UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

bystrość

Chronologizacja

XIV w., Bańk

Pochodzenie

Zob. bystry

1.a osoby

Definicja

cecha kogoś, kto jest spostrzegawczy i szybko, inteligentnie reaguje

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Działalność intelektualna człowieka ➔ określenia człowieka ze względu na jego działalność intelektualną

Relacje znaczeniowe

synonimy:  błyskotliwość
hiperonimy:  inteligencja

Cytaty

Nie przeczę, że słuchaliśmy jego mądrych rad. Wyróżniał się inteligencją, bystrością, rozumem i doświadczeniem.

źródło: NKJP: Kazimierz Moczarski: Rozmowy z katem, 1977

Chłopak co prawda uczyć się powinien już w gimnazjum, do tej pory jednak nie udało mu się ukończyć podstawówki. Bystrością więc najwyraźniej nie grzeszy, ma za to nad kolegami oczywistą przewagę jeśli chodzi o warunki fizyczne.

źródło: NKJP: (pp), Szkolny terrorysta, Gazeta Goleniowska, 2009-10-30

Otóż Krzysiek ze swoją bystrością, inteligencją, poczuciem humoru, poobserwował trochę plażę, mnie, dzieci, Direttore i pewnego dnia przyniósł gazetę, która właśnie ukazała się w Polsce przed Krzyśka wyjazdem do Włoch i którą przypadkiem miał ze sobą, a w tej gazecie było moje zdjęcie i artykuł o mnie.

źródło: NKJP: Krystyna Janda: www.małpa.pl, 2004

Ale komentatorzy przestrzegają przed niedocenianiem Busha - w polemikach z rywalami pokazał nieraz wrodzoną bystrość, zdolność do celnej riposty i trzeźwość sądu, a to podoba się widzom.

źródło: NKJP: Oprah Winfrey wybiera prezydenta, Polityka, 2000-10-07

- Rocco jest trzyletnim, bardzo miłym i bystrym stworzeniem - mówi jego właścicielka. - Nigdy nie zamieniłabym go na innego psa. Jest moim prawdziwym przyjacielem. Zdumiewa mnie często swoją bystrością. Z łatwością przyswaja znaczenie nowych słów. Reaguje na komendy wydawane zarówno w języku polskim, jak i angielskim.

źródło: NKJP: (hb): Pies lingwista, Wieczór Wybrzeża, 2001-09-29

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny:

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bystrość
bystrości
D. bystrości
bystrości
C. bystrości
bystrościom
B. bystrość
bystrości
N. bystrością
bystrościami
Ms. bystrości
bystrościach
W. bystrości
bystrości

Inne uwagi

Zwykle lp

1.b umysłu

Definicja

cecha czegoś, co jest charakterystyczne dla kogoś spostrzegawczego, inteligentnego i szybko reagującego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Działalność intelektualna człowieka ➔ określenia człowieka ze względu na jego działalność intelektualną

Połączenia

  • bystrość dowcipu, myślenia, obserwacji, skojarzeń, umysłu

Cytaty

Ojciec przeor okazał się osobnikiem na pozór zażywnym i jowialnym, jednak nie brakowało mu bystrości umysłu, jak u większości psów gończych od świętego Dominika.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Ogród miłości, 2006

Tony, od ćwierćwiecza bezdzietny wdowiec, ma 85 lat, choć w swoich nieodłącznych szortach wygląda najwyżej na 65, demonstruje kondycję czterdziestolatka, zaś pamięć i bystrość skojarzeń jeszcze młodszego osobnika. -

źródło: NKJP: Marian Suda, Budowanie na Florydzie, Gazeta Krakowska, 2002-08-17

Podczas najczarniejszej amazońskiej nocy, kiedy dookoła coś szeleści, stąpa, prycha, dotyka, muska skrzydłami, trzeba zebrać się w sobie, odepchnąć strach i bezradność, żeby odzyskać bystrość myślenia i uruchomić wszystkie potrzebne zmysły, które ostrzegą przed nadchodzącym niebezpieczeństwem i pomogą się przed nim obronić.

źródło: NKJP: Artur Cieślar: Kobieta metafizyczna..., 2005

Ten chłopak, będący legendą włoskiego ruchu studenckiego z 1968 roku zaskoczył mnie bystrością obserwacji i pytań, tak różnych od stereotypowych i banalnych uwag większości zagranicznych dziennikarzy, zwłaszcza tych ze skrajnej lewicy.

źródło: NKJP: Niewiarygodna historia Adriano Sofri, Gazeta Wyborcza, 1992-07-30

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny:

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bystrość
bystrości
D. bystrości
bystrości
C. bystrości
bystrościom
B. bystrość
bystrości
N. bystrością
bystrościami
Ms. bystrości
bystrościach
W. bystrości
bystrości

Inne uwagi

Zwykle lp

2. wody

Definicja

o wodzie: duża prędkość płynięcia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Ziemia ➔ zbiorniki wodne

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wartkość
hiperonimy:  szybkość

Połączenia

  • bystrość nurtu; potoku, rzeki, wody (w rzece)

Cytaty

Choć płynie na obszarach nizinnych, ma bystrość rzeki podgórskiej, o czym świadczy to, że napędzała kiedyś młyny, a jeszcze obecnie porusza hydroelektrownię w Trzebiatowie.

źródło: NKJP: Regą znów płyną trocie, Dziennik Polski, 2001-05-26

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny:

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bystrość
bystrości
D. bystrości
bystrości
C. bystrości
bystrościom
B. bystrość
bystrości
N. bystrością
bystrościami
Ms. bystrości
bystrościach
W. bystrości
bystrości

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + bystrość +
CZEGO

3. wzroku

Definicja

cecha polegająca na szybkim dostrzeganiu czegoś i dobrym widzeniu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA ➔ Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego ➔ zmysły

Połączenia

  • bystrość oczu, oka; wzroku

Cytaty

W większej gromadzie Indian zawsze znajdzie się niepospolity osobnik o nieprawdopodobnej bystrości wzroku.

źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Orinoko, 1974

Nie mówiąc o prostej pacce, używanie której nie tylko muchy tępi, lecz także ćwiczy bystrość oka i sprawność ręki. Ta była jego ulubioną, dziecinną zabawką.

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania i donosy 1980-1989, 1989

Ptak, pomimo niezwykłej bystrości oczu, chyba nie zauważył rozpłaszczonego na ziemi wroga, bo spokojnie zataczał wielkie kręgi.

źródło: NKJP: Feliks W. Kres: Grombelardzka legenda, tom I, Esensja, 2009-08-21

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny:

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bystrość
bystrości
D. bystrości
bystrości
C. bystrości
bystrościom
B. bystrość
bystrości
N. bystrością
bystrościami
Ms. bystrości
bystrościach
W. bystrości
bystrości

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 07.05.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json