UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

prószyć

Chronologizacja

1642, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	prószę	prószymy
2 os.	prószysz	prószycie
3 os.	prószy	prószą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	prószyłem +(e)m prószył	prószyłam +(e)m prószyła	prószyłom +(e)m prószyło	prószyliśmy +(e)śmy prószyli	prószyłyśmy +(e)śmy prószyły
2 os.	prószyłeś +(e)ś prószył	prószyłaś +(e)ś prószyła	prószyłoś +(e)ś prószyło	prószyliście +(e)ście prószyli	prószyłyście +(e)ście prószyły
3 os.	prószył	prószyła	prószyło	prószyli	prószyły

bezosobnik: prószono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę prószył będę prószyć	będę prószyła będę prószyć	będę prószyło będę prószyć	będziemy prószyli będziemy prószyć	będziemy prószyły będziemy prószyć
2 os.	będziesz prószył będziesz prószyć	będziesz prószyła będziesz prószyć	będziesz prószyło będziesz prószyć	będziecie prószyli będziecie prószyć	będziecie prószyły będziecie prószyć
3 os.	będzie prószył będzie prószyć	będzie prószyła będzie prószyć	będzie prószyło będzie prószyć	będą prószyli będą prószyć	będą prószyły będą prószyć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		prószmy
2 os.	prósz	prószcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	prószyłbym bym prószył	prószyłabym bym prószyła	prószyłobym bym prószyło	prószylibyśmy byśmy prószyli	prószyłybyśmy byśmy prószyły
2 os.	prószyłbyś byś prószył	prószyłabyś byś prószyła	prószyłobyś byś prószyło	prószylibyście byście prószyli	prószyłybyście byście prószyły
3 os.	prószyłby by prószył	prószyłaby by prószyła	prószyłoby by prószyło	prószyliby by prószyli	prószyłyby by prószyły

bezosobnik: prószono by

bezokolicznik: prószyć

imiesłów przysłówkowy współczesny: prósząc

gerundium: prószenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	prószenie	prószenia
D.	prószenia	prószeń
C.	prószeniu	prószeniom
B.	prószenie	prószenia
N.	prószeniem	prószeniami
Ms.	prószeniu	prószeniach
W.	prószenie	prószenia

imiesłów przymiotnikowy czynny: prószący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	prószący	prószący	prószący	prószące	prósząca
D.	prószącego	prószącego	prószącego	prószącego	prószącej
C.	prószącemu	prószącemu	prószącemu	prószącemu	prószącej
B.	prószącego	prószącego	prószący	prószące	prószącą
N.	prószącym	prószącym	prószącym	prószącym	prószącą
Ms.	prószącym	prószącym	prószącym	prószącym	prószącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	prószący	prószący	prószące	prószące
D.	prószących	prószących	prószących	prószących
C.	prószącym	prószącym	prószącym	prószącym
B.	prószących	prószących	prószących	prószące
N.	prószącymi	prószącymi	prószącymi	prószącymi
Ms.	prószących	prószących	prószących	prószących

Pochodzenie

psł. *poršiti

1. śniegiem

Definicja

o śniegu: padać niezbyt intensywnie, drobnymi płatkami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda zjawiska atmosferyczne

Połączenia

prószy śnieg, śnieżek

Cytaty

	Za oknem prószą wirujące śnieżynki. źródło: NKJP: Witold Zalewski: Zakładnicy, 2001
	Prószy śnieg, parskają konie. Nagle więzień odpycha gwałtownie jednego z żandarmów, a drugiemu sypie w oczy tytoń. Wyskakuje z bryki. źródło: NKJP: Krystyna Kolińska: Orzeszkowa, złote ptaki i terroryści, 1996
	Pierwszego dnia świeciło słońce, lecz już pod wieczór wiatr przypędził chmury i zaczął prószyć śniegiem. źródło: NKJP: Stanisław Zieliński: W stronę Pysznej, 2008
	W ogóle niewiele widział, albowiem w środku nocy, po przejechaniu 200 km na łyżwach w mrozie, wietrze i prószącym śniegu, jego łzawiące oczy zamarzały. źródło: NKJP: Albert Ramakers, Utrecht: Na łyżwach do 11 miast, Gazeta Wyborcza, 1997-01-24

2. cukrem

Definicja

powodować opadanie czegoś drobnego i sypkiego

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Cytaty

Na wpół zwęglony przedmiot był tak kruchy, że od dotknięcia prószył popiołem, więc ułożyli go pod szklaną pokrywą, bo i oddech mógł go uszkodzić.

źródło: NKJP: Stanisław Lem: Fiasko, 1987

Na dnie leżał duszny upał, wysuszone liście prószyły miałkim kurzem, zadzierzyste kolce pnączy czepiały się skóry.

źródło: NKJP: Maciej Kuczyński: Czeluść, 1972

Rozczyn wlewa do mąki i wsypuje garść soli, dolewa resztę mleka. Całość miesza drewnianą łyżką i na koniec prószy mąką.

źródło: NKJP: Gabriela Pewińska: Chleb z Betlejem, Wieczór Wybrzeża, 1998-12-24

Składnia

prószyć

CZYM

3. farbą

Definicja

rozpryskiwać lub rozpylać lakier lub farbę na tło

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Cytaty

Przedstawiają graffiti szablonowe, czyli takie, które powstają dzięki technice prószenia farbą na mur czy ścianę poprzez wcześniej wycięty w kartonie szablon.

źródło: NKJP: (MH): Sztuka prószenia farbą, Dziennik Polski, 2006-01-19

[...] nie możesz prószyć lakierem, tylko wylać go na element, tylko w takim stopniu, żeby nie zrobić firanki (zacieków).

źródło: Internet: forum.mieloch.pl

Składnia

prószyć

CZYM

4. światłem

Definicja

książk.

słabo świecić

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Cytaty

To raczej właśnie ich oddalona nienatarczywa obecność - głosy dobiegające zza okna, zmieszane ze światłem prószącym przez liście brzozy - nadawała samotności dobrą barwę.

źródło: NKJP: Stefan Chwin: Hanemann, 1995

Było już po zmroku. Reflektor prószył z dziobu na daleki, ciemny szlak [...].

źródło: NKJP: Igor Newerly: Pamiątka z Celulozy, 1952

W drzwiach kuchni stał Pereira, blask żarówki prószył między jego nastroszone, siwe włosy, nasłuchiwał gotów do usług.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Data ostatniej modyfikacji: 22.05.2023