UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

hejnał

Chronologizacja

1568, SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. hejnał
hejnały
D. hejnału
hejnałów
C. hejnałowi
hejnałom
B. hejnał
hejnały
N. hejnałem
hejnałami
Ms. hejnale
hejnałach
W. hejnale
hejnały

Pochodzenie

węg. hajnal 'jutrzenka, zorza, świt'

1. mariacki

Definicja

melodia grana w określonych porach przez trębacza na wieży kościelnej lub ratuszowej, w obozie lub w czasie polowania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  melodia

Połączenia

  • hejnał krakowski, mariacki, toruński; miejski
  • hejnał miasta
  • dźwięki hejnału
  • hejnał rozbrzmiewa, rozpocznie coś
  • wysłuchać hejnału
  • grać, odegrać/odgrywać, skomponować, wykonać hejnał

Cytaty

W Krakowie sygnałem dającym początek obiadom w restauracjach, gospodach i traktierniach był hejnał mariacki o godzinie dwunastej w południe.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce. Od średniowiecza do czasów współczesnych : praca zbiorowa, 2004

Opolski hejnał to melodia ludowa, która od 1952 roku jest także sygnałem rozgłośni Polskiego Radia w Opolu.

źródło: NKJP: Karol Gilski: Jak hejnalista z hejnalistą, Trybuna Śląska, 2001-07-27

Sygnaliści z całej Polski wykonywali swoje hejnały w samo południe z drugiego piętra gdańskiego ratusza.

źródło: NKJP: Romek Piela: Czy utwór kłodzkich muzyków będzie grany z miejskiego Ratusza?, Gazeta Wrocławska nr 16/08, 1999

Hejnał myśliwski zagrany w lesie, powtarzany echem, nie ma sobie równych [...].

źródło: NKJP: Joanna Kasprzak: Sztuka zapomniana, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2004-02-06

2. żurawi

Definicja

łow. 
głos wydawany przez żurawie o świcie i wieczorem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Połączenia

  • żurawi hejnał

Cytaty

O świcie budził mnie żurawi hejnał, bo leśniczówka położona była w pobliżu moczarów, gdzie gnieździły się te ptaki.

źródło: NKJP: Andrzej Marek Śmiałowski: Polowanie, Las Polski, 2009-09-16

Słońce opuszczało się coraz to niżej nad ciemny bór, odkrzyczały hejnał lecące na zachód żurawie [...].

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

Frazeologizmy

na hejnał
Data ostatniej modyfikacji: 06.06.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json