UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

nawałnica

Chronologizacja

1704, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. nawałnica
nawałnice
D. nawałnicy
nawałnic
C. nawałnicy
nawałnicom
B. nawałnicę
nawałnice
N. nawałnicą
nawałnicami
Ms. nawałnicy
nawałnicach
W. nawałnico
nawałnice

Pochodzenie

Zob. nawał, nawała

1. burza

Definicja

bardzo gwałtowna burza o niszczącej sile

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda zjawiska atmosferyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  burza

Połączenia

  • gwałtowna, potężna; lipcowa; śnieżna nawałnica
  • skutki nawałnicy
  • nawałnica przeszła, zniszczyła
  • nadciągająca; szalejąca nawałnica

Cytaty

Podczas nawałnic runęło tam dwadzieścia drzew.

źródło: NKJP: (MAWI): Po burzowych nawałnicach najbardziej ucierpiały drzewa. Ostrożnie w lesie!, Dziennik Łódzki, 2001-07-23

Nawałnica zniszczyła ich domy, niwecząc niejednokrotnie dorobek całego życia.

źródło: NKJP: (lew): Sanwil pomaga, Życie Podkarpackie, 2008-08-27

Wieczorem nawałnica przeszła też w rejonie Płocka. W wielu miejscach powywracała drzewa, które zablokowały drogi krajowe i lokalne.

źródło: NKJP: Burzliwy front, Dziennik Polski, 2001-08-28

Skutkiem nawałnic mogą być pożary i powodzie, zakłócenia w pracy urządzeń elektrycznych, zniszczenia drzew i lokalne zalania, a także utrudnienia w ruchu.

źródło: NKJP: Nadchodzą burze!, Tygodnik Siedlecki, 2009-09-12

Nie można też lekceważyć zagrożenia, jakie sprowadzają burze. Pierwsze zwiastuny nadciągającej nawałnicy powinny skłonić nas do przerwania wycieczki i opuszczenia szczytowych partii gór.

źródło: NKJP: (ŁAD): Może zagrzmieć i trochę popadać!, Gazeta Krakowska, 2006-07-13

2. gwałtowne wydarzenie

Definicja

książk. 
gwałtowne wydarzenie w dziejach świata lub w czyimś życiu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:  burza, huragan, sztorm, wicher, wichura

Cytaty

Zamku Lipowieckiego nie ominęły nawałnice dziejów i katastrofy.

źródło: NKJP: Katarzyna Opioła: Burzliwe dzieje zamku, Gazeta Krakowska, 2006-08-09

Godny podziwu był ten spokój w czasie, gdy nawałnica wojenna w Europie i w Azji była już nieunikniona.

źródło: NKJP: Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki, 1999

Mimo propagandowej nawałnicy znaleźli się ludzie, którzy nie poddali się presji i zachowali jasność umysłu.

źródło: NKJP: Internet

Wrócił, gdy trochę już ucichła medialna nawałnica związana z ujawnieniem dokumentów o jego współpracy z wywiadem PRL, odwołanym ingresem i decyzją papieża o przeniesieniu go w stan spoczynku.

źródło: NKJP: Cezary Łazarewicz: Męczennik jest zmęczony, Polityka nr 2614, 2007-07-28

Składnia

bez ograniczeń + nawałnica +
(CZEGO)
bez ograniczeń + nawałnica +
(JAKA)

3. siły wroga

Definicja

książk. 
nacierające siły wroga

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna armia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  nawała

Cytaty

Nawałnica mongolska została zatrzymana nad wschodnią granicą Polski.

źródło: NKJP: Kazimierz Wyka: Rzecz wyobraźni, 1959

Związek Radziecki musiał samodzielnie stawić czoła niemieckiej nawałnicy.

źródło: NKJP: Sebastian Chosiński: Kino totalitarne: Bóg Ojciec Stalin i Matka Boska Warwara, Esensja nr 06, 2009-08-21

Pod jego dowództwem Wojsko Polskie powstrzymało nawałnicę bolszewicką, która chciała przetoczyć się przez Europę [...].

źródło: NKJP: Trudne pojednanie, Dziennik Polski, 2000-08-23

4. atak

Definicja

książk. 
atak nacierających sił wroga

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną

Relacje znaczeniowe

synonimy:  nawała

Cytaty

Dwa dni później Anglicy przeprowadzili szturm. Po nawałnicy artyleryjskiej Teodor zrozumiał, że nie uda mu się obronić.

źródło: NKJP: Ignacy Karpowicz: Nowy kwiat cesarza (i Pszczoły), 2007

[...] rankiem, 2 września, rozpętała się nieprawdopodobna nawałnica ogniowa.

źródło: NKJP: Leszek Sobieraj: Historie niepospolite, Dziennik Zachodni, 2001-05-18

5. ogrom

Definicja

książk. 
ogrom czegoś, co pojawia się w dużym nasileniu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  nawał, nawała

Cytaty

Bezładny finał zagłusza nawałnica oklasków i wiwatów.

źródło: NKJP: Magdalena Tulli: Tryby, 2003

Tłumny, jak zwykle Urząd Skarbowy w Lubinie, przeżył istną nawałnicę klientów.

źródło: NKJP: Mirosława Bożyńska: Miedziowi akcjonariusze oblegali skarbówkę, Gazeta Wrocławska nr 23/07, 1999

Nawałnica obcych hipermarketów przypomina potop szwedzki, którego tym razem nie odeprzemy, gdyż są zwolnione z podatku.

źródło: NKJP: Barbara Wierzbicka: Groch z kapustą, czyli baby w kuchni rozmyślania, 2005

Matka przetrwała nawałnicę iście prokuratorskich pytań, udzielając odpowiedzi na najbardziej nieprzyjemne z nich z królewskim spokojem wiedzionej na szafot.

źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Krakowska żałoba, 2006

Składnia

bez ograniczeń + nawałnica +
CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 24.04.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json