UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

cetnar

centnar

Chronologizacja

1455, SStp
W postaci: centnar

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. cetnar
cetnary
D. cetnara
cetnarów
C. cetnarowi
cetnarom
B. cetnar
cetnary
N. cetnarem
cetnarami
Ms. cetnarze
cetnarach
W. cetnarze
cetnary

Pochodzenie

niem. Zentnet

z łac. centenarius 'taki, który zawiera sto jednostek'

Definicja

przest. 
jednostka masy równa, w zależności od okresu i regionu stosowania, w przybliżeniu od 47 do 100 kilogramów

Noty o użyciu

W dawnej Polsce jednostka ta często była równa 100 kilogramom, w wielu innych krajach zaś 50.

Warianty

  • centnar

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ciężar

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Połączenia

  • coś waży ileś cetnarów

Cytaty

Obowiązkowo ważono towary przeznaczone do sprzedaży na lokalnym Rynku [...] - na wadze większej artykuły cięższe, np. ołów, miedź, żelazo o ciężarze jednostkowym powyżej 1 cetnara (to jest 63 kg), na wadze mniejszej (w budynku zwanym Wagą Małą) towary lżejsze.

źródło: NKJP: Elżbieta Firlet: Magna pensa na krakowskim Rynku, Dziennik Polski, 2008-10-25

Z uwagi na olbrzymią tuszę, jakby związaną z nazwiskiem doktora, prezes Cetnarowski nie rozstawał się nigdy z ukochanym pojazdem tj. fiakrem, czyli dorożką [...]. Wtajemniczeni dorożkarze twierdzili, że dr Cetnarowski ważył grubo ponad cetnar.

źródło: NKJP: Andrzej Kozioł: Na krakowskim rynku, 2007

[...] chodziło [...] o dostawy 5 mln pocisków [...] oraz 1000 ciężarówek o nośności 30 cwt (cetnarów angielskich, tj. ok. 1,5 t).

źródło: Wojciech Mazur: Przegląd Historyczno-Wojskowy, 2012 (zbrojownia.cbw.wp.mil.pl)

Najlepsze lata górnictwa kruszcowego to początek lat sześćdziesiątych XVI w. W 1561 uzyskano 4970 marek i 3 łuty palonego srebra oraz 13 300 cetnarów ołowiu i glejty (tlenek ołowiu).

źródło: NKJP: Lech Szaraniec: Górny Śląsk, 1997

W 1927 roku we wsi funkcjonował młyn [...] przerabiający 2500 centnarów, czyli 125 ton zboża rocznie.

źródło: NKJP: Henryk Jabłoński: Tuchółka, Wieszczyce i Żalno, Tygodnik Tucholski, 2003

Data ostatniej modyfikacji: 29.09.2022
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json