UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

smerda

Chronologizacja

1625, Kart XVII-XVIII

Pochodzenie

Zob. smard

1. kmieć

Definicja

w średniowieczu: chłop początkowo wolny, a z czasem uzależniony wraz z gospodarstwem od pana feudalnego lub władcy

Noty o użyciu

W późniejszych wiekach wyraz zyskał pejoratywne nacechowanie i był używany jako wyzwisko.

Warianty

  • smard
  • smerd
  • rzadziej smurd

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Cytaty

Zubożały smerda zaciągał u możnego pana pożyczkę, którą niełatwo było mu spłacić. Pożyczka taka prowadziła do zupełnego uzależnienia się od pana [...].

źródło: Michał Sczaniecki: Powszechna historia państwa i prawa, 2022 (books.google.pl)

Choć żywot sprościsz, smerdą chyba ostaniesz, wszelki dobytek niechawszy...

źródło: Zofia Kossak: Bursztyny, 1958 (books.google.pl)

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. smerda
smerdowie
ndepr
smerdy
depr
D. smerdy
smerdów
C. smerdzie
smerdom
B. smerdę
smerdów
N. smerdą
smerdami
Ms. smerdzie
smerdach
W. smerdo
smerdowie
ndepr
smerdy
depr

2. dziecko

Definicja

daw. 
dziecko, do którego mówiący ma w chwili mówienia negatywny stosunek

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia narodziny i dzieciństwo

Relacje znaczeniowe

synonimy:  bękart, gnojek, małolat, smark, smarkacz, smarkul
hiperonimy:  dziecko

Cytaty

[Przestawałem] być gówniarzem, smrodem, pierońskim pastuchem, smarkiem, sakramenckim pędziwiatrem, smerdą, a zaczynałem być kimś z nich, jeszcze nie dorosłym, a mogącym już zarabiać, to znaczy pracować.

źródło: Feliks Fornalczyk: Znani i nieznani: szkice, 1974 (books.google.pl)

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1, ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. smerda
smerdowie
smerdy
ndepr
smerdy
depr
D. smerdy
smerdów
smerd
C. smerdzie
smerdom
B. smerdę
smerdów
smerdy
N. smerdą
smerdami
Ms. smerdzie
smerdach
W. smerdo
smerdowie
smerdy
ndepr
smerdy
depr

Inne uwagi

Gdy wyraz odnosi się tylko do osób płci żeńskiej, używa się r.ż., D. lm smerd, B. lm smerdy. Gdy zaś odnosi się do osoby/osób płci męskiej, do grupy osób obojga płci albo do osoby/osób bez wskazania na płeć, używa się r. m1, D. i B lm smerdów lub r. ż, D. lm smerd, B. lm. smerdy.

Data ostatniej modyfikacji: 24.10.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json