UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

racjonalizować

Chronologizacja

1855, Johann Alzog, Historya powszechna kościoła, t. 3, tłum. Joanna Belejowska, polona.pl

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. racjonalizuję
racjonalizujemy
2 os. racjonalizujesz
racjonalizujecie
3 os. racjonalizuje
racjonalizują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. racjonalizowałem
+(e)m racjonalizował
racjonalizowałam
+(e)m racjonalizowała
racjonalizowałom
+(e)m racjonalizowało
racjonalizowaliśmy
+(e)śmy racjonalizowali
racjonalizowałyśmy
+(e)śmy racjonalizowały
2 os. racjonalizowałeś
+(e)ś racjonalizował
racjonalizowałaś
+(e)ś racjonalizowała
racjonalizowałoś
+(e)ś racjonalizowało
racjonalizowaliście
+(e)ście racjonalizowali
racjonalizowałyście
+(e)ście racjonalizowały
3 os. racjonalizował
racjonalizowała
racjonalizowało
racjonalizowali
racjonalizowały

bezosobnik: racjonalizowano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę racjonalizował
będę racjonalizować
będę racjonalizowała
będę racjonalizować
będę racjonalizowało
będę racjonalizować
będziemy racjonalizowali
będziemy racjonalizować
będziemy racjonalizowały
będziemy racjonalizować
2 os. będziesz racjonalizował
będziesz racjonalizować
będziesz racjonalizowała
będziesz racjonalizować
będziesz racjonalizowało
będziesz racjonalizować
będziecie racjonalizowali
będziecie racjonalizować
będziecie racjonalizowały
będziecie racjonalizować
3 os. będzie racjonalizował
będzie racjonalizować
będzie racjonalizowała
będzie racjonalizować
będzie racjonalizowało
będzie racjonalizować
będą racjonalizowali
będą racjonalizować
będą racjonalizowały
będą racjonalizować

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. racjonalizujmy
2 os. racjonalizuj
racjonalizujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. racjonalizowałbym
bym racjonalizował
racjonalizowałabym
bym racjonalizowała
racjonalizowałobym
bym racjonalizowało
racjonalizowalibyśmy
byśmy racjonalizowali
racjonalizowałybyśmy
byśmy racjonalizowały
2 os. racjonalizowałbyś
byś racjonalizował
racjonalizowałabyś
byś racjonalizowała
racjonalizowałobyś
byś racjonalizowało
racjonalizowalibyście
byście racjonalizowali
racjonalizowałybyście
byście racjonalizowały
3 os. racjonalizowałby
by racjonalizował
racjonalizowałaby
by racjonalizowała
racjonalizowałoby
by racjonalizowało
racjonalizowaliby
by racjonalizowali
racjonalizowałyby
by racjonalizowały

bezosobnik: racjonalizowano by

bezokolicznik: racjonalizować

imiesłów przysłówkowy współczesny:

racjonalizując

gerundium: racjonalizowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. racjonalizowanie
racjonalizowania
D. racjonalizowania
racjonalizowań
C. racjonalizowaniu
racjonalizowaniom
B. racjonalizowanie
racjonalizowania
N. racjonalizowaniem
racjonalizowaniami
Ms. racjonalizowaniu
racjonalizowaniach
W. racjonalizowanie
racjonalizowania

imiesłów przymiotnikowy czynny: racjonalizujący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. racjonalizujący
racjonalizujący
racjonalizujący
racjonalizujące
racjonalizująca
D. racjonalizującego
racjonalizującego
racjonalizującego
racjonalizującego
racjonalizującej
C. racjonalizującemu
racjonalizującemu
racjonalizującemu
racjonalizującemu
racjonalizującej
B. racjonalizującego
racjonalizującego
racjonalizujący
racjonalizujące
racjonalizującą
N. racjonalizującym
racjonalizującym
racjonalizującym
racjonalizującym
racjonalizującą
Ms. racjonalizującym
racjonalizującym
racjonalizującym
racjonalizującym
racjonalizującej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. racjonalizujący
racjonalizujący
racjonalizujące
racjonalizujące
D. racjonalizujących
racjonalizujących
racjonalizujących
racjonalizujących
C. racjonalizującym
racjonalizującym
racjonalizującym
racjonalizującym
B. racjonalizujących
racjonalizujących
racjonalizujących
racjonalizujące
N. racjonalizującymi
racjonalizującymi
racjonalizującymi
racjonalizującymi
Ms. racjonalizujących
racjonalizujących
racjonalizujących
racjonalizujących

imiesłów przymiotnikowy bierny: racjonalizowany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. racjonalizowany
racjonalizowany
racjonalizowany
racjonalizowane
racjonalizowana
D. racjonalizowanego
racjonalizowanego
racjonalizowanego
racjonalizowanego
racjonalizowanej
C. racjonalizowanemu
racjonalizowanemu
racjonalizowanemu
racjonalizowanemu
racjonalizowanej
B. racjonalizowanego
racjonalizowanego
racjonalizowany
racjonalizowane
racjonalizowaną
N. racjonalizowanym
racjonalizowanym
racjonalizowanym
racjonalizowanym
racjonalizowaną
Ms. racjonalizowanym
racjonalizowanym
racjonalizowanym
racjonalizowanym
racjonalizowanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. racjonalizowani
racjonalizowani
racjonalizowane
racjonalizowane
D. racjonalizowanych
racjonalizowanych
racjonalizowanych
racjonalizowanych
C. racjonalizowanym
racjonalizowanym
racjonalizowanym
racjonalizowanym
B. racjonalizowanych
racjonalizowanych
racjonalizowanych
racjonalizowane
N. racjonalizowanymi
racjonalizowanymi
racjonalizowanymi
racjonalizowanymi
Ms. racjonalizowanych
racjonalizowanych
racjonalizowanych
racjonalizowanych

odpowiednik aspektowy: zracjonalizować

Pochodzenie

Zob. racjonalizm

1. zachowanie

Definicja

książk. 
starać się uzasadnić racjonalnymi argumentami swoje odczucia lub wcześniejsze działania albo zachowania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Połączenia

  • racjonalizować działania
  • próbować racjonalizować

Cytaty

Marcin, oczywiście, zaglądał do komputera tylko w najważniejszych sprawach: potrzebne mu były grupy dyskusyjne o programach komputerowych, musiał obejrzeć najnowsze dyski i procesory w sklepach internetowych, sprawdzić pocztę. Racjonalizował swoje zachowanie, podobnie jak wielu innych siecioholików tkwiących z nosem w monitorze.

źródło: NKJP: Wojna o klawiaturę, Glamour, nr 7, 2003

Przygotuj farby, pędzel i dużą kartkę papieru. Na jednej z nich namaluj radość. Nie racjonalizuj, nie zastanawiaj się, czym jest radość.

źródło: NKJP: Katarzyna Ostrowska: Jak osiągnąć sukces w świecie ducha i materii, 2001

Po latach racjonalizuje podjętą wówczas decyzję, przywołując negatywne wcześniejsze przeżycia - „nie mogłam tego zrobić, bo tylko przez nią cierpiałam; ona sądziła, że ułoży sobie życie z moim mężem; razem z nim mnie biła; gdy chorowałam przez kilka dni nie dała mi jeść”.

źródło: NKJP: Jolanta Grotowska-Leder: Fenomen wielkomiejskiej biedy: od pizodu do underclass, 2002

Albo olewamy związki i poświęcamy się czemuś innemu. Albo godzimy się z zastaną sytuacją i akceptujemy stałego partnera, racjonalizujemy sobie wszystko w głowie i jest git.

źródło: KWJP: Joanna Jędrusik: 50 twarzy Tindera, 2019

Powinny też korzystać z różnych technik, by racjonalizować swoje odczucia i wiedzieć, dlaczego przejawiają się one tak, a nie inaczej.

źródło: NKJP: Henryka Bochniarz, Jacek Santorski: Bądź sobą i wygraj: 10 podpowiedzi dla aktywnej kobiety, 2003

Składnia

bez ograniczeń + racjonalizować +
(CO)

2. wydatki

Definicja

dostosowywać do współczesnych metod i osiągnięć naukowych oraz planować z myślą o uzyskaniu jak najlepszych wyników

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  ulepszać

Połączenia

  • racjonalizować koszty, system, wydatki
  • działania racjonalizujące

Cytaty

Polska gospodarka przechodziła okres transformacji, urealnione zostały ceny energii, a zarówno zakłady przemysłowe, jak i gospodarstwa domowe zaczęły racjonalizować jej zużycie.

źródło: KWJP: Edwin Bendyk, Urszula Papajak, Marcin Popkiewicz, Michał Sutowski: Polski węgiel, 2015

Racjonalizować efektywność wydatków można najskuteczniej przez decentralizację i odwoływanie się do ruchów społecznych, inicjatyw lokalnych.

źródło: NKJP: Jacek Kuroń: Kuroń dla „Gazety”, Gazeta Wyborcza, 1992-09-23

[...] można by stwierdzić, że rzeczywiście w warunkach trudności finansowych państwa (deficytu budżetowego) organy państwowe mogą wymuszać działania racjonalizujące wydatki budżetowe.

źródło: NKJP: Stanisław Owsiak: Finanse publiczne, 1998

Moim głównym zadaniem jest racjonalizowanie kosztów.

źródło: NKJP: K. Juszczak: Muszę odnieść sukces, Czas Ostrzeszowski, nr 200633, 2006

Składnia

bez ograniczeń + racjonalizować +
CO
Data ostatniej modyfikacji: 30.09.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json