Chronologizacja
XVI w., Bor
Pochodzenie
psł. *perdъ 'przednia część czegoś'
1. budynku
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie
Relacje znaczeniowe
| antonimy: | tył |
Połączenia
- przód budynku, domu; samochodu, statku, taksówki; szafy, telewizora
Cytaty
|
- Tu są jeszcze ślady po kulach, które świszczały nam nad głowami, jak nas pacyfikowali. Z przodu budynku ściany wyłożone są panelami, ale z boku widać jeszcze dziury [...]. źródło: NKJP: Barbara Musiałek: Jak to było w Jastrzębiu, Dziennik Zachodni, 2010-08-27 |
|
|
Wykryto dodatkowo w jego sprawie, że będąc dekoratorem, na planszach pierwszomajowych i innych, na których malował traktory, z przodu każdego z nich, w miejscu, gdzie widnieje mały znak fabryczny, wstawiał podobiznę Józefa Stalina z twarzą wykrzywioną w głupkowatym grymasie. źródło: NKJP: Zdzisław Smektała: Chcica..., 2006 |
|
|
[...] skoda miała z przodu chyba z osiem reflektorów i wielkiego czarnego orła na masce. źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Taksim, 2009 |
|
|
W czasie wykonywania ewolucji zjazdowych należało w dużym stopniu obciążać przody nart. źródło: NKJP: Rozwój sprzętu, techniki jazdy oraz stylów narciarskich..., 2005 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | przód |
przody |
|
| D. | przodu |
przodów |
|
| C. | przodowi |
przodom |
|
| B. | przód |
przody |
|
| N. | przodem |
przodami |
|
| Ms. | przodzie kwestion. przedzie |
przodach |
|
| W. | przodzie |
przody |
Inne uwagi
Forma Ms. lp przedzie uznawana za niepoprawną, W NKJP formy przodzie i przedzie mają mniej więcej równą frekwencję.
Składnia
|
+ | przód | + |
CZEGO
|
2.a ciała
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych
Relacje znaczeniowe
| antonimy: | tył |
Połączenia
- przód ciała
- siedzieć, stanąć; odwrócić się przodem do kogoś
- podejść do kogoś od przodu, zajść kogoś od przodu, z przodu; sfotografować kogoś z przodu
Cytaty
|
Sfotografowali mnie, z przodu, z boku, z jednego, drugiego. Potem zaprowadzili do stołówki. źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Traktat o łuskaniu fasoli, 2007 |
|
|
Wchodzi wartownik, w hełmie i z karabinem przewieszonym przez ramię. Zatrzymuje się w smudze jasności na tle parkanu i odwraca się przodem do kamery i do źródła światła. źródło: NKJP: Stanisław Mrożek: Jak zostałem filmowcem, 2004 |
|
|
Kozioł znowu uniósł głowę, postąpił krok, wyszedł zza pnia - i nagle odwrócił się lekko przodem. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 2001 |
|
|
Wyobraźmy sobie bowiem, że trafiamy celnie. Leżymy wtedy na plaży, opalamy przody i tyły, zwilżamy się w ciepłej wodzie. źródło: NKJP: Ludwik Stomma: I znów wakacje, Polityka, 2000-07-29 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | przód |
przody |
|
| D. | przodu |
przodów |
|
| C. | przodowi |
przodom |
|
| B. | przód |
przody |
|
| N. | przodem |
przodami |
|
| Ms. | przodzie kwestion. przedzie |
przodach |
|
| W. | przodzie |
przody |
Inne uwagi
Forma Ms. lp przedzie uznawana za niepoprawną, W NKJP formy przodzie i przedzie mają mniej więcej równą frekwencję.
2.b spódnicy
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie cechy ubrań
Relacje znaczeniowe
| antonimy: | tył |
Połączenia
- przód bluzki, płaszcza, spodni, sukienki...
- guzik, zamek, zapięcie z przodu bluzki, spódnicy...
Cytaty
|
Na zaścielonym żółtą kapą pojedynczym łóżku położyłam kartonowe pudełko z nowymi szpilkami, trójkącik czarnych stringów z różą wielkości pinezki na przodzie i stanik z identycznym kwiatkiem uplasowanym pomiędzy miseczkami rozmiaru 70A - najmniejszego z możliwych. źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Pudełko ze szpilkami, 2006 |
|
|
Segub przystanął w tłumie, rozglądając się wkoło. Potrząsnąwszy przodem tuniki, zawołał: - Pozdrowienie mieszkańcom Sodomy! źródło: NKJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1996 |
|
|
Bogate aplikacje i hafty zdobiły przody kożuchów i serdaków na Podhalu. źródło: NKJP: Aleksander Jackowski: Polska sztuka ludowa, 1974 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | przód |
przody |
|
| D. | przodu |
przodów |
|
| C. | przodowi |
przodom |
|
| B. | przód |
przody |
|
| N. | przodem |
przodami |
|
| Ms. | przodzie kwestion. przedzie |
przodach |
|
| W. | przodzie |
przody |
Inne uwagi
Forma Ms. lp przedzie uznawana za niepoprawną, W NKJP formy przodzie i przedzie mają mniej więcej równą frekwencję.
Składnia
|
|
+ | przód | + |
CZEGO
|
3. przestrzeń
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni miejsce i jego usytuowanie w przestrzeni
Relacje znaczeniowe
| antonimy: | tył |
Połączenia
- iść, ruszyć; pochylić się; pochylić głowę, wyciągnąć ręce do przodu
- huśtać się, kiwać się w przód (i w tył); zrobić krok w przód
Cytaty
|
Zrobił krok do przodu i zachwiał się. Heinz odruchowo wyciągnął ręce, by go uchronić przed upadkiem. źródło: NKJP: Mariusz Czubaj: 21:37, 2010 |
|
|
Major pochylił się z ręką w kieszeni, jakby szukając strzykawki, i nagle gwałtownie wyrzucił w przód głowę, częstując Jacka bykiem w podbródek. źródło: NKJP: Mirosław Sokołowski: Gady, 2007 |
|
|
Pchnął do przodu Ze-Zorra i wywijając nad głową walizeczką z magnetofonem, zawołał gromkim głosem: - Miejsce dla matki z dzieckiem! źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Zorro, załóż okulary!, 2001 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | przód |
przody |
|
| D. | przodu |
przodów |
|
| C. | przodowi |
przodom |
|
| B. | przód |
przody |
|
| N. | przodem |
przodami |
|
| Ms. | przodzie kwestion. przedzie |
przodach |
|
| W. | przodzie |
przody |
Inne uwagi
Zwykle lp. Forma Ms. lp przedzie uznawana za niepoprawną, W NKJP formy przodzie i przedzie mają mniej więcej równą frekwencję.