UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

parcieć

Chronologizacja

1693, SL

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	parcieję	parciejemy
2 os.	parciejesz	parciejecie
3 os.	parcieje	parcieją

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	parciałem +(e)m parciał	parciałam +(e)m parciała	parciałom +(e)m parciało	parcieliśmy +(e)śmy parcieli	parciałyśmy +(e)śmy parciały
2 os.	parciałeś +(e)ś parciał	parciałaś +(e)ś parciała	parciałoś +(e)ś parciało	parcieliście +(e)ście parcieli	parciałyście +(e)ście parciały
3 os.	parciał	parciała	parciało	parcieli	parciały

bezosobnik: parciano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę parciał będę parcieć	będę parciała będę parcieć	będę parciało będę parcieć	będziemy parcieli będziemy parcieć	będziemy parciały będziemy parcieć
2 os.	będziesz parciał będziesz parcieć	będziesz parciała będziesz parcieć	będziesz parciało będziesz parcieć	będziecie parcieli będziecie parcieć	będziecie parciały będziecie parcieć
3 os.	będzie parciał będzie parcieć	będzie parciała będzie parcieć	będzie parciało będzie parcieć	będą parcieli będą parcieć	będą parciały będą parcieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		parciejmy
2 os.	parciej	parciejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	parciałbym bym parciał	parciałabym bym parciała	parciałobym bym parciało	parcielibyśmy byśmy parcieli	parciałybyśmy byśmy parciały
2 os.	parciałbyś byś parciał	parciałabyś byś parciała	parciałobyś byś parciało	parcielibyście byście parcieli	parciałybyście byście parciały
3 os.	parciałby by parciał	parciałaby by parciała	parciałoby by parciało	parcieliby by parcieli	parciałyby by parciały

bezosobnik: parciano by

bezokolicznik: parcieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: parciejąc

gerundium: parcenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	parcenie	parcenia
D.	parcenia	parceń
C.	parceniu	parceniom
B.	parcenie	parcenia
N.	parceniem	parceniami
Ms.	parceniu	parceniach
W.	parcenie	parcenia

imiesłów przymiotnikowy czynny: parciejący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	parciejący	parciejący	parciejący	parciejące	parciejąca
D.	parciejącego	parciejącego	parciejącego	parciejącego	parciejącej
C.	parciejącemu	parciejącemu	parciejącemu	parciejącemu	parciejącej
B.	parciejącego	parciejącego	parciejący	parciejące	parciejącą
N.	parciejącym	parciejącym	parciejącym	parciejącym	parciejącą
Ms.	parciejącym	parciejącym	parciejącym	parciejącym	parciejącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	parciejący	parciejący	parciejące	parciejące
D.	parciejących	parciejących	parciejących	parciejących
C.	parciejącym	parciejącym	parciejącym	parciejącym
B.	parciejących	parciejących	parciejących	parciejące
N.	parciejącymi	parciejącymi	parciejącymi	parciejącymi
Ms.	parciejących	parciejących	parciejących	parciejących

odpowiednik aspektowy: sparcieć

Pochodzenie

psł. *pr̥tъ 'zepsuty, sparciały'

Pierwotny imiesłów bierny pochodzi od psł. *pъreti 'psuć się, gnić, ulegając działaniu ciepła i wilgoci' (Bor.).

1. o owocu

Definicja

o owocach i warzywach: tracić soczystość i jędrność

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

Cytaty

Malinówki były dla sadowników kłopotliwe, gdyż nie tylko owocowały naprzemiennie, ale w dodatku nie wytrzymywały w spiżarniach dłużej niż do końca października. Potem szybko więdła im skórka i parciały.

źródło: NKJP: Magdalena Grochowalska: Jabłko z... probówki, Express Ilustrowany 2002-01-04

[...] teraz rzodkiewka jest inna, [...] bardzo szybko parcieje w środku.

źródło: NKJP: Internet

2. o gumie

Definicja

o przedmiotach z takich materiałów jak guma lub skóra: tracić strukturę, rwąc się i krusząc ze starości

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Połączenia

guma, uszczelka parcieje

Cytaty

[...] wszelkie sprężyny w mechanizmach tracą z czasem swoje siły, guma w materiale migawki również parcieje...

źródło: NKJP: Internet

Dętki, które przez dłuższy czas nie były pompowane, parcieją i szybko uchodzi z nich powietrze. Nadają się tylko do wymiany.

źródło: NKJP: (TJ): Sezon tuż, tuż, Express Ilustrowany, 2003-03-06

3. o osobie

Definicja

starzeć się, tracąc energię i chęć do działania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka sprawność i wydolność organizmu

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Cytaty

Uważam, że tutaj często kobiety matronowacieją, z pięknych dziewcząt, bardzo zabawowych, lubiących wypić, potańczyć nago na stole [...] z latami uchodzi życzliwość, ciekawość i tolerancja. Parcieją.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta, Lewa, wspomnienie prawej, 2003

[...] domatorstwo weszło tam ludziom w krew; woleli w domu parcieć ciałem i duchem, niż obijać się po świecie.

źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Madagaskar okrutny czarodziej, 1969

4. o więzi

Definicja

tracić jakość i stawać się coraz gorszym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Cytaty

Wbrew temu, co niektórzy myślą, będę się upierał, że zawód dziennikarski raczej parcieje, niż szlachetnieje. Więcej w nim, szczególnie w telewizyjnym wydaniu, nadęcia, zadęcia, braku kultury, więcej pretensjonalności i zwykłej hucpy niż wyuczonych zasad, talentu, eleganckiej polszczyzny, nie mówiąc już o wdzięku.

źródło: NKJP: Tomasz Domalewski: Sekcja nadętych, Dziennik Polsk, 2006-10-06

W życiu społecznym zachodzi właśnie bezprecedensowa i bardzo ryzykowna zmiana. Parcieje, traci na znaczeniu, jeśli wręcz nie zanika, jedna z najważniejszych więzi łączących człowieka z drugim człowiekiem: przyjaźń.

źródło: Ewa Wilk: Co się stało z przyjaźnią, Polityka, 2021-12-25 (polityka.pl)

Data ostatniej modyfikacji: 03.09.2025