UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

barok

Chronologizacja

1847, Przegląd Poznański, nr 4, polona.pl
Użycie w lm (baroki)

Pochodzenie

fr. baroque

z port. barroco ''ostry kamień sterczący z wody''

Przenośnie o perle nieforemnej, kanciastej.

1. epoka

Definicja

okres w dziejach literatury i sztuki europejskiej trwający od końca XVI w. do XVIII w.

Noty o użyciu

Zapisywane również wielką literą: Barok.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  epoka, okres

Połączenia

  • późny, wczesny; europejski, francuski, polski barok
  • barok w Niemczech, w Polsce, we Francji
  • barok i oświecenie; odrodzenie i barok; renesans i barok
  • artysta, człowiek, mistrz, poeta, twórca; literatura, muzyka, utwór; duch; czas, doba, epoka, okres baroku
  • barok rozpoczął się kiedyś, trwał kiedyś, zakończył się kiedyś

Cytaty

Taki system demokratyczny, choć ograniczony do jednego stanu, stanowił zjawisko nie spotykane wówczas w Europie, gdzie w dobie renesansu i baroku władcy starali się podporządkować swej woli zgromadzenia stanowe.

źródło: NKJP: Alicja Dybkowska, Jan Żaryn, Małgorzata Żaryn: Polskie dzieje od czasów najdawniejszych do współczesności, 1996

Libor Pavera uważa, że „barok w literaturze czeskiej jest pod wieloma względami, włącznie z rozbieżnością w czasie, diametralnie odmienny od europejskiej literatury barokowej”[...].

źródło: NKJP: Zofia Teresa Orłoś: Czeskie odrodzenie narodowe i językowe, 2000

Od kiedy poznałem bliżej poetów baroku, Słowacki nabrał dla mnie zupełnie nowego uroku, nie mogę się go naczytać.

źródło: NKJP: Jan Stanisław Witkiewicz, Korespondencja pisarzy emigracyjnych, Pamiętnik Literacki, 1987

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. barok
baroki
D. baroku
baroków
C. barokowi
barokom
B. barok
baroki
N. barokiem
barokami
Ms. baroku
barokach
W. baroku
baroki

Inne uwagi

Zwykle lp

2. styl w sztuce

Definicja

styl w sztuce panujący w Europie od końca XVI do XVIII w., charakteryzujący się przepychem i iluzjonizmem, ponadto w malarstwie i w rzeźbie: dynamiką form, ekspresją wyrazu, grą światła i bogatą symboliką

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  styl

Połączenia

  • barok i rokoko; gotyk i barok; klasycyzm i barok; manieryzm i barok
  • perła; styl baroku

Cytaty

Przez dwa lata artysta osobiście projektował wnętrza w stylu baroku, historycznego eklektyzmu i wytwornej secesji.

źródło: NKJP: Katarzyna Bik, Nowy oddział Muzeum Narodowego w Krakowie, Gazeta Wyborcza, 1996-01-29

Szentendre [...] to prawdziwa perła baroku, gdzie labirynt domów, ogrodów i uliczek tworzy niezapomniane wrażenie. Nic dziwnego, że jest to ukochane miasto artystów.

źródło: NKJP: B. Leska, Tego nie ma w przewodnikach, Życie na gorąco, 1999

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. barok
baroki
D. baroku
baroków
C. barokowi
barokom
B. barok
baroki
N. barokiem
barokami
Ms. baroku
barokach
W. baroku
baroki

Inne uwagi

Zwykle lp

3. ozdobność

Definicja

nadmierne bogactwo szczegółów i ozdób

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

antonimy:  ascetyzm, asceza

Połączenia

  • barok słów, wizji
  • barok i asceza; prostota i barok

Cytaty

Właściwa droga Przybosia jest inna: prowadzi do jak najściślejszej współpracy między wiedzą poety a jego okiem. [...] Od baroku słów wiedzie do oszczędnej wizji rzeczy.

źródło: WSJP: Kazimierz Wyka: Rzecz wyobraźni, 1959

[...] w wierszach Wata z elegijną prostotą [...] sąsiaduje typ wiersza atakującego odbiorcę intelektualnym wyrafinowaniem, scjentyficznym barokiem erudycyjnych aluzji ...

źródło: KWSJP: Ryszard Matuszewski: Alfabet: wybór z pamięci 90-latka, 2004

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. barok
baroki
D. baroku
baroków
C. barokowi
barokom
B. barok
baroki
N. barokiem
barokami
Ms. baroku
barokach
W. baroku
baroki

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + barok +
CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 10.04.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json