UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

brudny

Chronologizacja

XV w., Bańk

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	brudny	brudny	brudny	brudne	brudna
D.	brudnego	brudnego	brudnego	brudnego	brudnej
C.	brudnemu	brudnemu	brudnemu	brudnemu	brudnej
B.	brudnego	brudnego	brudny	brudne	brudną
N.	brudnym	brudnym	brudnym	brudnym	brudną
Ms.	brudnym	brudnym	brudnym	brudnym	brudnej
W.	brudny	brudny	brudny	brudne	brudna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	brudni	brudni	brudne	brudne
D.	brudnych	brudnych	brudnych	brudnych
C.	brudnym	brudnym	brudnym	brudnym
B.	brudnych	brudnych	brudnych	brudne
N.	brudnymi	brudnymi	brudnymi	brudnymi
Ms.	brudnych	brudnych	brudnych	brudnych
W.	brudni	brudni	brudne	brudne

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	brudniejszy	brudniejszy	brudniejszy	brudniejsze	brudniejsza
D.	brudniejszego	brudniejszego	brudniejszego	brudniejszego	brudniejszej
C.	brudniejszemu	brudniejszemu	brudniejszemu	brudniejszemu	brudniejszej
B.	brudniejszego	brudniejszego	brudniejszy	brudniejsze	brudniejszą
N.	brudniejszym	brudniejszym	brudniejszym	brudniejszym	brudniejszą
Ms.	brudniejszym	brudniejszym	brudniejszym	brudniejszym	brudniejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	brudniejsi	brudniejsi	brudniejsze	brudniejsze
D.	brudniejszych	brudniejszych	brudniejszych	brudniejszych
C.	brudniejszym	brudniejszym	brudniejszym	brudniejszym
B.	brudniejszych	brudniejszych	brudniejszych	brudniejsze
N.	brudniejszymi	brudniejszymi	brudniejszymi	brudniejszymi
Ms.	brudniejszych	brudniejszych	brudniejszych	brudniejszych

Pochodzenie

Zob. brud

1. samochód

Definicja

pokryty brudem

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka czynności związane z codziennym życiem w domu

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie cechy ubrań

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

antonimy:

czysty

Połączenia

brudny fartuch; samochód; brudna deszczówka, rzeka, woda; cela; bielizna, bluzka, koszula, pościel, ścierka; szklanka; ulica, uliczka; brudne powietrze; pranie; brudne buty; mankiety, łachy, skarpetki, ubrania; ręce, nogi, włosy; okna; kąpieliska, plaże, podwórka; toalety; naczynia, sztućce
brudny jak święta ziemia, jak świnia

Cytaty

	Miał na sobie „cywilne” łachy, ze spodni wystawała brudna koszula. źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Bóg zapłacz!, 2000
	Basen w Kamieniu nie nadaje się do kąpieli. Wodę bada sanepid. Kępy trawy na dnie, pływające butelki i brudna woda przypominająca zawiesistą zupę. Tak wygląda kąpielisko w Kamieniu. źródło: NKJP: Adrian Czarnota: Basen z wybielaczem, Tygodnik Rybnicki, 2007-06-25
	W ciągu 15 min kierowca brudnego samochodu może zmienić wygląd swojego pojazdu i wyruszyć w dalszą drogę lśniącym i pachnącym autem. Taki zabieg w automatycznej myjni kosztuje 10 zł. źródło: NKJP: (dark): Z pianką i woskiem, Gryf Wejcherowski, 2011
	Zawsze chodziłyśmy na posiedzenia, kiedy występował Briand, bo mówił mądrze i bardzo pięknie po francusku, wszyscy to zawsze podkreślali, nie zapominając dodać, że ma on najbrudniejsze ręce i najczarniejsze paznokcie na świecie. źródło: NKJP: Monika Żeromska: Wspomnienia, 2007
	Podobnie wygląda sytuacja z młodszymi dziećmi. Są zabiedzone i brudne. źródło: NKJP: Kronika Ziemi Żarskiej, nr 1, 1998
	Czasem przychodzą starsi chłopcy, którzy palą, piją piwo i przeklinają. Podwórko jest brudne i brzydkie. źródło: NKJP: Gazeta Wrocławska, nr 16/09, 1999

2. praca

Definicja

taki, przy wykonywaniu którego brudzimy się

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

synonimy:

czysty

Połączenia

brudna praca; zabawa

Cytaty

Cztery konie rodem z Rosji chorują, a w tego rodzaju służbie trzeba nieźle się nabiegać. - Pokonujemy dziennie około 40 km - mówi dowódca oddziału, Henryk Bubicz. - To brudna praca. Nieraz błoto bryźnie spod kopyt, albo mundur pobrudzi się od oślinionego pyska. Ale inaczej nie da rady, bezdroży leśnych nie pokona żaden samochód.

źródło: NKJP: mat: Konie do zadań specjalnych, Wieczór Trójmiasta, 1998-10-27

Z tego, co słyszę, do najgrzeczniejszych dzieci nie należałeś. No, raczej nie. Jednak nie mogę zdradzać zbyt wielu szczegółów, bo moi rodzice będą zawiedzeni. Podobno miałeś jeszcze inną – dość brudną – zabawę: podkładałeś psie kupy na wycieraczki nielubianym sąsiadom.

źródło: NKJP: emka: Bartek Kędzierski: Czesio, to mój synek, Dlaczego?, 2009-08-28

3. biznes

Definicja

taki, który narusza zasady etyki i reguły współżycia społecznego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa przestępstwa

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	niemoralny
	antonimy:	czysty

Połączenia

brudny biznes; handel; sposób; brudna ideologia; gra; kampania; plotka; polityka; sprawa; wojna; brudne przedsięwzięcie; brudne czyny; interesy; metody
brudny i ciemny

Cytaty

	– To nie jest brudna robota. To robota solidna i rzetelna. To normalna praca. źródło: NKJP: Ani słowa o polityce, Sztafeta, 02/2005
	Brudna ideologia skinów - Niemcy, Żydzi, Rosjanie i Murzyni to nasi wrogowie. źródło: NKJP: Magdalena Jankowska: Narodowy obóz zabójców, Super Express 25/3, 1998
	To była brudna wyborcza gra [...]. źródło: NKJP: Mati: Gdzie się podział milion?, Super Express, 2006
	Do tej pory handlarze śmiercią znajdowali klientów głównie w mieście, teraz rozszerzyli swoją działalność na cały powiat. Dobitnym tego przykładem jest zatrzymanie w tym miesiącu 40-letniego dilera narkotyków w gminie Sochocin, który stworzył całą sieć sprzedaży wykraczającą zresztą poza tą gminę. Wykorzystywał on do tego brudnego biznesu uczniów. źródło: NKJP: W.Hagedorny: Szeroka fala narkotyków, Tygodnik Ciechanowski, 2007-06-21

4. przeszłość

Definicja

taki, który jest oceniany pod względem prawnym lub moralnym jako zły

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

brudna przeszłość; rzeczywistość; brudne myśli; problemy
zły i brudny

Cytaty

	Za główną bramą więzienia jest zupełnie inny świat. PGR kojarzy się wielu ludziom najczęściej z czymś złym i brudnym. Ludzie z miasta mówią o nich „pegeerowcy“. źródło: NKJP: Władysław Thiel, Anna Sztym: Tajemnice sztumskiego więzienia, NTN Powiśle, 1999-05-21
	Młodym ludziom, bardzo przeżywającym śmierć swego kolegi, usiłowano wmówić, że zginął, bo wpadł na słup. Zrobili to prokuratorzy mający za sobą brudną komunistyczną przeszłość. źródło: NKJP: Anna Sarzyńska: O rewolcie w mieście Słupsk, Gazeta Polska nr 3, 1998
	Niedawno w Łodzi student zamordował z zimną krwią taksówkarza. Hmm... trudno nie zauważyć pewnych powiązań z jednym z wspanialszych filmów polskich pt. „Krótki film o zabijaniu” Krzysztofa Kieślowskiego. Również młody chłopak, podobnie brudna i szara rzeczywistość, bardzo zbliżona sytuacja... źródło: NKJP: Ariadna Rużewicz: Coś, co wszędzie jest - kultura, Magazyn Puls Studenta nr 20, 2000-03
	W swoich utworach opisywał to, co w zasięgu ręki. Doskonale czuł środowiskowe realia i przenosił na papier sytuacje i język - od narkomanów na urzędnikach skończywszy. Nie unikał problemów trudnych, brudnych i konfliktowych. źródło: NKJP: Piotr Peichert: Meta była o dwa kroki stąd, Dziennik Słupski, 1999-06-11
	Takimi metodami posługują się tylko brudni ludzie, których trzeba wyrzucić z polityki a nie dawać na prezydenta. źródło: NKJP: Internet

5. forsa

Definicja

taki, który pochodzi z nieuczciwych działań

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa przestępstwa

Połączenia

brudna forsa; brudne pieniądze; zyski

Cytaty

Z wielkim bólem stwierdziłem niedawno, że pomimo tego, iż czasy komunistycznego kumoterstwa minęły, rynkiem muzycznym nadal rządzą układy i brudna forsa.

źródło: NKJP: Jam: Muzyka: Muzyka według bardzo krytycznego człowieka, Magazyn Puls Studenta nr 17, 1999-12

Zdrajca wyrzucił srebrniki w kierunku świętego Przybytku i oddalił się. Nie wytrzymał napięcia, popełnił samobójstwo. Arcykapłani wzięli srebrniki, ale i oni uznali, że są to brudne pieniądze.

źródło: NKJP: Józef Augustyn: Medytacje Jerozolimskie Świadectwo pielgrzyma, 2010

Szczególnie po wojnie mieszkania, kamienice były bardzo tanie i różne brudne pieniądze, w najrozmaitszy sposób zdobyte, lokowano w ten sposób, że kupowano bardzo tanie domy, bardzo tanie kamienice i domy mieszkalne.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 03.12.1993

6. mgła

Definicja

książk.

taki, który jest szary i ciemny

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Połączenia

brudna jesień; mgła, mgiełka

Cytaty

Pamiętam, że to była jesień, mokra i brudna.

źródło: NKJP: K.Wieteska: Dom dla niechcianych, Tygodnik Ciechanowski, 2006-07-16

Wspieram się mocno o balustradę, jako że trochę zbyt wysokie jest to ósme piętro. Patrzę - nad wieżami, dachami, murami leży brudna mgła.

źródło: NKJP: Jerzy Broszkiewicz: Doktor Twardowski, 1977

7. róż

Definicja

taki, który ma domieszkę szarości

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Połączenia

brudny beż, rudy, róż; brudna czerwień, zieleń

Cytaty

Modne tej jesieni połączenia stanowią zielony z pomarańczowym, poza tym na topie są biel i brudny róż.

źródło: NKJP: reg: Zamiast fartuszka, Trybuna Śląska, 2003-09-06

Staraj się trzymać jednej konwencji, stosuj np. tylko kolory jesiennej przyrody (stonowane, ciepłe odcienie żółtego, pomarańczowego i brudnej zieleni ).

źródło: NKJP: Zaprojektuj swój sukces, Enter nr 3, 2004

Nowa Huta lat 50. była biedna i brzydka. Straszyła brudną czerwienią nieotynkowanych bloków.

źródło: NKJP: Jacek Bartlewicz: Płonne nadzieje, Gazeta Krakowska, 2003-04-08

8. dźwięk

Definicja

muz.

taki, który jest celowo zniekształcony, niemelodyjny, nieprzyjemny

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Relacje znaczeniowe

antonimy:

czysty

Połączenia

brudny dźwięk; brudna muzyka; brudne brzmienie

Cytaty

Choć muzyka Hey'a rozwija się, nie sposób zapomnieć o jej korzeniach - brudnych dźwiękach grunge'u i fascynacji rockiem lat 60.

źródło: NKJP: moov: Trzymanie poziomu, Nasze Miasto Kraków, 2002-11-21

Dodatkowo efekt brudnego popowego brzmienia, jak CKOD sami określają swoją muzykę, uzupełniała motoryczna perkusja [...] i klawiszowe wspomaganie Kamila Łazikowskiego. – Gramy muzykę, jaką gramy. To nigdy nie będzie ładne.

źródło: NKJP: (mz): Bunt na sprzedaż, Sztafeta nr 44/2004

Silence to zespół, który już dawno wyrobił sobie renomę swoim wyjątkowym brzmieniem i nietuzinkowymi aranżacjami. Zespół gra tzw. emo noise hardcore, czyli brudną muzykę, połamane dźwięki. – Hardcore to nie jest muzyka komercyjna – mówią muzycy. – A my gramy dla przyjemności.

źródło: NKJP: (MG): End of silence, Gazeta Krakowska, 2006-10-25

Frazeologizmy

brudna kartoteka
brudna robota
brudne ręce
ktoś pierze brudne pieniądze
ktoś wyprał brudne pieniądze
nieczyste sumienie
brudne sumienie
pralnia brudnych pieniędzy

Data ostatniej modyfikacji: 12.05.2015