UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pramatka

Chronologizacja

1811, SL

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pramatka
pramatki
D. pramatki
pramatek
C. pramatce
pramatkom
B. pramatkę
pramatki
N. pramatką
pramatkami
Ms. pramatce
pramatkach
W. pramatko
pramatki

Pochodzenie

Zob. matka

1. kobieta

Definicja

książk. 
kobieta, od której wywodzi się ród, naród lub ludzkość

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Rodzina członkowie rodziny

Połączenia

  • pramatka Ewa, Rebeka, Sara
  • pramatka ludzkości

Cytaty

Chodziło o to, by zmusić królów do wydania Sary, której pisane było stać się pramatką pokoleń izraelskich.

źródło: NKJP: Zenon Kosidowski: Opowieści biblijne, 1963

Cień pada niestety na reputację naszych pramatek. Wydaje się, że musiały zdradzać naszych ludzkich praojców z innymi, człekopodobnymi, gatunkami zamieszkującymi ówczesną Europę.

źródło: NKJP: Europejczyk z nieprawego łoża, Polityka, 2005

Koncepcja mitochondrialnej Ewy (zwanej też „Czarną Ewą” ) spotkała się z przychylnym przyjęciem w środowisku naukowców; nikt się specjalnie nie spierał na temat wieku i pochodzenia naszej pramatki.

źródło: NKJP: Sławomir Zagórski; Artur Włodarski: Genetyka a pochodzenie człowieka, Gazeta Wyborcza, 1999-03-17

Dostrzegają w nim cechy kultu bogini Danu, mitycznej pramatki Celtów.

źródło: NKJP: Leszek Matela: Kod druidów i sekrety celtów, 2006

Składnia

bez ograniczeń + pramatka +
KOGO
bez ograniczeń + pramatka +
CZYJA

2. gatunek

Definicja

zwierzę, od którego pochodzi jakiś gatunek

Noty o użyciu

Używane w odniesieniu do zwierząt, których nazwa gatunkowa jest rzeczownikiem rodzaju żeńskiego.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Cytaty

Żbik jest pewnie praojcem tygrysa, a osioł lub zebra pramatką konia.

źródło: NKJP: Internet

Składnia

bez ograniczeń + pramatka +
CZEGO

3. twórczyni

Definicja

ta, która jako pierwsza coś stworzyła lub zainicjowała

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka określenia człowieka ze względu na jego działalność intelektualną

Cytaty

Lubią też mówić, że pramatką gatunku była jedna z najwybitniejszych angielskich pisarek – Jane Austen [...].

źródło: Internet: lubimyczytac.pl

Właściwie de Beauvoir była pramatką ruchu feministycznego i powinna z tego tytułu być jego świętą patronką.

źródło: Internet: pdf-x.pl

Składnia

bez ograniczeń + pramatka +
CZEGO

4. poprzedniczka

Definicja

coś, co istniało jako pierwsze przed czymś innym i dało temu początek

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie kolejność

Cytaty

Prawdziwą furorę zrobiło, składające się z 22 znaków, pismo fenickie, ono też stało się pramatką wszystkich alfabetów.

źródło: NKJP: Agnieszka Krzemińska: Od liczydła po alfabet, Polityka, nr 2526, 2005-10-22

Pramatką whisky była jęczmienna kolorowa gorzałka o nazwie „ferintosz” [...].

źródło: NKJP: Piotr Berger: Styl życia, CKM, nr 06/12, 1998

Ajurveda (sanskryt: wiedza o życiu), starsza od piramidy Cheopsa, jest pramatką wszystkich metod i wszystkich medycyn.

źródło: NKJP: Danuta Pawlicka: Odlotowy masaż, Gazeta Poznańska, 2005-04-01

Opowieść będąca pramatką wszelkich horrorów pochodzi z II wieku przed naszą erą, a zanotował ją w swym liście do przyjaciela rzymski historyk Pliniusz Młodszy w sto lat później.

źródło: NKJP: Najstarsza historia o duchach, Dziennik Polski, 2000-10-07

Składnia

bez ograniczeń + pramatka +
CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 23.01.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json