UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

odrodzenie

Chronologizacja

SPXVI: (inne znaczenie), SKN: (inne znaczenie), SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

1. moralne

Definicja

powrót do dawnych wartości i zalet lub do dawnej świetności, po okresie zaniku tych wartości lub okresie pewnego zastoju

Pochodzenie

Zob. rodzić

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Relacje znaczeniowe

synonimy:  odnowa

Połączenia

  • odrodzenie duchowe, językowe, moralne, narodowe, religijne
  • odrodzenie języka, kultury, wartości; chrześcijaństwa, życia religijnego; przedsiębiorstw, samorządów; budownictwa, gospodarki, przemysłu; narodowości (czeskiej, polskiej...), państwowości (czeskiej, polskiej...), spółdzielczości; królestwa, narodu, ojczyzny, państwa; Europy Wschodniej, Litwy, Polski; niepodległości; zainteresowań czymś; hokeja, jeździectwa, koszykówki, lekkoatletyki, piłki
  • odrodzenie i rozkwit; wyzwolenie i odrodzenie
  • mit; projekt; symbol odrodzenia; Order Odrodzenia Polski

Cytaty

Cesarz Francuzów, człowiek z którym zniewoleni Polacy wiązali nadzieje na odrodzenie państwa, przebywał w Pułtusku od 29 grudnia 1806 r. do 1 stycznia 1807 r.

źródło: NKJP: K.Kowalski: Pułtuski stawia na Napoleona, Tygodnik Ciechanowski, 2005-03-03

Powiem brutalnie, panowie. Nie będzie politycznego odrodzenia bez środków! Może nie wszystkim tutaj będzie w smak nasza metoda na ich pozyskanie, ale czasem warto się cofnąć pięć kroków, żeby przejść następnych sto.

źródło: NKJP: Piotr Siemion: Finimondo, 2004

Sejm i Senat Rzeczypospolitej z satysfakcją witały odrodzenie niepodległej Litwy, jej powrót, podobnie jak Polski, do Europy niezależnych i suwerennych ojczyzn.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 13.10.1994

Czeskie odrodzenie narodowe wiązało się ściśle z odrodzeniem językowym. W pierwszej jego fazie, od lat siedemdziesiątych XVIII wieku, pojawiały się, pisane jeszcze po niemiecku, liczne obrony języka czeskiego.

źródło: NKJP: Zofia Teresa Orłoś: Czeskie odrodzenie narodowe i językowe, 2000

Zanussi otrzymał honorowy doktorat „w uznaniu znacznego wkładu w rozwój światowej sztuki filmowej, a także roli, jaką odegrał dla odrodzenia wartości kultury i podtrzymania najlepszych europejskich tradycji kulturowych wśród inteligencji Europy Wschodniej”.

źródło: NKJP: Dziennik Polski, 2001-05-05

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. odrodzenie
odrodzenia
D. odrodzenia
odrodzeń
C. odrodzeniu
odrodzeniom
B. odrodzenie
odrodzenia
N. odrodzeniem
odrodzeniami
Ms. odrodzeniu
odrodzeniach
W. odrodzenie
odrodzenia

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + odrodzenie +
(CZEGO)

2. epoka

Definicja

kultur. 
okres w historii kultury europejskiej zapoczątkowany we Włoszech w XIV w. i trwający do XVI w., charakteryzujący się rozwojem nauki i sztuki oraz przyrodoznawstwa, skupieniem zainteresowania na człowieku jako centrum świata, uznawaniem rozumu za główny środek poznania, a także odwołaniem do antyku

Noty o użyciu

Zapisywane również wielką literą: Odrodzenie.

Pochodzenie

Kalka fr. renaissance; zob. rodzić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  renesans
hiperonimy:  epoka

Połączenia

  • niemieckie, polskie, włoskie odrodzenie
  • odrodzenie w Europie, w Niemczech, w Polsce, we Włoszech
  • człowiek, poeta; kultura; idee; doba, epoka, okres Odrodzenia

Cytaty

W czasie licznych zjazdów, a następnie 38 sejmów walnych koronnych, które odbyły się w Piotrkowie, koncentrowała się tutaj postępowa myśl polityczna, społeczna i reformatorska. Miasto gościło w swoich murach wybitnych ludzi owych czasów, współtwórców państwowości i kultury polskiej epoki odrodzenia.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 03.02.1993

[...] drogą tak ukochanego przez sztukę paradoksu właśnie urodzona u progu odrodzenia grafika przechowała w sobie najwięcej średniowiecznych cech, ze skłonnościami do potoczystej, a nawet rozlewnej narracji.

źródło: NKJP: W strasznych pląsach, Dziennik Polski, 2002-10-04

W 1487 r. był profesorem poetyki. W czasie studiów musiał zetknąć się z kulturą odrodzenia, ponieważ już w 1487 r. wykładał „Bukoliki” Wergiliusza.

źródło: NKJP: Zdzisław Pietrzyk: Poczet rektorów Uniwersytetu, Dziennik Polski, 2002-01-08

Postanowił uratować od niepamięci postać Stanisława Hozjusza, kardynała, wybitnego humanisty doby Odrodzenia i przywódcy polskiej kontrreformacji, który w latach 1546-1549 był proboszczem Radłowa.

źródło: NKJP: Miejskie samopoczucie i fasolka po zakliczyńsku, Dziennik Polski, 2001-01-04

Już w 1696 r. ukazał się na Słowacji przekład pieśni lirycznej poety polskiego Odrodzenia Jana Kochanowskiego ˝Czego chcesz od nas, Panie...˝.

źródło: NKJP: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 13.06.1996

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. odrodzenie
odrodzenia
D. odrodzenia
odrodzeń
C. odrodzeniu
odrodzeniom
B. odrodzenie
odrodzenia
N. odrodzeniem
odrodzeniami
Ms. odrodzeniu
odrodzeniach
W. odrodzenie
odrodzenia

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 11.12.2010
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json