UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

czworak

Chronologizacja

1807, SL

Pochodzenie

Zob. czworo

1. dom

Definicja

budynek o czterech mieszkaniach, w dawnej Polsce przeznaczony dla służby folwarcznej

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka dom/inne miejsca zamieszkania i ich otoczenie

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo rodzaje budowli i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  czworaczek

Połączenia

  • dworskie, folwarczne, pegeerowskie; ubiegłowieczne; zniszczone czworaki
  • mieszkać w czworakach

Cytaty

Jak się dowiedzieliśmy podczas sesji, 1 listopada woda zalała jackowski czworak, gdzie mieszkają cztery rodziny.

źródło: NKJP: (hen): Komisje już aktywne, Dziennik Bałtycki, 1998-11-20

Kiedy szukałem jej domu, parterowego czworaka postawionego 120 lat temu przy bocznej drodze, znałem tylko jej imię. Pytałem sąsiadów.

źródło: NKJP: Piotr Najsztub: Reportaż, Gazeta Wyborcza, 1993-06-04

Pośrodku niczego błotniste wertepy oplatają ceglaste czworaki. Ujadające kundle strzegą smętnych ruder. Sypią się ruiny poniemieckiego kościoła. Niszczeją popegeerowskie baraki. Ludzie tłoczą się w klitkach.

źródło: NKJP: Agnieszka Niezgoda: Pośrodku niczego, Polityka nr 2327, 2001-12-08

W dworze, a właściwie w dawnych czworakach folwarcznych, mieszka z mamą i siostrą Elżbietą.

źródło: NKJP: Agnieszka Filipowicz: Ostatni lokatorzy, Gazeta Krakowska, 2006-06-16

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czworak
czworaki
D. czworaka
czworaków
C. czworakowi
czworakom
B. czworak
czworaki
N. czworakiem
czworakami
Ms. czworaku
czworakach
W. czworaku
czworaki

2. naczynie

Definicja

naczynie do transportowania i przechowywania jedzenia w cieple, podzielone na cztery oddzielone od siebie części

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Relacje znaczeniowe

synonimy:  czworaczek

Połączenia

  • czworak obiadowy

Cytaty

Jesteś złą mamą. Dobra przynosiłaby normalny obiad w czworakach z jakiejś stołówki.

źródło: Internet: f.kafeteria.pl

Pamiętamy takie modele z podstawówek – na dół kucharki wlewały zupę, pośrodku umieszczały mięso, a wyżej – ziemniaki. Posiadacze czworaków mogli nawet zabrać do domu kompot. Menażki mają tę przewagę nad zwykłymi plastikowymi pojemnikami, że są bardziej szczelne. Dzięki temu można w nich transportować zupy i sosy.

źródło: Internet: naszglospoznanski.pl

Eksponat z naszej Izby Pamięci - gliniany czworak brał udział w wystawie Wędrowna Tradycja i prezentowany był w kilkunastu miejscach w ramach spotkań z fundacją Ari Ari.

źródło: Internet: m.facebook.com

Czworak obiadowy nie będzie nadawał się do przewożenia pożywienia płynnego, np. zup. Miski nie posiadają uszczelek, przez co rosół czy zup pomidorowa mogłaby rozlać się podczas transportu.

źródło: Internet: garneczki.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czworak
czworaki
D. czworaka
czworaków
C. czworakowi
czworakom
B. czworak
czworaki
N. czworakiem
czworakami
Ms. czworaku
czworakach
W. czworaku
czworaki

3. moneta

Definicja

w dawnej Polsce: srebrna moneta czterogroszowa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse waluta

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  moneta

Cytaty

W Polsce jedyną monetą o wartości 4 groszy był bity przez Zygmunta Augusta czworak (słynna „szpicbródka” ), ale to była moneta srebrna.

źródło: NKJP: Wikipedia.pl

Wg Wisnera gdzieniegdzie używano również takich monet jak: półtalary, trojaki, czworaki, szóstaki, wcześniej jeszcze półkopki i ćwierćkopki.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czworak
czworaki
D. czworaka
czworaków
C. czworakowi
czworakom
B. czworaka
czworaki
N. czworakiem
czworakami
Ms. czworaku
czworakach
W. czworaku
czworaki

4. pozycja

Definicja

pozycja ciała człowieka, w której dłonie i kolana opierają się na podłożu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:  czworaczek, czworaki II

Połączenia

  • chodzić, wejść/wchodzić na czworaka

Cytaty

Przysiągłby, że pokonał w ten sposób, ni to pełznąc, ni się czołgając, ni truchtając na czworaka, całe mile.

źródło: NKJP: Rafał A. Ziemkiewicz: Żywina, 2008

Dla zawodników przygotowano wiele konkurencji: wyścigi z piłkami i na czworaka, stonogę, tor przeszkód, biegi dookoła chusty.

źródło: NKJP: Bogna Kisiel: Czerwonak. Olimpiada przedszkolaków, Polska Głos Wielkopolski, 2005-06-14

Nie wolno go ciągnąć za raczki i pomagać, dziecko musi usiąść z pozycji bocznej lub z czworaka.

źródło: Internet: dermedicowo.pl/forum

[...] rozśmieszało je, gdy zakładałam na rękę pacynkę albo zwykłą skarpetkę, oraz kiedy padałam na czworaka i ganiałam je po całym mieszkaniu.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czworak
czworaki
D. czworaka
czworaków
C. czworakowi
czworakom
B. czworaka
czworaki
N. czworakiem
czworakami
Ms. czworaku
czworakach
W. czworaku
czworaki
Data ostatniej modyfikacji: 09.05.2022
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json