UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

artykulacja

Chronologizacja

1856, E. Janota: Główne zasady gramatyki języka niemieckiego, books.google.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. artykulacja
 artykulacje
D. artykulacji
 artykulacji
 neut
artykulacyj
 char
C. artykulacji
 artykulacjom
B. artykulację
 artykulacje
N. artykulacją
 artykulacjami
Ms. artykulacji
 artykulacjach
W. artykulacjo
 artykulacje

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

internac.

ang. articulation

fr. articulation

niem. Artikulation

z łac. articulatio 'rozczłonkowanie'

1. głoski

Definicja

jęz. 
wytwarzanie określonych dźwięków języka za pomocą narządów mowy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie

Połączenia

  • nieprawidłowa, prawidłowa, właściwa artykulacja
  • artykulacja głoski, samogłoski
  • miejsce, sposób artykulacji
  • w czasie artykulacji

Cytaty

[...] w jamie ustnej rozpoczyna się już artykulacja następnej głoski.

źródło: NKJP: Alicja Nagórko: Zarys gramatyki języka polskiego, 1996

[...] premierowy spektakl poprzedziła ciężka praca z tekstem, ukierunkowana na jego zrozumienie i interpretację oraz ćwiczenia prawidłowej artykulacji i zachowania na scenie.

źródło: NKJP: (ski): Sceniczny debiut, Gazeta Krakowska, 2001-12-11

Spółgłoski zwarte powstają, gdy w czasie artykulacji dochodzi do blokady przepływu powietrza przez jamę ustną i nosową [...].

źródło: NKJP: Internet

[...] mówi po polsku dobrze, ale ma kłopoty z artykulacją spółgłosek szczelinowych.

źródło: NKJP: Kacper Kulej: Noc czarnego humoru, Trybuna Śląska, 2001-04-13

Składnia

bez ograniczeń + artykulacja +
(CZEGO)

2. dźwięków

Definicja

muz. 
sposób wydobywania dźwięków w trakcie gry na instrumencie lub śpiewu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka

Połączenia

  • artykulacja i rytm; dynamika i artykulacja

Cytaty

Dla potrzeb ćwiczeń z muzyką istotna jest artykulacja, a szczególnie jej dwa rodzaje: staccato (oddzielanie od siebie poszczególnych dźwięków) i legato (ścisłe połączenie dźwięków).

źródło: NKJP: Barbara Janowska: Podręcznik tanecznej techniki wolnej, 2006

Kwartet renomowanych solistów [...] daleki był od barokowej artykulacji w kantacie.

źródło: NKJP: X: Zaczęli od Bacha, Polska Głos Wielkopolski, 2007-03-18

[...] pianista posługujący się elektroniczną klawiaturą nie ma indywidualnego wpływu na wydobycie dźwięku, artykulację, niuanse kolorystyczne - bez względu na siłę czy specyfikę uderzenia klawisza dźwięk wydobywa się zawsze w ten sam sposób, w przeciwieństwie do reagującego na te niuanse fortepianu.

źródło: NKJP: Roman Radoszewski: Czesław Niemen: kiedy się dziwić przestanę...: monografia artystyczna, 2004

[...] zaskoczył żywiołowym dynamizmem gry, specyficzną artykulacją doskonale dostosowaną do charakteru muzyki i wyeksponowaniem zewnętrznej brawury [...].

źródło: NKJP: Prokofiew, Dziennik Polski, 2003-04-01

3. poglądów

Definicja

książk. 
sposób formułowania lub uzewnętrzniania swoich odczuć lub poglądów w jakiejś sprawie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

  • artykulacja polityczna
  • artykulacja poglądów, potrzeb, uczuć

Cytaty

Okazało się, że możliwe jest wywieranie presji, że artykulacja zbiorowych aspiracji może przynieść skutek.

źródło: NKJP: Adam Michnik: Między Panem a Plebanem, 1995

Podobnie jak wolność słowa, swoboda zrzeszania się i gromadzenia stanowi przejaw dialogu społecznego, uczestniczenia w życiu publicznym, artykulacji i manifestacji poglądów, celów i interesów.

źródło: NKJP: Grażyna Michałowska: Problemy ochrony praw człowieka w Afryce, 2008

Internet umożliwia również konsumentom artykulację potrzeb [...].

źródło: NKJP: Andrzej Lubowski: Klapa z kropką, Polityka, 2000-11-11

W sferze politycznej i cywilnej można być wykluczonym z polityki [...] przez aktualną elitę władzy, która zamyka przestrzeń publiczną dla artykulacji żądań mogących zakwestionować jej przywództwo.

źródło: NKJP: Edmund Wnuk-Lipiński: Socjologia życia publicznego, 2008

Składnia

bez ograniczeń + artykulacja +
CZEGO

4. żuchwy

Definicja

stom. 
układ ruchów żuchwy w stosunku do szczęki górnej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Połączenia

  • artykulacja żuchwy

Cytaty

Zaburzone warunki biomechaniki stymulują nieprawidłową – asymetryczną artykulację żuchwy z objawami bólowymi i wzrostem napięcia mięśni żucia o różnym charakterze i natężeniu.

źródło: Internet: annales.gumed.edu.pl

Przekrojowe badania populacji pozwoliły na stworzenie norm określających stany artykulacyjne żuchwy. Możliwa jest ocena zwarcia i artykulacji oraz planowanie koniecznych zmian i postępowania leczniczego.

źródło: Internet: prot.stomat.net

Składnia

bez ograniczeń + artykulacja +
(CZEGO)

5. elewacji

Definicja

archit. 
podział płaszczyzny elementami architektonicznymi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo czynności związane z budową

Połączenia

  • artykulacja elewacji, ściany

Cytaty

Takie rozwiązanie [...] było unikatowe w Europie, podobnie jak jednolita artykulacja ścian zewnętrznych wysokimi ostrołukowymi wnękami biegnącymi przez całą wysokość budynku.

źródło: NKJP: Internet

[...] ich bryła, sylweta, detal architektoniczny i artykulacja elewacji podlegają ochronie konserwatorskiej [...].

źródło: NKJP: (J.ŚW): Relikty na przetarg?, Dziennik Polski, 2005-06-14

Zapewne była ona [przestrzeń] modelowana przez dosyć głębokie nisze nie tylko stanowiące plastyczną artykulację muru, ale także wpływające na charakter przestrzeni wewnętrznej.

źródło: Teresa Rodzińska-Chorąży: Zespoły rezydencjonalne i kościoły centralne na ziemiach polskich do połowy XII wieku, 2009 (books.google.com)

Składnia

bez ograniczeń + artykulacja +
CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 19.11.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN