż przy żandarmie.

źródło: NKJP: Tadeusz Borowski: Pożegnanie z Marią, 1947

Podobnie jak we wcześniejszych przypadkach, dokument zamiast matowego, miał kolor kredowy.

źródło: NKJP: Beata Zalot: Pożar „Harnasia”, Tygodnik Podhalański nr 19, 1997

Czerwony może być malinowy, pomidorowy czy ceglasty. Zaś biel - kredowa, ostrygowa, kremowa. Możemy nosić prawie każdy kolor.

źródło: NKJP: Małgorzata Lorkowska: Magia harmonii i kolorów, Gazeta Wyborcza, 1997-02-21

4. okres w dziejach Ziemi

Definicja

geol. 
związany z kredą - trzecim okresem ery mezozoicznej, nazywanym od występujących w jego osadach skał kredy

Pochodzenie

Od: kreda 4

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia budowa Ziemi

Połączenia

  • okres kredowy

Cytaty

Kredowa gałąź ewolucyjna dinozaurów pancernych, ankylozaury, miast osobno sterczących płyt rozwijała raczej pancerz ze ściśle zestawionych małych płytek, a kolce na końcu ogona przekształciły się w morderczą buławę.

źródło: NKJP: Jerzy Dzik: Dzieje życia na ziemi: wprowadzenie do paleobiologii, 1992

Zostały przy tym odkryte starsze, niż można by tego oczekiwać na podstawie dotychczasowych koncepcji, ślady zlodowaceń kontynentalnych Antarktyki, a mianowicie skamieniałe osady morenowe (tyllity) wieku kredowego.

źródło: NKJP: Jacek Jania: Zrozumieć lodowce, 1988

Znaczne ilości kości kredowych odkopano na terenach Alaski i południowej Australii, dwóch obszarów, które znajdowały się wówczas daleko za kołem polarnym. Nie były to jednak kości ssaków, lecz dinozaurów.

źródło: NKJP: Marcin Ryszkiewicz: Przepis na człowieka, 1996

Droga krakowska wchodzi na obszar Niecki Nidziańskiej, stanowiącej obniżenie jurajskie wypełnione utworami kredowymi.

źródło: NKJP: Krystyna Malik, Raciborska Maria (red.): Przewodnik po Polsce, 1996

Frazeologizmy

papier kredowy
zaklęty krąg
kredowe koło
Data ostatniej modyfikacji: 11.10.2021
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json