UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

służebność

Chronologizacja

XV w., SStp

Pochodzenie

Zob. służba

1. wobec społeczeństwa

Definicja

to, że ktoś pełni jakąś służbę - pracuje na rzecz jakiejś społeczności lub dla realizacji określonego celu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Ocena i wartościowanie ➔ wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Zasady współżycia społecznego ➔ zwroty grzecznościowe i zachowania akceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:

służebniczość

Cytaty

	Kandyduję, bo pragnę zmienić styl pracy urzędu gminy, zwiększyć jego służebność dla społeczeństwa. źródło: NKJP: Co ty wiesz o kandydatach?, Dziennik Polski, 2002-10-22
	Urzędnikom zarzuca się brak służebności wobec podatnika, traktowanie otoczenia w kategoriach petentów z roszczeniową postawą, wreszcie naginanie prawa i wykorzystywanie jego przepisów dla własnych korzyści majątkowych. źródło: NKJP: Karol Kostrzebski: Zasady partycypacji społecznej w inicjatywach na rzecz dostępu do informacji w Warszawie, Zielone Brygady. Pismo Ekologów, 1999-05-01
	To nie jest kwestia ani regulacji, ani ich braku. To jest kwestia pewnej kultury, kultury służebności w stosunku do obywatela. źródło: NKJP: 15. posiedzenie Senatu RP, stenogram, wersja robocza
	[...] co stałoby się, gdyby premier zlekceważył przepis i nagród nie przyznał? Czy groziłby mu proces przed Trybunałem Stanu? I jak się mają te nagrody do ewangelicznej zasady służebności władzy? źródło: NKJP: Ewa Milewicz: Czy Unia Demokratyczna naprawdę istnieje?, Gazeta Wyborcza, 1994-03-05

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	służebność	służebności
D.	służebności	służebności

C.	służebności	służebnościom
B.	służebność	służebności
N.	służebnością	służebnościami
Ms.	służebności	służebnościach
W.	służebności	służebności

Składnia

służebność

(CZYJA) + (dla KOGO | wobec KOGO | w stosunku do KOGO)

2. we dworze

Definicja

przest.

bycie na służbie - pełnienie funkcji służącego lub służącej

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Praca ➔ zawody

Cytaty

Ciekawy portret typu społecznego z niskich warstw społecznych, wchodzącego w strukturalne, a więc całożyciowe, relacje służebności w Polsce przed- i powojennej zawierają szkice poświęcone „beznadziejnemu proletariuszowi” [...].

źródło: Anna Kordasiewicz: (U)sługi domowe. Przemiany relacji społecznych w płatnej pracy domowej, 2016 (books.google.pl)

Pójdę ślepy i o kiju
I napotkam psa jakiego
To ustąpię jemu z drogi
Ludziom ręce będę lizał
Wszy otoczę służebnością [...]

źródło: Stanisław Grochowiak: Ballada rycerska, 1956 (pl.wikisource.org)

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	służebność	służebności
D.	służebności	służebności

C.	służebności	służebnościom
B.	służebność	służebności
N.	służebnością	służebnościami
Ms.	służebności	służebnościach
W.	służebności	służebności

Inne uwagi

Zwykle lp

3. wobec nauki

Definicja

książk.

to, że coś pełni funkcję podrzędną w hierarchii pojęć lub nauk

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Działalność intelektualna człowieka

Cytaty

	Była ona [socjologia] - od samych początków powstania - uprawiana i rozumiana jako wiedza, której służebność dla spraw narodowych jest oczywista, a przy tym konieczna. źródło: Życie i Myśl, 1974 (books.google.pl)
	Wierzył w istnienie „muzyki czystej”, uwolnionej od wszelkiej służebności, nawet wobec tak subtelnego wymiaru rzeczywistości, jak uczucie. źródło: NKJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Dziedzictwo Chopina i szkice muzyczne, 2010
	Głębsza [...] analiza wykazuje, że dawne treści pozostają, zmienia się często jedynie ich interpretacja oraz służebność w stosunku do ustroju aktualnie w danej społeczności obowiązującego. źródło: Witold Hensel: Polska starożytna, 1988 (books.google.pl)
	Pod wpływem doświadczeń z socrealizmem polska literatura lat sześćdziesiątych we wszystkich swych odmianach odstępuje od teorii odbicia (realizmu iluzyjnego, naturalizmu), tendencyjności, służebności. źródło: NKJP: Tadeusz Drewnowski: Próba scalenia. Obiegi, wzorce, style: literatura polska 1944-1989, 1997

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	służebność	służebności
D.	służebności	służebności

C.	służebności	służebnościom
B.	służebność	służebności
N.	służebnością	służebnościami
Ms.	służebności	służebnościach
W.	służebności	służebności

Składnia

służebność

(dla CZEGO | wobec CZEGO | w stosunku do CZEGO)

4. serwitut

Definicja

praw.

prawo do korzystania w określonym zakresie z cudzej nieruchomości lub ze znajdujących się na niej dóbr naturalnych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Prawo i łamanie prawa ➔ regulacje prawne

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	serwitut, służebnictwo
	hiperonimy:	prawo

Połączenia

służebność drogowa, gruntowa; osobista
służebność drogi, gruntu, mieszkania, przejazdu
likwidacja służebności
ustalić, ustanowić, wykonywać, znieść służebność
obciążony służebnością

Cytaty

Jeżeli przedszkole jest pozbawione dostępu do drogi publicznej, można domagać się ustalenia służebności przejazdu przez sąsiednią nieruchomość [...].

źródło: NKJP: Rafał Kuś Panki: Przepuszczą dzieci do przedszkola, gdy wójt naprawi im drogi, Dziennik Zachodni, 2010-08-30

Służebność gruntowa powinna być wykonywana w taki sposób, żeby jak najmniej utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej.

źródło: NKJP: Kodeks cywilny

Do 1932 r. Ministerstwu Reform Rolnych podlegały okręgowe i powiatowe urzędy ziemskie (utworzone w 1923), powołane do przebudowy ustroju rolnego (scalania gruntów, likwidacji służebności, uwłaszczenia).

źródło: NKJP: Wojciech Witkowski: Historia administracji w Polsce 1764-1989, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	służebność	służebności
D.	służebności	służebności

C.	służebności	służebnościom
B.	służebność	służebności
N.	służebnością	służebnościami
Ms.	służebności	służebnościach
W.	służebności	służebności

Składnia

	+	służebność	+	(CZEGO)
	+	służebność	+	(JAKA)

5. w dawnych czasach

Definicja

w dawnych czasach: obowiązek nakładany na ludność przez władzę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Zasady współżycia społecznego ➔ stosunki, grupy i organizacje społeczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Cytaty

Jedni mówili, że Radowid zwyczajnie się zlitował - wiedząc, że kovirskiej „oprawy koronnej” nie stać ni na daninę, ni na służebność.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Wieża Jaskółki, 1997

Podwoda - w dawnej Polsce służebność komunikacyjna, świadczona przez ludność na rzecz monarchy i jego urzędników. Był to obowiązek dostarczania środków transportu. Przetrwał do 1945 roku.

źródło: NKJP: Stanisław Laskowski: Wartość użytkowa gleb gminy Praszka, 1998

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	służebność	służebności
D.	służebności	służebności

C.	służebności	służebnościom
B.	służebność	służebności
N.	służebnością	służebnościami
Ms.	służebności	służebnościach
W.	służebności	służebności

Data ostatniej modyfikacji: 17.09.2024