UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

trąd

Chronologizacja

1444, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. trąd
 trądy
D. trądu
 trądów
C. trądowi
 trądom
B. trąd
 trądy
N. trądem
 trądami
Ms. trądzie
 trądach
W. trądzie
 trądy

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

psł. *trǫdъ 'jakaś choroba skórna; grzyb rosnący na drzewie, huba (Bor.)'

1. choroba

Definicja

przewlekła choroba zakaźna skóry i układu nerwowego powodująca występowanie na powierzchni skóry szpecących zmian, zanik nerwów i porażenie mięśni

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie rodzaje chorób

Relacje znaczeniowe

synonimy:  lepra
hiperonimy:  choroba I

Połączenia

  • gruźlica i trąd
  • prątki; choroba trądu
  • chory na trąd
  • leczyć trąd
  • zarazić się; dotknięty trądem
  • wyleczyć; oczyszczony z trądu
  • chorować, cierpieć na trąd

Cytaty

We wszystkich państwach utrzymujących zamorskie terytoria są ludzie, którzy zarazili się trądem, choć choroba ta wcale nie jest aż tak bardzo zakaźna, jak się myśli.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Powrót do Breitenheide, 1998

Zaraza nadeszła niby ukoronowanie całego pasma nieszczęść, jakie spadły na ludzkość u schyłku średniowiecza. Spustoszenie siał trąd, szkorbut i grypa [...].

źródło: NKJP: Lucjan Wolanowski: Upał i gorączka, 1970

Żebrali ludzie bez nóg i rąk, w zaawansowanym stadium trądu, o twarzach z pustymi oczodołami.

źródło: NKJP: Piotr Szuszkiewicz: Cud wykuty w skale, Dziennik Polski, 2006-01-14

2. zjawisko

Definicja

książk. 
szybko szerzące się zjawisko oceniane jako negatywne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  choroba I

Cytaty

Być może naukowcom nie w smak, że kanał wymiany informacji, jaki utworzyli, został zawłaszczony przez pospólstwo, a może chodzi o irytację na narzędzie zwyrodniałe pod wpływem trądu komercji.

źródło: NKJP: Internet

Ostatnio wielką rozpętali burzę,
na nogi cały postawili rząd!
Stosunki mają aż na samej górze
i szerzą w KC reakcyjny trąd!

źródło: NKJP: Janusz Szpotański: Zebrane utwory poetyckie, 1990

Jeśli mówi się, że świat chamieje, brutalizuje się, staje się bezwzględny i nieczuły, to Janek stanowił jeden z nielicznych przykładów, że trąd ten nie ogarnął wszystkich.

źródło: NKJP: Teodor Krzysztof Toeplitz: Mój wybór: rzeczy mniejsze, 1998

Składnia

bez ograniczeń + trąd +
(CZEGO)
bez ograniczeń + trąd +
(JAKI)
Data ostatniej modyfikacji: 30.09.2022
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN