UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rozeta

Chronologizacja

1782, SL

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rozeta
rozety
D. rozety
rozet
C. rozecie
rozetom
B. rozetę
rozety
N. rozetą
rozetami
Ms. rozecie
rozetach
W. rozeto
rozety

Pochodzenie

fr. rosette 'różyczka'

1. z piór

Definicja

rzecz przypominająca różę (kwiat) pod względem kształtu lub promienistego układu elementów

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Cytaty

Układałam rozetę z jej włosów na poduszce.

źródło: KWJP: Monika Mostowik: Patrzę, 2017

Na talerzu układam rozetę z cienkich plasterków świeżego ogórka (nie obranego ze skórki), oblewam 1-2 łyżkami gęstego jogurtu [...].

źródło: NKJP: Kurt Scheller: Dym w kuchni, czyli wędzenie, Gazeta Wyborcza, 1998-07-17

Pióra bielika amerykańskiego są często używane w tradycyjnych indiańskich ceremoniach, strojach i ozdobach, w tym do wyrobu wachlarzy, rozet z piór noszonych w tylnej części pasa podczas niektórych tańców [...].

źródło: NKJP: Internet

2. ornament

Definicja

plast. 
ornament mający kształt koła wypełnionego dekoracją, z wpisanym w niego kwiatem lub innym motywem o promienistym układzie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka sztuki plastyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  ornament

Połączenia

  • ozdobna, stiukowa, kamienna rozeta

Cytaty

Jej marmurową posadzkę zdobią piękne, kolorowe rozety z wielobarwnych marmurów i złocistego chalcedonu.

źródło: NKJP: Joanna Kardasz: Walka o Sejm, Gazeta Poznańska, 2002-05-10

Jeżeli chcemy pod rozetą zawiesić żyrandol, trzeba w niej zrobić otwór o średnicy umożliwiającej przełożenie kabla i haka.

źródło: NKJP: (jsz): Sztukateria wraca na salony, Gazeta Pomorska, 2010-02-09

W wezgłowiu ze sklejki brzozowej wycięto rozety charakterystyczne dla sztuki podhalańskiej.

źródło: KWJP: Katarzyna Kowalska: Efektowna iluminacja, Cztery Kąty, 2016-01-11

Została już ułożona ozdobna kamienna rozeta wokół pomnika Mickiewicza (w większości z kostki porfirowej).

źródło: NKJP: (MM): Ostatnie dni układania, Dziennik Polski, 2006-05-06

3. okno

Definicja

archit. 
okrągłe okno wypełnione geometryczną dekoracją o promienistym układzie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

Relacje znaczeniowe

synonimy:  różyca
hiperonimy:  okno

Połączenia

  • gotycka, kamienna, witrażowa, barwna, imponująca rozeta

Cytaty

To aluzja do rozet w gotyckich katedrach Francji XII i XIII w., które bardzo często zawierały symbolikę kosmiczną.

źródło: KWJP: Judyta Watoła: Jak okręt i hala fabryczna, Gazeta Lokalna — Katowice, 2017-09-05

Podczas moskiewskiego finału Ligi Mistrzów owa kamienna rozeta z bazyliki w Trento przypomniała mi się jakoś niechcący, lecz później myśl o kręcącym się wkoło ludzkim powodzeniu nie opuszczała mnie ani na chwilę.

źródło: NKJP: Koło fortuny i rozpaczy, Dziennik Polski, 2008-05-26

Katarakta nocy zasnuwa każdą rubinową szybkę witrażowej rozety nad portalem.

źródło: NKJP: Piotr Siemion: Niskie Łąki, 2000

4. liści

Definicja

bot. 
skupisko liści wyrastających z bardzo krótkiej łodygi, ułożonych blisko siebie tuż nad powierzchnią ziemi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

Połączenia

  • rozeta liściowa
  • rozeta liści

Cytaty

Liście te układają się w rozetę, co umożliwia gromadzenie się wody deszczowej.

źródło: NKJP: (as): Ananas z parapetu, Dziennik Łódzki, 2006-01-03

Cała rozeta liściowa znajduje się pod wodą.

źródło: NKJP: Roma Linke: Prehistoryczne widłaki, Dziennik Słupski, 1999-10-08

Wyrwij z trawnika korzenie chwastów wieloletnich, m.in. mniszka, babki czy pępawy, razem z rozetami liści.

źródło: KWJP: Łukasz Skop: Czas pięknych liści, Weranda Country, 2018-09-13

Data ostatniej modyfikacji: 03.03.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json