UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

czołobitność

Chronologizacja

1644, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czołobitność
czołobitności
D. czołobitności
czołobitności
C. czołobitności
czołobitnościom
B. czołobitność
czołobitności
N. czołobitnością
czołobitnościami
Ms. czołobitności
czołobitnościach
W. czołobitności
czołobitności

Inne uwagi

Zwykle lp

1.a człowieka

Definicja

cecha kogoś, kto okazuje nadmierne uniżenie lub uwielbienie w stosunku do kogoś lub czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Relacje międzyludzkie ➔ określenia relacji międzyludzkich

Połączenia

  • oznaka, wyraz czołobitności
  • okazywać czołobitność

Cytaty

By uzyskać carską łaskę wysyłano synów do korpusu kadetów, elita robiła kariery w służbie państwowej. Odpłatą za lojalność i czołobitność były stanowiska i awanse.

źródło: NKJP: Joanna Podgórska: Który życie strawił w Peterburku, Polityka, 2003-06-07

[...] jednostka, która jak większość z nas, wychodzi z tradycji czołobitności w stosunku do nauki, rozpoczynając własne próby odniesienia się do całej rzeczywistości, będzie na pewnym etapie posługiwać się metodą poznawczą zaczerpniętą z gruntu nauki.

źródło: NKJP: Internet

Swoboda, jaka tam panowała, wynikała także z postawy wykładowców, którzy byli dalecy od czołobitności wobec władz i bardzo sobie cenili swobodę artystyczną.

źródło: NKJP: Joanna Podolska: Niczego nie żałuję, Gazeta Wyborcza, 1993-03-03

Gdy po 1989 r. wkroczyli do urzędów, znaleźli się tam samotni w środowisku doświadczonych, pełnych czołobitności biurokratów, którzy przeżyli niejeden komunistyczny rząd.

źródło: NKJP: Remigiusz Okraska, Andrzej Zybała: Trzeba zmienić „polską normę”, Obywatel, 2004

W latach dwudziestych XIX wieku na placu został wzniesiony kościół św. Aleksandra jako wyraz czołobitności dla cara i upamiętnienia jego pobytu w Warszawie.

źródło: NKJP: Stanisław Milewski: Intymne życie niegdysiejszej Warszawy, 2008

Składnia

bez ograniczeń + czołobitność +
(dla KOGO | wobec KOGO/CZEGO | w stosunku do KOGO/CZEGO)

1.b pokłonu

Definicja

cecha czegoś, co świadczy o nadmiernym uniżeniu lub uwielbieniu w stosunku do kogoś lub czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Usposobienie człowieka ➔ cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Cytaty

Kiedy [...] ogłosił chęć ponownego kandydowania, zresztą bez uzgadniania tego z partią, sekretarz generalny CDU oświadczył, że partia przyjęła to „z radością i wdzięcznością”. Pomijając czołobitność tego sformułowania, w Europie też rozległo się westchnienie ulgi, może i radości.

źródło: NKJP: Danuta Zagrodzka: Niemcy zdumiewająco dużo rzeczy robią sami, bez państwa i polityki, Gazeta Wyborcza, 1997-05-08

[...] żenująca jest czołobitność tego dokumentu wobec wymienionej z nazwiska osoby.

źródło: Cezary Leżeński: Kwatera 139. Opowieść o marszałku Rydzu-Śmigłym, 1989 (books.google.pl)

Składnia

bez ograniczeń + czołobitność +
(wobec KOGO/CZEGO)
Data ostatniej modyfikacji: 21.06.2022
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json