Chronologizacja
Pochodzenie
Zob. ciemny
1. robi się
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło
Połączenia
- całkiem, kompletnie, strasznie, zupełnie ciemno; ciemno, choć/że oko wykol
- ciemno od dymu
- ciemno i cicho; ciemno i mglisto; ciemno i mokro; ciemno i ponuro; ciemno i pusto; ciemno i zimno
- było, jest; robi się, zrobiło się ciemno
- ciemno jak w grobie, jak w piwnicy, jak w dupie u Murzyna
Cytaty
|
[...] wyjął czarną kaszmirową chustkę z frędzlami. Osłonił nią wiszącą lampę. Zrobiło się ciemniej, tylko na środek izby austerii padał jasny słup światła. źródło: KWSJP: Julian Stryjkowski: Austeria, 1966 |
|
|
W wagonie robi się raptem zupełnie ciemno i smrodliwie od dymu lokomotywy - wjechaliśmy w tunel. źródło: KWSJP: Witold Szołginia: Dom pod Żelaznym Lwem, 1989 |
|
|
[...] w nieposprzątanych pokojach jest ciemno, wykręcone zostały wszystkie żarówki; poszukiwanie ich w ciemności zdaje się trwać bez końca i jest daremne. źródło: KWSJP: „Tajemnica Aleksandry”, Dziennik Polski, 2004-02-06 |
|
|
W mieście było już kompletnie ciemno, gdy Feliks Koń szedł do kolejnego, umówionego mieszkania. źródło: KWSJP: Joanna Olczak-Ronikierowa: W ogrodzie pamięci, 2002 |
|
|
Mgła i mrok zagęszczały się. Stawało się coraz ciemniej, ale Andrzej pocieszał się, że zaraz powinien wzejść księżyc. źródło: KWSJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Sława i chwała, 1962 |
Odmiana
część mowy: przysłówek
| stopień równy | ciemno |
|---|---|
| stopień wyższy | ciemniej |
Składnia
| tylko Cz | + | ciemno | + |
|
2. ubrany
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło
Relacje znaczeniowe
| antonimy: | jasno |
Połączenia
- ubrać się ciemno; ufarbować na ciemno
- ciemno malowany, pomalowany, zabarwiony; cętkowany, prążkowany, pręgowany; umeblowany; wyściełany; odziany, ubrany; upudrowany, uszminkowany; ubrany na ciemno
Cytaty
|
Co tam robisz? - drżącym głosem zawołał do ciemno ubranej postaci pochylonej nad jakimś workiem potężnie wypchanym. źródło: KWSJP: Teodor Parnicki: Srebrne orły. Powieść historyczna, 1945 |
|
|
Na etażerce ustawiła kilka nowych zdjęć: małżeństwo ciemno odziane - on w żakiecie noszonym kiedyś na prowincji, ona w ogromnym kapeluszu z kiścią owoców na rondzie. źródło: KWSJP: Władysław Ogrodziński: Ulica zwana Bystrą, 1985 |
|
|
Na środku grzbietu ciągnie się również jasna wstęga o nieregularnych brzegach, ciemno i rozmaicie obrzeżona, co tworzy dość różny deseń u różnych samic. źródło: KWSJP: Włodzimierz Juszczak: Traszki, 1967 |
|
|
Mieli jadalnię umeblowaną ciemno i poważnie, z wiszącą pośrodku lampą o rdzawoczerwonym kloszu. źródło: KWSJP: Dorothy Parker: Międzymiastowa Nowy Jork - Detroit, 1958 |
|
|
Futerko jego było ubarwione ciemno, podobnie jak u dorosłych osobników. źródło: KWSJP: Hanna Jurczak-Gucwińska: Zwierzęta w moim domu, 1975 |
Odmiana
część mowy: przysłówek
| stopień równy | ciemno |
|---|---|
| stopień wyższy | ciemniej |
3. pisać
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | niezrozumiale | |
| antonimy: | jasno |
Połączenia
- pisać ciemno
Cytaty
|
Niejasność ówczesnych ocen, płynność sytuacji politycznych, dwuznaczność ludzkich postaw, ciągła jeszcze żywotność konspiracji. Więc ciągłe „kto jest kto?”. Było ciemno, a „specjaliści” sprawiali, że niezależnie od amnestii, prób prowadzenia autentycznej polityki jedności narodowej robiło się jeszcze ciemniej. źródło: KWSJP: Roman Bratny: Pamiętnik moich książek, 1978 |
|
|
Nie sposób się uwolnić od analogii z emigracyjnymi losami Norwida, bezskutecznie strofowanego przez ówczesną krajową prasę za „niezrozumiałość”. Ten ostatni odpowiadał na podobnie płytkie zarzuty m.in. w ten lapidarnie celny sposób: To nie ja ciemno piszę, lecz wy ciemno czytacie! źródło: KWSJP: Roman Radoszewski: Czesław Niemen: kiedy się dziwić przestanę...: monografia artystyczna, 2004 |
|
|
[...] ani słowa [...] wyjaśnienia zagadki, która z godziny na godzinę stawała się dla wszystkich coraz bardziej niewytłumaczalna, [...], najeżona niewiadomymi, i która doprowadziła właśnie do tego opłakanego i bynajmniej nie słabnącego zamieszania. Z jakiejkolwiek strony na nią spojrzeć, sprawa przedstawiała się ciemno [...]. źródło: KWSJP: Aldo Palazzeschi: Doża, 1974 |
Odmiana
część mowy: przysłówek
| stopień równy | ciemno |
|---|---|
| stopień wyższy | ciemniej |