UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

czółno

Chronologizacja

1437, SStp
W postaci: czołn

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czółno
 czółna
D. czółna
 czółen
C. czółnu
 czółnom
B. czółno
 czółna
N. czółnem
 czółnami
Ms. czółnie
 czółnach
W. czółno
 czółna

Pochodzenie

psł. *čĺ̥nъ 'łódź z wydrążonego pnia drzewa'

Sławski rekonstuuje formę psł. *kĺ̥nъ.

1. łódź

Definicja

łódź wykonana z wydrążonego pnia drzewa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport wodny

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dłubanka
hiperonimy:  łódź

Połączenia

  • indiańskie czółno
  • przepłynąć czółnem; pływać czółnami
  • wsiąść do czółna
  • usiąść w czółnie; pływać w czółnach

Cytaty

Czółno ma 12 m długości i wyciosane jest z jednego pnia cedru.

źródło: NKJP: Piotr Bein: Walenie z rusznicy przeciwpancernej w walenia, Zielone Brygady. Pismo Ekologów, 1998-10-16

Kiedy wypłynęłam czółnem na rzekę, Indianie uprzedzali, żebym nie wychylała się za burtę.

źródło: NKJP: Felietony, Gazeta Poznańska, 2005-05-20

Podczas ciemnej i deszczowej nocy o godzinie 1.20 do burt frachtowca podpłynęły cztery czółna pełne krajowców, którzy na relingi zarzucili liny z hakami.

źródło: NKJP: Henryk Mąka: Piraci znów atakują, 1995

Tratwa flisacka składa się z pięciu czółen i zabiera dziesięć osób.

źródło: NKJP: Płyniemy przełomem Dunajca, Gazeta Krakowska, 2006-07-11

Doniesiono, że ulice zamieniły się w rwące potoki. Ludzie pływają w czółnach.

źródło: NKJP: Jacek Bocheński: Tyberiusz Cezar, 2009

2. tkackie

Definicja

element maszyny do wytwarzania tkanin albo do szycia, w którym znajdują się nici, przypominający swoim podłużnym kształtem czółno - łódź

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  czółenko

Połączenia

  • czółno tkackie
  • czółno krosien

Cytaty

W bramie fabryki widnieje białe czółenko tkackie z częściowo wyciągniętą nicią oraz czarny monogram „Ż”, nawiązujący do pierwszej litery nazwy miasta. Fabryka i czółno tkackie nawiązują do przemysłowych początków obecnego Żyrardowa, który z osady Ruda Guzowska dzięki rozwojowi m.in. przemysłu włókienniczego stał się miastem powiatowym.

źródło: NKJP: Internet

[...] terkotały w chałupach kołowrotki i stukały rytmicznie czółna tkackich krosien.

źródło: Irena Matus: Lud nadnarwiański, 2000 (books.google.pl)

Składnia

bez ograniczeń + czółno +
(CZEGO)
Data ostatniej modyfikacji: 18.10.2022
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN