UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

sepia

Chronologizacja

1600, SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. sepia
sepie
D. sepii
sepii
neut
sepij
char
C. sepii
sepiom
B. sepię
sepie
N. sepią
sepiami
Ms. sepii
sepiach
W. sepio
sepie

Pochodzenie

gr. sëpia

1. kolor

Definicja

kolor ciemnobrunatny

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  kolor

Połączenia

  • barwa, efekt, kolor, odcień sepii

Cytaty

Tkwią trochę niżej niż stare zakurzone oleodruki: święty Józef w kolorze sepii, Matka Boska w spłowiałym błękicie, czarno-biały Ojciec Święty.

źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Opowieści galicyjskie, 1955

U samego dołu, przy posadzce będą rysunki dzieci, wyżej malarstwo aborygenów i neolityczne - ciepłe sepie i ochry niby z Lascaux.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Kabaret metafizyczny, 1994

Widzę ten świat raczej w szarości i sepii, czerwień pojawia się co i raz jako krzykliwa plama, gdy ostrze dzielące skórę na niedźwiedziu fabuły trafia na tętnicę.

źródło: NKJP: Jacek Podsiadło: Świat prozy Magdaleny Tulli, Gazeta Wyborcza, 1999-04-02

2.a stworzenie

Definicja

zool. 
stworzenie morskie o owalnym, spłaszczonym ciele przechodzącym na krawędziach w płetwy, mogące zmieniać barwę i wydzielać ciemnobrązowy płyn tworzący zasłonę podczas zagrożenia, łowione dla mięsa i wydzieliny, która służy do wyrobu charakterystycznego barwnika

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta wodne

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta drapieżne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  mątwa

Cytaty

Po pierwsze okazało się, że radula amonitów nie miała dziewięciu rzędów ząbków, jak dzisiejszy łodzik i jego kopalni późnokarbońscy krewniacy, lecz siedem tak jak dzisiejsze kalmary, sepie i ośmiornice.

źródło: NKJP: Jerzy Dzik: Dzieje życia na ziemi: wprowadzenie do paleobiologii, 1992

Wokół nich chodziły kraby, pływały godne podziwu ryby, sepie, ośmiornice i meduzy.

źródło: NKJP: Radovan Brenkus: Nieskończenie błękitna zabawa, Akant, 2008-10

Bardzo ważne, aby w klatce umieścić też sepię (szkielet mątwy), która jest źródłem wapnia dla naszych ptaków.

źródło: Internet: leopardus.pl

2.b mięso

Definicja

mięso sepii - stworzenia

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  mątwa

Cytaty

Nowe karty pokazują też, że szef [...] nie boi się niespotykanych na co dzień ingrediencji takich jak langustynki, foie gras, sepia, ogon wołowy, policzki cielęce czy grasica.

źródło: NKJP: Agnieszka Kozak: Who is who, Dziennik Polski, 2008-11-27

Usmażoną sepię przełóż na talerz i posyp posiekaną pietruszką.

źródło: Internet: blog.hiszpaniatutaj.pl

2.c wydzielina

Definicja

wydzielina gruczołu sepii, z której wytwarza się barwnik ciemnobrunatny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Cytaty

[...] macki stwora plątały się, wyginały perwersyjnie, aż wreszcie sześcian pękł, a ośmiornica strzyknęła potężnie sepią, zaciemniło się morze i niebo, rozszalała się burza o sile pięciu stopni [...].

źródło: NKJP: Ireneusz Iredyński: Dzień oszusta. Człowiek epoki, 1962

3.a barwnik

Definicja

ciemnobrunatny barwnik stosowany w malarstwie i fotografii, kiedyś pozyskiwany z sepii - wydzieliny

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł materiały używane w przemyśle

Cytaty

Jest to wykonany kredką, a podmalowany sepią, rysunek na papierze, przedstawiający Teatr Łazienkowski w Warszawie w scenerii zimowej.

źródło: NKJP: Elżbieta Podolska: Kulturalny poniedziałek, Gazeta Poznańska, 2006-06-26

Zgodnie z jego wskazówkami zaczęli posługiwać się wywoływaczami i sepią.

źródło: NKJP: (ANK): W obiektywie najlepszych, Dziennik Zachodni, 2001-10-05

Naświetliłem na oko, potem wywołałem w wywoływaczu do odbitek 2 minuty, przerwałem, utrwaliłem, wypłukałem, zatonowałem sepią.

źródło: Internet: czarnobialykwadrat.wordpress.com

3.b technika

Definicja

technika malarska i fotograficzna polegająca na stosowaniu barwnika - sepii

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka sztuki plastyczne

Cytaty

Rozmaite techniki: tempera jak Kobieta w pościeli, ołówek jak Kozacki bankiet, sepia jak Koszary, olej jak nie najlepszy zresztą portret Katarzyny.

źródło: NKJP: Anna Strońska: Dopóki milczy Ukraina, 1998

Tworzy od ponad 20 lat różnorodnymi technikami, a szczególnie bliskie są mu olej, akwarela, sepia, tusz lawowany oraz własna technika autorska - ekspansja.

źródło: NKJP: (RL): Zobaczyć, posłuchać, Gazeta Krakowska, 2005-08-22

Fabicki film zrealizował na negatywie czarno-białym, ale obraz wirażowany został w sepii.

źródło: NKJP: (L): Laureat zawodowiec, Dziennik Łódzki, 2001-11-20

3.c obraz

Definicja

obraz lub rysunek wykonany w kolorach ciemnobrunatnych, przy użyciu sepii - barwnika

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka sztuki plastyczne

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka meble i wystrój wnętrz

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  obraz

Cytaty

Przypomnijmy, że chodzi o obraz zamówiony przez Thunów na podstawie sepii Fredricha Kreuz im Gebirge do kaplicy zamkowej w czeskim Dieczynie (Teschen). Friedrich wystawił ten obraz w swojej pracowni w Boże Narodzenie 1808 r.

źródło: NKJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Dziedzictwo Chopina i szkice muzyczne, 2010

Data ostatniej modyfikacji: 10.06.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj