Chronologizacja
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
sparcieję |
sparciejemy |
|||
| 2 os. |
sparciejesz |
sparciejecie |
|||
| 3 os. |
sparcieje |
sparcieją |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
sparciałem +(e)m sparciał |
sparciałam +(e)m sparciała |
sparciałom +(e)m sparciało |
sparcieliśmy +(e)śmy sparcieli |
sparciałyśmy +(e)śmy sparciały |
| 2 os. |
sparciałeś +(e)ś sparciał |
sparciałaś +(e)ś sparciała |
sparciałoś +(e)ś sparciało |
sparcieliście +(e)ście sparcieli |
sparciałyście +(e)ście sparciały |
| 3 os. |
sparciał |
sparciała |
sparciało |
sparcieli |
sparciały |
bezosobnik: sparciano
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
sparciejmy |
|
| 2 os. |
sparciej |
sparciejcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
sparciałbym bym sparciał |
sparciałabym bym sparciała |
sparciałobym bym sparciało |
sparcielibyśmy byśmy sparcieli |
sparciałybyśmy byśmy sparciały |
| 2 os. |
sparciałbyś byś sparciał |
sparciałabyś byś sparciała |
sparciałobyś byś sparciało |
sparcielibyście byście sparcieli |
sparciałybyście byście sparciały |
| 3 os. |
sparciałby by sparciał |
sparciałaby by sparciała |
sparciałoby by sparciało |
sparcieliby by sparcieli |
sparciałyby by sparciały |
bezosobnik: sparciano by
bezokolicznik: sparcieć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
sparciawszy
gerundium: sparcenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | sparcenie |
sparcenia |
| D. | sparcenia |
sparceń |
| C. | sparceniu |
sparceniom |
| B. | sparcenie |
sparcenia |
| N. | sparceniem |
sparceniami |
| Ms. | sparceniu |
sparceniach |
| W. | sparcenie |
sparcenia |
odpowiednik aspektowy: parcieć
Pochodzenie
1. o owocu
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa
Cytaty
|
[...] gdy nadejdą upały i susza, wówczas kolendra zakwitnie, szpinak i brokuły zżółkną, a rzodkiewki sparcieją. źródło: Internet: kukbuk.pl |
2. o gumie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii
Cytaty
|
Co prawda, skorupa trzyma się dobrze, ale gumowe uszczelki sparciały i skleiły obie części w nierozerwalną całość... źródło: NKJP: Barbara Rotter-Stankiewicz: Młynek do kawy, Dziennik Polski, 2008-07-24 |
|
|
- Nie sparciał przypadkiem? - [...] chwyciwszy za dwa końce, szarpnął kilka razy, testując wytrzymałość sznura. źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005 |
|
|
Spodnie, które w wilgotnej stróżówce Buhracka zdążyły już sparcieć, trzasnęły. Rozpruły się wzdłuż szwu i zaczęły się zsuwać [...]. źródło: NKJP: Marek Krajewski: Dżuma w Breslau, 2007 |
3. o osobie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka sprawność i wydolność organizmu
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia
Cytaty
|
Paweł specjalizował się w prostytucji i handlu kobietami, uważał bowiem, że to obiecująca i przyszłościowa gałąź kryminalistyki. Ale gdyby miał się zajmować każdą zamordowaną NN, osiwiałby i sparciał za tym odrapanym biurkiem. źródło: NKJP: Joanna Szymczyk: Ewa i złoty kot, 2004 |
4. o więzi
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
Cytaty
|
Życie ludzkie nędznie sparciało. Tak wiele znaków podniosłej ceremonii, rytów i obrzędów, masek przedziwnego spektaklu, podkreślających rangę życia, odrzuconych zostało bezmyślnie na śmietnik kultury, [...] to, co pozostało, było już tylko wyblakłym falsyfikatem, żałosną atrapą [...]. źródło: Internet: salon24.pl |
|
|
Dawno nikt tak dobitnie nie powiedział, że aby [...] mógł wygrać, najpierw polska demokracja musi zmarnieć i sparcieć. źródło: NKJP: MJ: Polityka, 2008-10-11 |