UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

bawełna

Chronologizacja

1437, SStp

Pochodzenie

niem. Baumwolle

1.a krzew

Definicja

krzew mający kwiaty i torebki z nasionami okrytymi białym, włoskowatym puchem, uprawiany ze względu na włókna, stanowiące podstawowy surowiec do wyrobu przędzy i celulozy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny uprawne

Połączenia

  • kwiaty; nasiona; plantacje, pola; plony; plantatorzy bawełny
  • bawełna rosła
  • sadzić; uprawiać bawełnę

Cytaty

Wszędzie, jak okiem sięgnąć, rosła bawełna.

źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Azja Środkowa, zagłada morza, Gazeta Wyborcza nr 286, 1992-12-05

Aż wreszcie syn stepów kirgiskich będzie pasał konie nad Loarą, a Sycylijczyk sadził bawełnę w turkmeńskich dolinach.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 19.03.1998

Prezydent USA [...] zachwala wolny handel, ale nie stosuje jego reguł, przez co rolnicy w Pakistanie, uprawiający bawełnę, popadają w coraz większą biedę.

źródło: NKJP: Świat - Przegrana wojna z terroryzmem, Dziennik Polski, 2003-09-27

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bawełna
bawełny
D. bawełny
bawełn
C. bawełnie
bawełnom
B. bawełnę
bawełny
N. bawełną
bawełnami
Ms. bawełnie
bawełnach
W. bawełno
bawełny

Inne uwagi

Zwykle lp

1.b włókno

Definicja

miękkie włókno otaczające nasiona bawełny - rośliny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  włókno

Połączenia

  • ekologiczna; importowana; długowłóknista, średniowłóknista bawełna
  • zbiór bawełny
  • wory z bawełną
  • przewozić; zbierać bawełnę

Cytaty

Ekologiczna bawełna jest bardziej miękka w dotyku, ponieważ w trakcie jej obróbki nie używa się sztucznych żywic, wybielaczy ani innych chemikaliów.

źródło: NKJP: Bob Ortega: Ekologiczna odzież znajduje wielu zwolenników w Europie, The Wall Street Journal Europe nr 37 dodatek do Gazety Wyborczej nr 288, 1994-12-12

Ogromne ciężarówki, których platformy podwyższono kojcem z desek, chybotały się wyładowane stertami worów z bawełną.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Za czasów Związku Radzieckiego, przywożono do nas bawełnę z Azji Środkowej, nasi robotnicy wyrabiali tkaniny i gotowy wyrób trafiał z powrotem do Azji.

źródło: NKJP: Dom - Rynek oczekiwania, Dziennik Polski, 2000-09-20

Odtąd szosa biegła między zielonymi polami, na których kobiety zbierały bawełnę lub zrywały z barwnych krzaków pąki służące do wyrobu perfum.

źródło: NKJP: Tomasz Mirkowicz: Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1999

Maszyny w większości przędzalni Łodzi czy Bielska-Białej mogą przerabiać jedynie średniowłóknistą bawełnę pochodzącą właśnie z tych krajów.

źródło: NKJP: Michał Matys, Jacek Pawlicki: Bawełna cienko przędzie, Gazeta Wyborcza nr 76, 1995-03-30

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bawełna
bawełny
D. bawełny
bawełn
C. bawełnie
bawełnom
B. bawełnę
bawełny
N. bawełną
bawełnami
Ms. bawełnie
bawełnach
W. bawełno
bawełny

1.c przędza

Definicja

przędza z bawełny - włókna

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

Połączenia

  • kłębki, motek; przędzalnie bawełny
  • nawijać bawełnę
  • (narzuty) utkane z bawełny

Cytaty

Wszędzie ogromne, metalowe szpule, na które kiedyś nawijano bawełnę.

źródło: NKJP: Paweł Smoleński: Łódzkie klocki, Gazeta Wyborcza nr 27, 1992-02-01

Wielu chętnych nabywców znalazły chodniki, chodniczki oraz narzuty utkane z wełny i bawełny w warsztacie Henryki Myszki z Karniewa.

źródło: NKJP: A.Fidrysiak: „Kwiaty ogrodów” w Gołotczyźnie, Tygodnik Ciechanowski, 2003-07-20

Dwa lata później aparatura klimatyzacyjna działała także w przędzalni bawełny w Karolinie Północnej, ale dopiero od 1914 r. klimatyzacja zaczęła tak naprawdę służyć ludziom.

źródło: NKJP: Iza Salamon: Wysoka cena miłego chłodu, Nowiny Raciborskie, 2006-07-25

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bawełna
bawełny
D. bawełny
bawełn
C. bawełnie
bawełnom
B. bawełnę
bawełny
N. bawełną
bawełnami
Ms. bawełnie
bawełnach
W. bawełno
bawełny

1.d tkanina

Definicja

tkanina z bawełny - przędzy

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  tkanina

Połączenia

  • beżowa, kremowa; cienka bawełna
  • bele bawełny
  • kimono, majtki, odzienie, ręczniki, spodnie; kocyk, pościel z bawełny
  • (kaftan) podszyty bawełną

Cytaty

Majętniejsi posiadali płócienny kaftan podszyty bawełną, a na to suknię zdobną w futro lisa bądź kuny, takąż czapkę oraz safianowe, czerwone buty, bez ostróg.

źródło: NKJP: Iwona Motus: Spotkał Tatar Tatarzyna - „W stepie szerokim”, 2000-11

Nowym wizerunkiem Dżafara stały się jedwabne czarne koszule, rozpięte do pasa, czarne wełniane marynarki w białe prążki, czarne szerokie spodnie z bawełny z mankietami i czarne pantofle z plecionką.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Modlitwa o deszcz, 2002

Na sznurkach wisiały te same co przed tygodniem grube skarpety i trzy pary niewymyślnych, za to ciepłych majtek z bawełny.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Kisuny, 2008

W dziesięć minut później wkroczyła do tak zwanego salonu, świeżo wymyta, w pozbawionej dekoltu sukience z beżowej bawełny.

źródło: NKJP: Piotr Zaremba: Plama na suficie, 2004

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bawełna
bawełny
D. bawełny
bawełn
C. bawełnie
bawełnom
B. bawełnę
bawełny
N. bawełną
bawełnami
Ms. bawełnie
bawełnach
W. bawełno
bawełny

Frazeologizmy

bez owijania w bawełnę
bez obwijania w bawełnę
ktoś nie owija w bawełnę
ktoś nie obwija w bawełnę
Data ostatniej modyfikacji: 12.03.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json