UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

latarnia

Chronologizacja

2 połowa XV w., SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. latarnia
latarnie
D. latarni
latarni
neut
latarń
char
C. latarni
latarniom
B. latarnię
latarnie
N. latarnią
latarniami
Ms. latarni
latarniach
W. latarnio
latarnie

Pochodzenie

śr.-w.-niem. latërne

z p.-łac. laterna

Pod wpływem rodzimych wyrazów z przyrostkiem -nia obce zakończenie -ne, -na przeszło w -nia (Sław).

Definicja

źródło światła w przezroczystej oprawie, służące do oświetlania terenu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Energia elektryczność

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny rodzaje urządzeń i maszyn

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Połączenia

  • 23-metrowa, 25-metrowa; ażurowa; baniasta; elektryczna, gazowa, jarzeniowa; przydrożna, uliczna; górnicza; betonowa latarnia; energooszczędne, rtęciowe; miejskie, parkowe, stylowe; plastikowe latarnie; latarnia oświetleniowa
  • latarnie z ulicy; z betonu, z dyni
  • latarnie na baterie słoneczne
  • latarnia nad bramą, nad chlewnią, nad wejściem; latarnia z numerem domu, z numerem i nazwą ulicy; latarnie między domami;
  • latarnia na słupie; latarnia przy drodze, przy klubie, przy ulicy, przy wejściu; latarnie na bulwarach, na cmentarzu, na trasie E-8, na ulicach; latarnie w parku
  • latarnie i banery, latarnie i kamery, latarnie i kosze na śmieci, latarnie i lampy, latarnie i ławki, latarnie i neony, latarnie i słupy, latarnie i witryny sklepowe
  • blask, błyski, odblask, światło; słup; klosze; montaż latarni; poświata, rząd latarń
  • hełm z latarnią
  • światło w latarniach
  • latarnia oświetla coś, rzuca światło, świeci; latarnie palą się
  • zapalić latarnię; wyłączać; zainstalować, zamontować latarnie
  • świecić latarnią; oświetlić latarniami
  • celować do latarń
  • wpaść na latarnię; zawadzić o latarnię; uderzyć, wpaść w latarnię
  • powiesić, zawisnąć na latarni; wieszać na latarniach

Cytaty

Mieszkańcy ul. Tarnowskiej nie mogą zrozumieć, dlaczego już o godz. 19 włączają się przydrożne latarnie. W maju o tej porze jest jeszcze jasno [...].

źródło: NKJP: Światło przed zmrokiem, Dziennik Polski, 2002-05-15

Pod kikutem miedzianej rynny wisiała latarnia z numerem i nazwą ulicy. Brakowało w niej szybek i światła. Ocalały blaszane litery i cyfry [...].

źródło: NKJP: Małgorzata Szejnert: Wrócę i zostanę, Gazeta Wyborcza, 1992-12-30

Samotna latarnia oświetlała skupisko bud i budek, rusztowań, brezentowych płacht chroniących urządzenia o dziwacznym kształcie.

źródło: NKJP: Piotr Siemion: Finimondo : komedia romantyczna, 2004

Auto uderzyło w latarnię. Wypadku prawdopodobnie by nie było, gdyby kobieta dostosowała prędkość do warunków panujących na drodze.

źródło: NKJP: (minos): Pijani przy 'Zniczu', Echo Dnia, 2004-11-02

Frazeologizmy

czerwona latarnia
latarnia magiczna
latarnia czarnoksięska
latarnia morska
latarnia umarłych
latarnia zmarłych
pod latarnią
spod latarni

Przysłowia

Najciemniej jest pod latarnią
Najciemniej jest zawsze pod latarnią
Data ostatniej modyfikacji: 17.03.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json