UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

oktawa

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oktawa	oktawy
D.	oktawy	oktaw

C.	oktawie	oktawom
B.	oktawę	oktawy
N.	oktawą	oktawami
Ms.	oktawie	oktawach
W.	oktawo	oktawy

Pochodzenie

łac. octava 'ósma'

1. Bożego Ciała

Definicja

osiem dni po święcie kościelnym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne

Połączenia

oktawa wielkanocna
oktawa Bożego Ciała, Dni Zadusznych, Epifanii, Zmartwychwstania Pańskiego
obchody, okres oktawy
zakończyć oktawę

Cytaty

Po reformie liturgicznej w 1969 r. święto to podniesiono do najwyższej rangi („święto nakazane” – nakłada obowiązek uczestnictwa we Mszy Świętej) i przesunięto na 1 stycznia, czyli na ostatni dzień oktawy Bożego Narodzenia.

źródło: NKJP: Uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi, Głos Ojca Pio, 2010

Dzisiaj zakończy się oktawa Bożego Ciała. Od tygodnia w każdej parafii w codziennych procesjach tradycyjnie uczestniczą setki wiernych. Jak co roku — ozdobą religijnych uroczystości są ubrane na biało dziewczynki z sypanymi kwiatkami.

źródło: NKJP: Barbara Kołodziej: Ozdoby pochodu, Polska Głos Wielkopolski, 2004-06-17

Jeszcze do niedzieli trwa oktawa Wielkanocna. W tym czasie w kościołach trwają uroczystości, związane z najważniejszym świętem w religii katolickiej - Zmartwychwstaniem Pańskim.

źródło: NKJP: Krzysztof Miśdzioł: Wielkanoc minęła spokojnie, Dziennik Bałtycki, 2006-04-21

Składnia

	+	oktawa	+	CZEGO
	+	oktawa	+	JAKA

2. dzień

Definicja

ósmy dzień po święcie kościelnym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne

Cytaty

Pierwszy dzień Nowego Roku to ósmy dzień od Narodzenia Chrystusa. Według prawa żydowskiego każdy nowo narodzony chłopiec miał być tego dnia obrzezany. Wybrano zatem bardzo stosowny, nieprzypadkowy dzień: oktawy Bożego Narodzenia, aby po wyśpiewaniu hymnów dziękczynnych Wcielonemu Słowu, złożyć odpowiedni hołd Jego Świętej Rodzicielce.

źródło: NKJP: Uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi, Głos Ojca Pio, 2010

Stąd w oktawę Bożego Ciała wyrusza na miasto przybrany we wschodni strój Lajkonik, zw. też Konikiem Zwierzynieckim, wg tradycji na pamiątkę odparcia Tatarów w XIII w. przez włóczków (flisaków) zwierzynieckich [...].

źródło: NKJP: Krystyna Malik, Raciborska Maria (red.): Przewodnik po Polsce, 1996

3. strofa

Definicja

lit.

strofa złożona z ośmiu jedenastozgłoskowych wersów powiązanych rymami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka literatura

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

strofa

Połączenia

poemat oktawą

Cytaty

Układ powtarzający się w Dusiołku spełnia warunki opisowe definicji strofy. Sześciowierszowa sestyna, ośmiowierszowa oktawa, trójwierszowa tercyna - to są również strofy.

źródło: NKJP: Kazimierz Wyka: Rzecz wyobraźni, 1969

Wenecka oktawa Beniowskiego przedstawia dla współczesnego czytelnika dwie trudności, które badacz Słowackiego musi wyjaśnić.

źródło: NKJP: Wacław Kubacki: Wenecka oktawa w „Beniowskim”, Nowa Kultura nr 4, 1962

Wśród odmian drugiego rapsodu tego poematu znajduje się obszerna, licząca trzydzieści pięć oktaw, relacja Rapsoda o okrucieństwach Popiela.

źródło: NKJP: Kazimierz Wyka: Rzecz wyobraźni, 1959

4. głosu

Definicja

muz.

różnica wysokości dźwięku między pierwszym a ósmym stopniem skali diatonicznej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

interwał

Połączenia

cztery, trzy oktawy, pięć, sześć oktaw
o oktawę niższy, wyższy; niżej wyżej

Cytaty

Uważam, iż na koncertach w obecnym składzie personalnym możemy zrobić wszystko. Jesteśmy zawodowcami. Możemy zmienić repertuar, zaśpiewać oktawę wyżej lub niżej, zagrać wolniej, szybciej.

źródło: NKJP: Jerzy Pikuła: Jak w małżenstwie, Dziennik Zachodni, 2001-02-02

Ćwiczeniami własnego pomysłu rozszerzyła skalę swojego głosu od czterech do sześciu oktaw, pracując nad tym przez kilka lat od chwili ukończenia Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Krakowie w 1970 r. Stosuje unikalną technikę flażoletową.

źródło: NKJP: (kach): To tylko raz, Gazeta Krakowska, 2002-05-26

[...] pasikoniki słyszą dźwięki nawet o dwie oktawy wyższe niż człowiek [...].

źródło: NKJP: dr Marcin Sielezniew: Mikrokosmos (13), Dzień dobry nr 17/08, 2001

5. fortepianu

Definicja

muz.

odstęp między dwoma klawiszami w instrumencie, mającymi ten sam dźwięk, ale inną wysokość

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka

Połączenia

interwał oktawy

Cytaty

Był to pasaż biegnący przez całą klawiaturę z góry do dołu. Lewa ręka oktawami uderzała po białych klawiszach, a prawa dwa razy szybszymi trójkami po samych czarnych.

źródło: NKJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Dziedzictwo Chopina i szkice muzyczne, 2010

Ta krótka oktawa oznacza, że w najniższej wielkiej oktawie układ klawiszy jest inny niż w klawiaturze współczesnej. Tam, gdzie we współczesnych jest E, tu jest C, tam, gdzie Fis - D itd.

źródło: NKJP: Katarzyna Surmiak - Domańska: Prawdziwie rasowe organy, Gazeta Wyborcza, 1997-06-20

Miałam za małą rękę, nie mogłam objąć oktawy, a moja nauczycielka krzyczała na mnie, że nie robię tą ręką dobrej budki.

źródło: NKJP: Ewa Winnicka: Podpory najwyższej jakości, Polityka, 2007-05-26

6. armata

Definicja

armata używana w XV - XVII wieku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

armata

Cytaty

Ceny nowych dział spiżowych, odlewanych w polskich prywatnych ludwisarniach, były wręcz horrendalne - nowoczesnej armaty regimentowej 3-funtowej (A3f) do 900 złp, a polowej armaty, oktawy 6-funtowej (A6f) z pełnym oporządzeniem - do 2000 złp.

źródło: NKJP: Ryszard Henryk Bochenek: Twierdza Jasna Góra, 1997

Data ostatniej modyfikacji: 17.05.2023