Chronologizacja
Pochodzenie
łac. energīa
z gr. enérgeia 'działanie'
1. u człowieka
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka sprawność i wydolność organizmu
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | siła |
Połączenia
- dobra, duchowa, emocjonalna, fantastyczna, negatywna, niesamowita, niezwykła, pozytywna, prawdziwa, radosna, wyjątkowa, zbawienna; dodatkowa, duża, nadmierna, niespożyta, nowa, ogromna, olbrzymia, podwójna; pisarska, punkowa, rockowa, seksualna, sportowa, trash-folkowa, twórcza; męska, młodzieńcza; wrodzona, życiowa; energia; energia psychiczna, reformatorska
- energia chłopca, człowieka, dzieci, dziennikarzy, inwestorów, kierownictwa, koalicji, ludzi, mieszkańców, młodzieży, piłkarzy, posłów, pracownika społecznego, wnioskodawcy; Boga, Ducha Świętego; dobra, miłości, modlitwy, popkultury, przebaczenia, życia
- energia do działania, do nauki, do pracy, do walki, do życia
- energia na dokonanie, na robienie czegoś; na pyskówki, na sprawy (drugorzędne), na walkę z kimś/czymś
- energia w głosie
- ktoś robi coś ze zdwojoną energią
- energia i adrenalina, energia i agresja, energia i ambicja, energia i entuzjazm, energia i nadzieja, energia i odwaga, energia i optymizm, energia i pasja, energia i radość (życia), energia i świeżość, energia i siła, energia i witalność; energia i chęć do czegoś, energia i inicjatywa; energia i pomysły, energia i pracowitość, energia i zapał; energia oraz ekspresja, energia oraz talent; energia lub emocje; młodość i energia, serce i energia, spontaniczność i energia; apetyt i energia, dowcip i energia
- nadmiar, utrata, zastrzyk energii
- czerpać, dawać, mieć, odzyskać; marnować, tracić, trwonić, uwolnić, wyładować, wyzwolić/wyzwalać; czuć, poczuć energię
- dysponować, eksplodować, emanować, promieniować, tryskać; naładowany energią
- mówić, ruszyć, tańczyć z energią
Cytaty
|
W tej szkole wszyscy emanują pozytywną energią. źródło: NKJP: Ewa Ziętarska: Nie strzelać do ucznia, Gazeta Wyborcza, 1996-05-07 |
|
|
W społeczeństwie szlacheckim ważną funkcję pełniły zabawy rycerskie, które miały przygotowywać do uczestnictwa w pospolitym ruszeniu, a zarazem rozładowywać energię młodzieży. źródło: NKJP: Andrzej Chwalba: Obyczaje w Polsce : od średniowiecza do czasów współczesnych : praca zbiorowa, 2004 |
|
|
- Energię do działania dają mi te dzieciaczki, które przychodzą na zbiórki zuchów. źródło: NKJP: (KRM): Oddanie i energia, Dziennik Polski, 2001-04-06 |
|
|
- Mamo, on się świetnie czuje, może czerpie energię z drzew. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Rosyjski kochanek, 1996 |
|
|
Czuję się młoda, atrakcyjna, pełna energii i radości życia, sprawna, mocna. źródło: NKJP: Sonia Raduńska: Białe zeszyty, 2005 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | energia |
energie |
|
| D. | energii |
energii |
neut |
| rzadziej energij |
char | ||
| C. | energii |
energiom |
|
| B. | energię |
energie |
|
| N. | energią |
energiami |
|
| Ms. | energii |
energiach |
|
| W. | energio |
energie |
Inne uwagi
Zwykle lp
2. w fizyce
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii
CZŁOWIEK I TECHNIKA Energia
Połączenia
- duża, maksymalna, niska, spora, średnia, wysoka energia; energia atomowa, cieplna, geotermalna, grawitacyjna, grzewcza, jądrowa, mikrofalowa, nuklearna
- energia akceleratora, lasera; biomasy, cząstki, elektronów, fotonu, gazu, gwiazdy, jonizacji, kwantu, neuronu, protonu, układu, wodoru; drgań, fal dźwiękowych, radiowych
- energia z biogazu, z biomasy, z kosmosu, ze słońca
- energia i dynamika, energia i masa, energia i materia, energia i pęd, energia i surowce
- bilans, straty, źródło energii
- fotony, kwanty, neutrony o energii iluś MeV
- przenosić, przetwarzać, rozpraszać, uwalniać, wykorzystać, zamieniać energię
- przetworzyć na energię
Cytaty
|
Cała energia kwantu zostaje przekazana związanemu elektronowi, który wylatuje z atomu z prędkością zależną od energii fotonu. źródło: NKJP: Włodzimierz Kusch: Co o promieniowaniu wiedzieć powinniśmy, 1999 |
|
|
Badają więc zachowanie najmniejszych, coraz to mniejszych, składników natury: cząstek elementarnych. Robią to tak: zamieniają energię na materię, a następnie z powrotem na energię [...]. źródło: NKJP: Raj fizyków, Dziennik Polski, 1999-04-30 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | energia |
energie |
|
| D. | energii |
energii |
neut |
| rzadziej energij |
char | ||
| C. | energii |
energiom |
|
| B. | energię |
energie |
|
| N. | energią |
energiami |
|
| Ms. | energii |
energiach |
|
| W. | energio |
energie |
Inne uwagi
Zwykle lp
3. elektryczna
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Energia elektryczność
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | elektryczność, elektryka, prąd, światło |
Połączenia
- energia dla odbiorcy finalnego, końcowego; dla budynku mieszkalnego, dla zakładów lniarskich, przemysłowych...
- energia i ciepło, energia i gaz; energia i opał, energia i żywność
- dostawca, odbiorca; awaria, brak, dostawa, kradzież, pobór, produkcja; cena; licznik energii
- pieniądze na energię; ceny, faktura VAT, kwoty pieniężne, należności, odpłatność, opłaty, rachunek, rozliczenia, taryfa za energię
- energia drożeje
- oszczędzać energię; zużycie energii
- zostać, żyć bez energii; korzystać, skorzystać z energii
- płacić, zapłacić za energię
Cytaty
|
Koszty utrzymania stadionu są bardzo wysokie [...]. Płacimy wysokie rachunki za energię elektryczną. źródło: NKJP: Okocimski bez „Okocimia”, Dziennik Polski, 1998-07-08 |
|
|
Oczywiście musimy oszczędzać energię. Gdybyśmy wszystkie żarówki zmienili na energooszczędne, to zaoszczędzilibyśmy 600 MW rocznie [...]. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 18.01.1995 |
|
|
Chodzi o to, że podwyżki cen energii wpływają z „naddatkiem” na wzrost innych cen. Jeśli energia drożeje o 5 proc., to uczciwie można wytłumaczyć wzrost cen innych wyrobów o, powiedzmy, 1 proc. źródło: NKJP: Jakub Cegieła: Taki sobie budżet, Gazeta Wyborcza, 1997-02-21 |
|
|
Płacę rachunki i chcę mieć możliwość korzystania z energii [...]. źródło: NKJP: (SB): Ciemne wieczory sołtysa Szydłowa, Echo Dnia, 2005-08-04 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | energia |
energie |
|
| D. | energii |
energii |
neut |
| rzadziej energij |
char | ||
| C. | energii |
energiom |
|
| B. | energię |
energie |
|
| N. | energią |
energiami |
|
| Ms. | energii |
energiach |
|
| W. | energio |
energie |
Inne uwagi
Zwykle lp