UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zawierucha

Chronologizacja

XVII w., Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zawierucha	zawieruchy
D.	zawieruchy	zawieruch

C.	zawierusze	zawieruchom
B.	zawieruchę	zawieruchy
N.	zawieruchą	zawieruchami
Ms.	zawierusze	zawieruchach
W.	zawierucho	zawieruchy

Pochodzenie

Najprawdopodobniej etymologicznie powiązany z psł. *virъ ‘wirowanie, gwałtowny ruch obrotowy’ - rzeczownikiem od czasownika *vьrěti ‘wrzeć’ (zob. wrzeć). Zastanawia odmienność samogłoski rdzennej w wyrazie polskim wobec innosłowiańskich odpowiedników, por. brus. zavirúcha, ukr. zavirjucha, ros. dial. zavir(j)úcha / zaverjúcha.

1. śnieżna

Definicja

książk.

bardzo silny i porywisty wiatr połączony z opadami deszczu lub śniegu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda zjawiska atmosferyczne

Połączenia

zimowa; straszna zawierucha
przeczekać gdzieś zawieruchę

Cytaty

Śnieżna zawierucha i późniejsze ocieplenie sprawiły, że na drogach tworzyły się rozlewiska, zaś dachy domów [...] zaczęły przeciekać.

źródło: NKJP: (wp): Zawiało i zalało, Dziennik Łódzki, 2006-11-06

Tego dnia była straszna zawierucha, śniegu napadało po pas.

źródło: NKJP: Mariola Marklowska: Los człowieka, Dziennik Zachodni, 2001-04-02

Idą jesienne słoty, a dzieci czekające na szkolny transport często będą moknąć, dlatego wybudowaliśmy dla nich takie przystanki z płyt betonowych. Nic wielkiego, ale dzięki temu dzieciaki będą się mogły zawsze schronić wczesnym rankiem przed deszczem czy zawieruchą.

źródło: NKJP: (sw): Przystanki potrzebne na słoty, Dziennik Łódzki, 2004-11-12

2. dziejowa

Definicja

książk.

gwałtowne wydarzenie w dziejach świata lub w czyimś życiu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:

burza, huragan, sztorm, wicher, wichura, zamieć

Połączenia

dziejowa, historyczna, polityczna, rewolucyjna, wojenna; wielka zawierucha
zawierucha wojny
czas, lata zawieruchy
zawierucha rzuciła kogoś gdzieś
rozpętać; przetrwać, przeżyć zawieruchę

Cytaty

Niekiedy przychodziły do nas sygnały o zaginionych w zawierusze wojennej bezcennych zbiorach, które raptem odnajdywały się za granicą.

źródło: NKJP:Monika Piątkowska: Nowy Autor pisze nowe przygody, Gazeta Wyborcza, 1998-04-03

Epoka biedermeieru to czas względnego spokoju po zawieruchach wojen napoleońskich, sprzyjający projektowaniu i wytwarzaniu mebli oraz przedmiotów dekoracyjnych.

źródło: NKJP: Rafał Lorek: Zasiądą przy okrągłym stole, Gazeta Krakowska, 2007-06-08

Ma 48 lat. Występował w zakładach pracy, domach kultury, na festynach. Rok temu po zawieruchach życiowych trafił do łódzkiego schroniska przy ul. Szczytowej.

źródło: NKJP:(Jed.): Bezdomna kapela, Express Ilustrowany, 2001-10-17

Składnia

	+	zawierucha	+	JAKA
	+	zawierucha	+	CZEGO

Data ostatniej modyfikacji: 03.02.2016