UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

jod

Chronologizacja

1816, Jędrzej Śniadecki, Początki chemii, t. 1, boks.google.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. jod
jody
D. jodu
jodów
C. jodowi
jodom
B. jod
jody
N. jodem
jodami
Ms. jodzie
jodach
W. jodzie
jody

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

fr. iode

z gr. iṓdēs 'fioletowy, fiołkowy'

Nazwa wprowadzona przez francuskiego chemika Josepha Louisa Gay-Lussaca

Definicja

chem. 
krystaliczna substancja o ciemnofioletowej barwie występująca w przyrodzie w roślinach morskich i w wodzie morskiej, a w ciele ludzkim głównie w tarczycy, wykorzystywana w przemyśle i lecznictwie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia minerały i pierwiastki

CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł materiały używane w przemyśle

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  substancja

Połączenia

  • radioaktywny jod; jod promieniotwórczy
  • jod i brom; sól i jod
  • dawka, roztwór, źródło; ilość, zawartość; brak, niedobór jodu
  • jod występuje gdzieś
  • wdychać jod
  • pooddychać; nasycony jodem

Cytaty

Już w VII wieku chińscy lekarze stosowali do leczenia wola różne wodorosty oraz zioła z roślin rosnących na lądzie. Obecnie analiza chemiczna ustaliła, że są to wszystko rośliny bogate w jod, a więc właśnie w ten główny składnik leków zalecany przez medycynę europejską w takich przypadkach.

źródło: NKJP: Lucjan Wolanowski: Upał i gorączka, 1970

W chwili ogłoszenia komunikatu o zagrożeniu promieniowaniem zarządzono, jak wiemy, prewencję. Było nią owo zażywanie jodu przez dzieci, wystrzeganie się mleka od krów karmionych świeżą trawą, ostrożność w kontakcie z zieleniną.

źródło: NKJP: Teodor Krzysztof Toeplitz: Mój wybór: rzeczy mniejsze, 1998

Najczęściej jako wskaźnik stosuje się wodny roztwór skrobi, która tworzy z jodem addycyjny związek o intensywnie niebieskim zabarwieniu.

źródło: NKJP: Mirosława Deka: Laboratorium analizy ilościowej, 1989

Data ostatniej modyfikacji: 29.08.2022
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json