UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

prymarny

Chronologizacja

1828, Gazeta Polska, nr 247, polona.pl

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. prymarny
prymarny
prymarny
prymarne
prymarna
D. prymarnego
prymarnego
prymarnego
prymarnego
prymarnej
C. prymarnemu
prymarnemu
prymarnemu
prymarnemu
prymarnej
B. prymarnego
prymarnego
prymarny
prymarne
prymarną
N. prymarnym
prymarnym
prymarnym
prymarnym
prymarną
Ms. prymarnym
prymarnym
prymarnym
prymarnym
prymarnej
W. prymarny
prymarny
prymarny
prymarne
prymarna
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. prymarni
prymarni
prymarne
prymarne
D. prymarnych
prymarnych
prymarnych
prymarnych
C. prymarnym
prymarnym
prymarnym
prymarnym
B. prymarnych
prymarnych
prymarnych
prymarne
N. prymarnymi
prymarnymi
prymarnymi
prymarnymi
Ms. prymarnych
prymarnych
prymarnych
prymarnych
W. prymarni
prymarni
prymarne
prymarne

Pochodzenie

ang. primary

fr. primaire

z łac. primus 'pierwszy'

1. pierwszy

Definicja

książk. 
taki, który w hierarchii cech lub funkcji charakterystycznych dla danego obiektu albo sytuacji zajmuje pierwsze miejsce i jest uznawany za pierwotny, najbardziej typowy lub najważniejszy

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

  • prymarna forma, funkcja, odmiana; prymarne znaczenie
  • prymarny i sekundarny

Cytaty

Polska [...] powinna być krajem [...] „ludzi rozumiejących” Zachód i Wschód, biorących czynny, świadomy udział w „europejskiej przebudowie Wschodu”. Prymarnym warunkiem tego udziału i tej przebudowy jest zmiana postawy wobec krajów Ukrainy, Litwy i Białorusi.

źródło: NKJP: Andrzej Mencwel: Wizjoner z Londynu, Gazeta Wyborcza, 1996-06-15

Jednym z podstawowych zagadnień publicznej dyskusji [...] było ustalenie znaczenia prymarnego i sekundarnego leksemu krzyż, a także udzielenie odpowiedzi na pytanie: czego symbolem dla Polaków jest krzyż, jakie niesie z sobą wartości?

źródło: NKJP: Irena Kamińska-Szmaj: Dyskurs publiczny w prasie po roku 1989, 2001

Mówiąc o istocie języka, musimy pamiętać, iż jest on [...] najdoskonalszym i najsprawniejszym narzędziem porozumiewania się w różnorakich kontaktach międzyludzkich [...]. Jego funkcja prymarna polega na przekazywaniu informacji.

źródło: NKJP: Mariola Michalska: W trosce o kulturę słowa, Wychowawca nr 158, 2006-02

Każda odmiana ma swoją funkcję prymarną, podstawową. O ile na przykład język kazań czy język katechezy powinien pouczać, więc musi być zrozumiały, to język modlitwy wcale taki być nie musi.

źródło: NKJP: „Frelka” czy Maryja, Dziennik Polski, 2005-10-21

Nigdy w dziejach ludzkości człowiek, czy nawet całe społeczeństwa nie dysponowały równie bogatym arsenałem środków komunikowania, jak obecnie. Przez tysiąclecia podstawowymi środkami komunikowania były techniki określone [...] mianem prymarnych - język, gest, mimika.

źródło: NKJP: Tomasz Goban-Klas: Media i komunikowanie masowe. Teorie i analizy prasy, radia, telewizji i Internetu, 1999

Odesłania

Zob. też:

sekundarny

2. wyraz

Definicja

jęz. 
taki, od którego pochodzą inne wyrazy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język

Relacje znaczeniowe

antonimy:  sekundarny

Cytaty

Miano Bobrek mogło powstać od czasownika bobrować ('brodzić w wodzie jak bóbr') przy użyciu sufiksu -ek lub też jest przeniesieniem nazwy rośliny na psa (bobrek - nazwa rośliny), w tym wypadku byłaby to nazwa prymarna.

źródło: Maria Wichowa: Pisarstwo Jana Ostroroga: 1565-1622, 1998 (google.books.pl)

[...] czasownik prymarny się nie zachował i wskutek tego nie ma jasności co do funkcji spełnianej przez derywat [...].

źródło: Wojciech Smoczyński: Studia bałto-słowiańskie, 1989 (books.google.pl)

Data ostatniej modyfikacji: 11.06.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json