UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

organizm

Chronologizacja

SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

internac.

ang. organism

fr. organisme

niem. Organismus

gr. órganon 'organ, narząd ciała' + gr. -ismos

1. roślina lub zwierzę

Definicja

biol. 
roślina lub zwierzę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Połączenia

  • żywe organizmy; organizmy roślinne, zwierzęce; jednokomórkowe, wielokomórkowe

Cytaty

Na kształt i wygląd powierzchni kamienia wpływały organizmy roślinne, jak i zwierzęce.

źródło: KWSJP: Życie zaklęte w kamieniu, Dziennik Polski - Kraków, 2001-03-26

Ewolucyjnie najwcześniejsze sposoby gromadzenia energii przez organizmy jednokomórkowe to fermentacja węglowodanów: cukrów prostych i polisacharydów.

źródło: KWSJP: Joanna Kośmider, Barbara Mazur-Chrzanowska, Bartosz Wyszyński: Odory, 2002

Organizmy wielokomórkowe mogą się składać z wielu bilionów komórek.

źródło: KWSJP: Leokadia Kłyszejko-Stefanowicz: Cytobiochemia: biochemia niektórych struktur komórkowych, 1995

Wszystkie żywe organizmy, ale także gleba i kosmos, stale na siebie oddziałują i przekazują sobie energię - tłumaczy Brodzki.

źródło: KWSJP: Waldemar Pankowski: Kosmiczny czas robienia masła, Gazeta Wyborcza, 1992-10-23

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. organizm
organizmy
D. organizmu
organizmów
C. organizmowi
organizmom
B. organizm
organizmy
N. organizmem
organizmami
Ms. organizmie
organizmach
W. organizmie
organizmy

2. człowiek

Definicja

ciało człowieka lub zwierzęcia widziane jako całość spełniająca podstawowe funkcje życiowe

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ciało

Połączenia

  • chory, silny, słaby, wątły, zdrowy; ludzki organizm; organizm odporny, nieodporny
  • organizm człowieka, dziecka, kobiety, matki; ptaka
  • coś osłabia, trawi, wyczerpuje, wyniszcza organizm
  • produkowane przez organizm

Cytaty

Trzeba leczyć chory organizm, a nie objawy choroby.

źródło: KWSJP: Wacław Gołembowicz: Wędrowiec, 1963

Pierwszy to okres embrionalny i niemowlęcy wraz z okresem poniemowlęcym, kiedy rozwija się organizm dziecka, a dziecko (w okresie niemowlęcym) odkrywa i tworzy swój świat, w którym odkrywa siebie.

źródło: KWSJP: Jan Szczepański: Wizje naszego życia, 1995

Zdrowy organizm żyje i działa, tylko chory zastanawia się nad sobą.

źródło: KWSJP: Juliusz Machulski: Seksmisja, 1983

Silny organizm jego wracał szybko do zdrowia.

źródło: KWSJP: Stefan Leder, Witold Leder: Czerwona nić: ze wspomnień i prac rodziny Lederów, 2005

Możemy więc kupić środek wspomagający organizm ptaka w czasie pierzenia, służący utrzymaniu pięknych i zdrowych piór, a nawet intensywności ich barwy.

źródło: KWSJP: Hanna Jurczak-Gucwińska: Zwierzęta w moim domu, 1975

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. organizm
organizmy
D. organizmu
organizmów
C. organizmowi
organizmom
B. organizm
organizmy
N. organizmem
organizmami
Ms. organizmie
organizmach
W. organizmie
organizmy

3. organizacja

Definicja

zespół elementów tworzący jedną całość

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Połączenia

  • organizm gospodarczy, państwowy, polityczny, społeczny

Cytaty

Od czasu wojny północnej Rzeczpospolita i Rosja zaczynały stanowić jak gdyby jeden organizm polityczny, a to dlatego, że coraz to bardziej i tu, i tam rozstrzygała prawie o wszystkim jedna i ta sama władza.

źródło: KWSJP: Paweł Jasienica: Rzeczpospolita Obojga Narodów. Dzieje agonii, 1989

W okresie międzywojennym - od 1918 do 1939 roku - organizm gospodarczy Polski związany był z Bałtykiem zaledwie wąską nitką, i to wciąż zagrożoną odcięciem jej obcęgami niemieckiej zaborczości.

źródło: KWSJP: Teresa Kuczyńska: Czego to człowiek nie wymyśli, 1972

Polska musi wchodzić w proces integracji europejskiej jako jednolity organizm państwowy, o jednolitym ustroju, aby w ten sposób zadbać o realizację interesów narodowych - argumentował.

źródło: KWSJP: Kraj - Bezpieczeństwo najważniejsze, Dziennik Polski, 1998-02-09

I to jest istota sporu, który pan poseł Bujak pragnie pod fałszywymi pozorami przenieść na cały organizm społeczny.

źródło: KWSJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 30.12.1992

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. organizm
organizmy
D. organizmu
organizmów
C. organizmowi
organizmom
B. organizm
organizmy
N. organizmem
organizmami
Ms. organizmie
organizmach
W. organizmie
organizmy
Data ostatniej modyfikacji: 06.03.2011
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj