UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

orczyk

Chronologizacja

1461, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. orczyk
orczyki
D. orczyka
orczyków
C. orczykowi
orczykom
B. orczyk
orczyki
N. orczykiem
orczykami
Ms. orczyku
orczykach
W. orczyku
orczyki

Pochodzenie

niem. Ortscheit

1. w wozie

Definicja

zawieszony poziomo w wozie lub pługu drążek, do którego pętlami mocuje się powrozy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn

Cytaty

Były to zazwyczaj drobne rzeczy: kawałki metalu, śrubki, orczyki, rzemienne pasy, ale zdarzało się również porządne koło do wozu, pancerna blacha na lemiesze do pługa, dębowy dyszel, siodło. Najbardziej jednak cieszyły mnie wyjęte z piasku i mułu dwa karabiny [...].

źródło: NKJP: Kazimierz Nowak: A jak królem, a jak katem będziesz, 1967

Stamtąd też wyleciała para spłoszonych koni, orczyki dzwoniły po zmarzniętej grudzie.

źródło: NKJP: Leopold Buczkowski: Czarny potok, 1959

Kobyła parskała jak smok. Kiedy uprząż była zapięta, orczyk na swoim miejscu, Mordechaj wołał wio i wyjeżdżał za bramę, a przekupki usuwały z drogi stołki i stragany.

źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971

2. w górach

Definicja

wyciąg z uchwytami dla narciarzy przymocowanymi do stalowej liny poruszającej się w górę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport miejsca związane ze sportem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  wyciąg

Połączenia

  • czynny; długi, krótki orczyk
  • jazda, wjazd orczykiem
  • orczyk ruszył
  • uruchomić orczyk
  • jechać, wjeżdżać orczykiem

Cytaty

Dwuosobowy orczyk, przeprowadzony na północnym, łagodnym stoku wzgórza, może wywieźć 900 osób na godzinę, pokonując 161 m różnicy wzniesień, na długości 885 m.

źródło: NKJP: Maciej Pinkwart: Zakopane i Tatry: przewodnik, 1995

Na ostatnich 200 metrach trzeba się wyczepiać z orczyka, bo dalej nie ma śniegu - skarżyli się narciarze.

źródło: NKJP: (JAZ): Tłoczno w Malince, Express Ilustrowany, 2003-02-10

Krzesełko i orczyki kręcą się [...] u nas na okrągło, a narciarzy nie brakuje.

źródło: NKJP: (sś): Szusowanie na szosach, Gazeta Krakowska, 2003-04-09

3. w samolocie

Definicja

lotn. 
urządzenie w kabinie pilota w postaci dźwigni do sterowania kierunkiem odchylenia statku powietrznego, którą pilot uruchamia nogami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport powietrzny

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  urządzenie

Cytaty

Gdy tylko stracił prędkość, kopnął pedał prawego orczyka i zawrócił na ogonie, celując nosem swego „Thunderchiefa” w sam środek leżącej w dole ziemi.

źródło: NKJP: Jerzy Gotowała: Najkrócej żyją motyle: lotnictwo rozpoznawcze wciąż niezbędne, 1996

Ciekawostką i nowością jest funkcja Twist Handle umożliwiająca skręcanie drążka joysticka na boki, co symuluje sterowanie lotniczym orczykiem.

źródło: NKJP: [aw]: Nowości dla supergraczy, Enter, nr 1, 2004

4. w sali rehabilitacyjnej

Definicja

sport.  med. 
element przyrządu do ćwiczeń w postaci drążka na dwóch linach

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport przedmioty związane ze sportem

Cytaty

Pętla Glissona z orczykiem do ćwiczeń w kabinie ugul. To przyrząd do wyciągu szyjnego, którego celem jest dystrakcja kręgów szyjnych.

źródło: Internet: sklep.astar.pl

Data ostatniej modyfikacji: 16.05.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json