Chronologizacja
Pochodzenie
fr. romantisme
z łac. śred. romanice 'po rzymsku, na sposób ludowy'
- w przeciwstawieniu do latine 'po łacinie'
1. epoka
Definicja
Noty o użyciu
Zapisywane również wielką literą.
Ms. lp wymawiany: [romantyźmie] lub [romantyzmie].
Wymowa
[romantysm] lub [romantyzm]
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne
Połączenia
- niemiecki, polski, rosyjski; europejski; późny, wczesny romantyzm
- od romantyzmu do współczesności
- romantyzm w Niemczech, w Polsce...
- romantyzm i pozytywizm; barok i romantyzm; klasycyzm i romantyzm; oświecenie i romantyzm
- przedstawiciel, twórca; arcydzieło; filozofia, literatura, poezja, sztuka; czas, doba, epoka; idea; koniec, początek romantyzmu
- romantyzm rozpoczął się, trwał, zakończył się kiedyś
Cytaty
|
[...] jeszcze nie tak dawno, bo w epoce romantyzmu, nie wstydzono się ujawniania wzruszeń, łatwo było o płacz, a załamywanie rąk stało się nawet utartym zwrotem językowym. źródło: NKJP: Antoni Kępiński: Melancholia, 1996 |
|
|
W programie koncertu znalazły się utwory baroku i wczesnego romantyzmu. źródło: NKJP: Łukasz Żyła, Grube Ryby w Titanicu, Tygodnik Rybnicki, 2008-09-30 |
|
|
Kazimierz Alchimowicz (1840-1916) [...] Malarz sprawny warsztatowo, ale znacznie bliższy przeszłemu Romantyzmowi aniżeli czasom, w których żył. źródło: NKJP: Piotr Sarzyński: Przewodnik po rynku malarstwa, 1999 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | romantyzm |
romantyzmy |
|
| D. | romantyzmu |
romantyzmów |
|
| C. | romantyzmowi |
romantyzmom |
|
| B. | romantyzm |
romantyzmy |
|
| N. | romantyzmem |
romantyzmami |
|
| Ms. | romantyzmie |
romantyzmach |
|
| W. | romantyzmie |
romantyzmy |
Inne uwagi
Zwykle lp
Skróty
2. prąd ideowo-artystyczny
Definicja
Noty o użyciu
Zapisywane również wielką literą.
Ms. lp wymawiany: [romantyźmie] lub [romantyzmie].
Wymowa
[romantysm] lub [romantyzm]
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne
Połączenia
- epigon, prekursor; filozofia, literatura, poezja, sztuka; styl; dziedzictwo, spuścizna romantyzmu
- romantyzm rodzi się
Cytaty
|
Konserwatyzm odrzucał rewolucyjny mesjanizm utopijny, tak jak objawiał się on w ideologiach radykalnych. Równocześnie jednak traktował poważnie dziedzictwo romantyzmu, w tym pielęgnował postawę „misyjną” jako bardzo ważny składnik polskiej kultury. źródło: NKJP: Kazimierz Michał Ujazdowski: Żywotność konserwatyzmu: idee polityczne Adolfa Bocheńskiego, 2005 |
|
|
[...] w roku 1791 urodził się Kazimierz Brodziński prekursor Romantyzmu, poeta, historyk i teoretyk literatury, publicysta, tłumacz. źródło: NKJP: (PK), Wiesław wraca..., Dziennik Polski, 2003-08-04 |
|
|
[...] dokładnie na lata, w których w Jenie rodził się niemiecki romantyzm, przypadł rozkwit weimarskiego teatru. źródło: NKJP: Alina Kowalczykowa: Dramat i teatr romantyczny, 1997 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | romantyzm |
romantyzmy |
|
| D. | romantyzmu |
romantyzmów |
|
| C. | romantyzmowi |
romantyzmom |
|
| B. | romantyzm |
romantyzmy |
|
| N. | romantyzmem |
romantyzmami |
|
| Ms. | romantyzmie |
romantyzmach |
|
| W. | romantyzmie |
romantyzmy |
Inne uwagi
Zwykle lp
3. postawa
Definicja
Noty o użyciu
Ms. lp wymawiany: [romantyźmie] lub [romantyzmie].
Wymowa
[romantysm] lub [romantyzm]
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | romantyczność | |
| sprzeczne: | pragmatyzm |
Połączenia
- mój, twój, jego...; dziecięcy, młodzieńczy; naiwny romantyzm
- romantyzm i mistycyzm
- nutka romantyzmu
- romantyzm cechował kogoś
Cytaty
|
Wszyscy uważają, że młodość to porywy... Nawet Miłosz pisał, że on cały czas jest dzieckiem, cały czas zachowuje te porywy. I wydaje mi się, że gdy się nie ma tego romantyzmu młodości, to nie ma sensu tworzyć. źródło: NKJP: Agata Otrębska: Wymykamy się Bogu z ręki, Gazeta Wyborcza, 1996-03-23 |
|
|
Junacka postać harcerza Wagnera powinna się stać symbolem młodzieńczego romantyzmu i rycerskich marzeń, z których silna wola i tęgi charakter wykuwają najpiękniejszą nieraz rzeczywistość [...] źródło: NKJP: Kulisy wydania wspomnień Władysława Wagnera Pokusa horyzontu, Studia de Arte et Educatione II, 2006 |
|
|
Jego romantyzm i mistycyzm są szalenie polskie. Ale brakuje mu doświadczenia wspólnoty [...] źródło: NKJP: Adam Michnik: Między Panem a Plebanem, 1995 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | romantyzm |
romantyzmy |
|
| D. | romantyzmu |
romantyzmów |
|
| C. | romantyzmowi |
romantyzmom |
|
| B. | romantyzm |
romantyzmy |
|
| N. | romantyzmem |
romantyzmami |
|
| Ms. | romantyzmie |
romantyzmach |
|
| W. | romantyzmie |
romantyzmy |
Inne uwagi
Zwykle lp
4. poetyczność
Definicja
Noty o użyciu
Ms. lp wymawiany: [romantyźmie] lub [romantyzmie].
Wymowa
[romantysm] lub [romantyzm]
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | poetyczność, romantyczność |
Połączenia
- romantyzm chwili, wieczoru; nastroju; krajobrazu
- chwila romantyzmu
- pełen romantyzmu
Cytaty
|
Niedziela to wieczór pełen romantyzmu. Można spędzić tu nastrojowe chwile przy dźwiękach delikatnej muzyki. źródło: NKJP: (lima), Imprezka dla Ciebie, Echo Dnia, 2007-11-16 |
|
|
Lansowano „Zakochanych” jako romantyczną komedię o miłości w stylu poniekąd hollywoodzkim. Dla uzyskania nastroju romantyzmu nie wystarczy jednak czerpanie z arsenału stereotypów w rodzaju zachodu słońca, tarczy księżyca, chmur czy deszczu meteorytów. źródło: NKJP: „Zakochani”, Dziennik Polski, 2000-02-11 |
|
|
[...] wbrew temu, co przeciętny odbiorca mógłby sądzić o Lutosławskim jako o kompozytorze kalkulującym, muzycznym matematyku, w którego utworach każda nuta jest wyliczona - wydobywa z tej muzyki cały jej romantyzm. źródło: NKJP: Dorota Szwarcman, Wszystkie barwy skrzypiec, Gazeta Wyborcza, 1993-03-18 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | romantyzm |
romantyzmy |
|
| D. | romantyzmu |
romantyzmów |
|
| C. | romantyzmowi |
romantyzmom |
|
| B. | romantyzm |
romantyzmy |
|
| N. | romantyzmem |
romantyzmami |
|
| Ms. | romantyzmie |
romantyzmach |
|
| W. | romantyzmie |
romantyzmy |
Inne uwagi
Zwykle lp
Składnia
|
+ | romantyzm | + |
(CZEGO)
|