UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

reakcjonista

Chronologizacja

1833, Gazeta Codzienna, nr 584, polona.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. reakcjonista
reakcjoniści
ndepr
reakcjonisty
depr
D. reakcjonisty
reakcjonistów
C. reakcjoniście
reakcjonistom
B. reakcjonistę
reakcjonistów
N. reakcjonistą
reakcjonistami
Ms. reakcjoniście
reakcjonistach
W. reakcjonisto
reakcjoniści
ndepr
reakcjonisty
depr

Pochodzenie

Zob. reakcja

Definicja

książk.  pejorat. 
człowiek niechętny postępowi i zmianom, działający w zgodzie z dawnymi i nieaktualnymi regułami postępowania

Noty o użyciu

W propagandzie ZSRR i krajów mu podległych wyraz często był używany jako określenie osób niepopierających systemu komunistycznego.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wstecznik, zacofaniec
antonimy:  postępowiec

Połączenia

  • fanatyczny, jawny, nieugięty, konserwatywny, skrajny, zaciekły, zajadły, zatwardziały reakcjonista

Cytaty

Sprzeczne są oceny pontyfikatu Grzegorza XVI, określanego mianem reakcjonisty. Zarzucano mu zwalczanie dążeń ludu rzymskiego do demokracji, potępiano go jako przeciwnika postępu, bo nie zgadzał się na budowę kolei żelaznej i gazowe oświetlenie ulic.

źródło: NKJP: Marek Borucki: Polacy w Rzymie. Od czasów Mieszka I do Jana Pawła II, 1995

Zamieniam się powoli w reakcjonistę tak radykalnego, że powstrzymuję się od każdego działania w tym świecie – łącznie z tworzeniem alternatywnych, ale mających związek z jego substancją projektów.

źródło: NKJP: Cezary Michalski: Siła odpychania, 2002-09

Po drugiej wojnie światowej był [...] największym reakcjonistą w regionie; działał wyraźnie przeciw nowemu systemowi.

źródło: NKJP: Kasztan pod lupą, Dziennik Bałtycki, 2003-11-05

Często jednak strach przed konsekwencjami nowych technologii jest irracjonalny. Tak było, gdy w miastach wprowadzano masowo elektryczność. Reakcjoniści wyobrażali sobie, że prąd będzie wyskakiwał przez ściany i gwałtownie wzrośnie śmiertelność.

źródło: KWJP: Grzegorz Lewicki: Technofobia. To się leczy?, Wprost, 2014

Reakcjoniści, chętnie nazywający samych siebie konserwatystami, starali się po prostu zachować jak najwięcej z tzw. dawnego ustroju, a więc przywileje kleru i arystokracji.

źródło: KWJP: Jan Hartman: Prawica niejedno ma imię, Polityka, 2019-11-05

Data ostatniej modyfikacji: 27.05.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json