UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

modernista

Chronologizacja

1854, Tygodnik Rolniczo-Przemysłowy, nr 4, polona.pl
Inne znaczenie: 'osoba unowocześniająca coś'

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. modernista
moderniści
ndepr
modernisty
depr
D. modernisty
modernistów
C. moderniście
modernistom
B. modernistę
modernistów
N. modernistą
modernistami
Ms. moderniście
modernistach
W. modernisto
moderniści
ndepr
modernisty
depr

Pochodzenie

fr. moderniste

1. w sztuce

Definicja

kultur. 
artysta tworzący w nurcie modernizmu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Połączenia

  • polscy moderniści
  • pokolenie modernistów

Cytaty

Wybitny polski poeta Tymoteusz Karpowicz zmarł w środę w Chicago. Urodzony w 1921 r. na Wileńszczyźnie, poeta, dramaturg, tłumacz i teoretyk literatury - nazywany był mistrzem polskiej poezji lingwistycznej i ostatnim wielkim modernistą.

źródło: NKJP: (PAP): Odszedł ostatni z wielkich, Dziennik Polski, 2005-07-02

Przywołując śmierć, moderniści umieszczali ją więc w stosownym i miłym dla oka pejzażu. Pragnęli, by pojawiła się jesienią lub o zachodzie słońca.

źródło: NKJP: Jarosław Marek Rymkiewicz: Myśli różne o ogrodach, 2010

Do niedawna w dyrektorskim gabinecie wisiał obraz stawu w parku. Jego autor Ury Lesser był niemieckim malarzem modernistą.

źródło: NKJP: Małgorzata Iskra: Skarby w dobrych rękach, Gazeta Krakowska, 2007-05-19

Dla oceny tego zjawiska wypada dodać, że wielkie poszukiwanie nowości, jakie widzimy w sztuce modernistycznej, zrodziło się w krajach Zachodu, w których życie mieszczaństwa posiadało charakter szczególnie konserwatywny. Wiara modernistów w wartość nowości pozwoliła ich sztuce odegrać pewną rolę społeczną, stać się czynnikiem renowacji społecznej.

źródło: NKJP: Jerzy Stempowski: Szkice literackie. Chimera jako zwierzę pociągowe: 1929-1941, 2001

2. w katolicyzmie

Definicja

rel. 
zwolennik modernizmu katolickiego - prądu podważającego dogmaty Kościoła katolickiego i dążącego do zmiany doktryny i dogmatów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół osoby związane z religią i kościołem

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka działalność naukowa

Cytaty

Moderniści przyznawali dogmatom wartość tylko względną. Czołowym modernistą był egzegeta francuski Alfred Loisy.

źródło: NKJP: Janusz Pajewski: Historia powszechna 1871-1918, 1967

Oficjalne potępienie modernistów sprawiło, że modernizm załamał się na rzecz integryzmu. Nie przyniosło to jednak rozwiązania problemów, jakie postawili moderniści. Pozostały więc nadal otwarte pytania: Jaki jest związek między teologią a doświadczeniem wiary?

źródło: NKJP: Daniel Olszewski: Dzieje chrześcijaństwa w zarysie, 1996

3. w architekturze

Definicja

archit. 
architekt tworzący w nurcie modernizmu - stylu, który zakładał, że o pięknie budynku decyduje jego funkcjonalność

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  architekt

Cytaty

[...] moderniści projektowali plany odnowy miast, które zastępowały tętniące życiem dzielnice autostradami, wysokościowcami, wielkimi placami, po których hulał wiatr, i architekturą brutalistyczną.

źródło: Internet: filozofiaprzyrody.pl

Wszystkie zaprojektował warszawski klasycyzujący modernista Marian Lalewicz. W domu oficerskim powtórzył schemat wielkomiejskiej burżuazyjnej kamienicy, z podziałem na klatkę paradną i służbową, choć bez oficyn, a na tyłach umieścił nawet małą willę.

źródło: Grzegorz Piątek: „Jedno było tu luksusowe – komorne”. Sytuacja mieszkaniowa w młodej Gdyni, Krytyka Polityczna, 2022-08-10 (krytykapolityczna.pl)

Zespół czterech ukończonych bloków był najnowocześniejszym projektem mieszkaniowym końca lat 30. Prawdopodobnie autorem był uznany modernista Jan Stefanowicz, działający wówczas w Gdyni, projektujący równolegle dla ZUS w Warszawie.

źródło: Internet: facebook.com

Data ostatniej modyfikacji: 15.02.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json