UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

obwieścić

Chronologizacja

1463, SStp

Pochodzenie

Zob. wieścić

1. zwycięstwo

Definicja

ogłosić coś publicznie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  obwołać, ogłosić
hiperonimy:  poinformować

Połączenia

  • obwieścić nowinę, tajemnicę, triumf, czyjąś śmierć, zmartwychwstanie
  • obwieścić całej Polsce, ludowi, narodowi, sąsiadom, światu, znajomym
  • obwieścić donośnie, głośno, publicznie, radośnie, triumfalnie, uroczyście

Cytaty

Sądził, że pierwszy obwieści nadciągające we wsi przemiany.

źródło: KWSJP: Albin Bobruk: Zagony Rososzy, 1984

Wszedł na stopień ołtarza i obwieścił donośnie: - Moi państwo! Okazuje się, że znalazł się między nami ojciec jednego z poległych tu bohaterów.

źródło: KWSJP: Marian Turwid: Dwie strony drogi, 1983

– Mnie nikt tak nie podejdzie jak jego – obwieścił chełpliwie.

źródło: KWSJP: Piotr Zaremba: Plama na suficie, 2004

Dzisiaj wczesnym rankiem w moim biurze zjawił się posterunkowy z XII rewiru i obwieścił dyżurnemu [...], że u nich w areszcie siedzą dwaj niezidentyfikowani, poranieni i pijani w sztok ludzie, którzy najprawdopodobniej brali udział w jakiejś poważnej nocnej bójce.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Dżuma w Breslau, 2007

Szyldy na barach obwieszczą specjalne, promocyjne ceny piwa [...].

źródło: NKJP: Kamila Sławińska: Nowy Jork. Przewodnik niepraktyczny, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. obwieszczę
obwieścimy
2 os. obwieścisz
obwieścicie
3 os. obwieści
obwieszczą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. obwieściłem
+(e)m obwieścił
obwieściłam
+(e)m obwieściła
obwieściłom
+(e)m obwieściło
obwieściliśmy
+(e)śmy obwieścili
obwieściłyśmy
+(e)śmy obwieściły
2 os. obwieściłeś
+(e)ś obwieścił
obwieściłaś
+(e)ś obwieściła
obwieściłoś
+(e)ś obwieściło
obwieściliście
+(e)ście obwieścili
obwieściłyście
+(e)ście obwieściły
3 os. obwieścił
obwieściła
obwieściło
obwieścili
obwieściły

bezosobnik: obwieszczono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. obwieśćmy
2 os. obwieść
obwieśćcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. obwieściłbym
bym obwieścił
obwieściłabym
bym obwieściła
obwieściłobym
bym obwieściło
obwieścilibyśmy
byśmy obwieścili
obwieściłybyśmy
byśmy obwieściły
2 os. obwieściłbyś
byś obwieścił
obwieściłabyś
byś obwieściła
obwieściłobyś
byś obwieściło
obwieścilibyście
byście obwieścili
obwieściłybyście
byście obwieściły
3 os. obwieściłby
by obwieścił
obwieściłaby
by obwieściła
obwieściłoby
by obwieściło
obwieściliby
by obwieścili
obwieściłyby
by obwieściły

bezosobnik: obwieszczono by

bezokolicznik: obwieścić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: obwieściwszy

gerundium: obwieszczenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. obwieszczenie
obwieszczenia
D. obwieszczenia
obwieszczeń
C. obwieszczeniu
obwieszczeniom
B. obwieszczenie
obwieszczenia
N. obwieszczeniem
obwieszczeniami
Ms. obwieszczeniu
obwieszczeniach
W. obwieszczenie
obwieszczenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: obwieszczony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. obwieszczony
obwieszczony
obwieszczony
obwieszczone
obwieszczona
D. obwieszczonego
obwieszczonego
obwieszczonego
obwieszczonego
obwieszczonej
C. obwieszczonemu
obwieszczonemu
obwieszczonemu
obwieszczonemu
obwieszczonej
B. obwieszczonego
obwieszczonego
obwieszczony
obwieszczone
obwieszczoną
N. obwieszczonym
obwieszczonym
obwieszczonym
obwieszczonym
obwieszczoną
Ms. obwieszczonym
obwieszczonym
obwieszczonym
obwieszczonym
obwieszczonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. obwieszczeni
obwieszczeni
obwieszczone
obwieszczone
D. obwieszczonych
obwieszczonych
obwieszczonych
obwieszczonych
C. obwieszczonym
obwieszczonym
obwieszczonym
obwieszczonym
B. obwieszczonych
obwieszczonych
obwieszczonych
obwieszczone
N. obwieszczonymi
obwieszczonymi
obwieszczonymi
obwieszczonymi
Ms. obwieszczonych
obwieszczonych
obwieszczonych
obwieszczonych

odpowiednik aspektowy: obwieszczać

Składnia

bez ograniczeń + obwieścić +
CO + (KOMU)
Rzosobowy + obwieścić +
MOWA WPROST
bez ograniczeń + obwieścić +
(KOMU) + że ZDANIE|ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE

2. awarię

Definicja

stać się oznaką czegoś

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zasygnalizować

Połączenia

  • dzwonek obwieścił; bicie dzwonów obwieściło
  • obwieścić koniec czegoś, przerwę, czyjeś przybycie

Cytaty

Wszyscy gęsiego opuścili zakrystię. Dzwonek obwieścił rozpoczęcie mszy.

źródło: NKJP: Aleksandra Stępień: Mesjasz, Esensja, nr 7. 2007

Niecierpliwie czekaliśmy końca strzelaniny, jakby to były ćwiczenia, w których gwizdek lub trąbka obwieści przerwę.

źródło: NKJP: Jan Józef Szczepański: Polska jesień, 1955

Trzeba więc było wypłoszyć następnego i zabawa trwała dalej, póki brzuchy końskie nie spłynęły pianą, od kurzu czerwoną, póki schrypnięci jeźdźcy nie ucichli i wołanie trąbki nie obwieściło kresu gonitwom.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Rozpaczliwy krzyk zabijanej świni obwieścił, że do ślubu i wesela zostało niewiele czasu.

źródło: NKJP: Andrzej Mularczyk: Sami swoi, 1967

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. obwieszczę
obwieścimy
2 os. obwieścisz
obwieścicie
3 os. obwieści
obwieszczą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. obwieściłem
+(e)m obwieścił
obwieściłam
+(e)m obwieściła
obwieściłom
+(e)m obwieściło
obwieściliśmy
+(e)śmy obwieścili
obwieściłyśmy
+(e)śmy obwieściły
2 os. obwieściłeś
+(e)ś obwieścił
obwieściłaś
+(e)ś obwieściła
obwieściłoś
+(e)ś obwieściło
obwieściliście
+(e)ście obwieścili
obwieściłyście
+(e)ście obwieściły
3 os. obwieścił
obwieściła
obwieściło
obwieścili
obwieściły

bezosobnik: obwieszczono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. obwieśćmy
2 os. obwieść
obwieśćcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. obwieściłbym
bym obwieścił
obwieściłabym
bym obwieściła
obwieściłobym
bym obwieściło
obwieścilibyśmy
byśmy obwieścili
obwieściłybyśmy
byśmy obwieściły
2 os. obwieściłbyś
byś obwieścił
obwieściłabyś
byś obwieściła
obwieściłobyś
byś obwieściło
obwieścilibyście
byście obwieścili
obwieściłybyście
byście obwieściły
3 os. obwieściłby
by obwieścił
obwieściłaby
by obwieściła
obwieściłoby
by obwieściło
obwieściliby
by obwieścili
obwieściłyby
by obwieściły

bezosobnik: obwieszczono by

bezokolicznik: obwieścić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: obwieściwszy

gerundium: obwieszczenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. obwieszczenie
obwieszczenia
D. obwieszczenia
obwieszczeń
C. obwieszczeniu
obwieszczeniom
B. obwieszczenie
obwieszczenia
N. obwieszczeniem
obwieszczeniami
Ms. obwieszczeniu
obwieszczeniach
W. obwieszczenie
obwieszczenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: obwieszczony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. obwieszczony
obwieszczony
obwieszczony
obwieszczone
obwieszczona
D. obwieszczonego
obwieszczonego
obwieszczonego
obwieszczonego
obwieszczonej
C. obwieszczonemu
obwieszczonemu
obwieszczonemu
obwieszczonemu
obwieszczonej
B. obwieszczonego
obwieszczonego
obwieszczony
obwieszczone
obwieszczoną
N. obwieszczonym
obwieszczonym
obwieszczonym
obwieszczonym
obwieszczoną
Ms. obwieszczonym
obwieszczonym
obwieszczonym
obwieszczonym
obwieszczonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. obwieszczeni
obwieszczeni
obwieszczone
obwieszczone
D. obwieszczonych
obwieszczonych
obwieszczonych
obwieszczonych
C. obwieszczonym
obwieszczonym
obwieszczonym
obwieszczonym
B. obwieszczonych
obwieszczonych
obwieszczonych
obwieszczone
N. obwieszczonymi
obwieszczonymi
obwieszczonymi
obwieszczonymi
Ms. obwieszczonych
obwieszczonych
obwieszczonych
obwieszczonych

odpowiednik aspektowy: obwieszczać

Składnia

Rznieżywotny + obwieścić +
CO
Rznieżywotny + obwieścić +
że ZDANIE
Data ostatniej modyfikacji: 28.03.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj