UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

postrzyżyny

Chronologizacja

1 połowa XVI w., SPXVI
Inne znaczenie: 'strzyżenie owiec'

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: p3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. postrzyżyny
D. postrzyżyn
C. postrzyżynom
B. postrzyżyny
N. postrzyżynami
Ms. postrzyżynach
W. postrzyżyny

Pochodzenie

Zob. strzyc

1. u dawnych Słowian

Definicja

w kl8uturze dawnych Słowian obrzęd ścięcia włosów chłopcu, który przechodził spod opieki matki pod opiekę ojca

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Połączenia

  • postrzyżyny Siemowita, syna, Ziemowita
  • obrzęd, rytuał postrzyżyn
  • dokonywać postrzyżyn

Cytaty

Opowieść Anonima o postrzyżynach synów księcia Popiela i Siemowita, syna Piasta, wskazywałaby na uroczysty charakter obrzędu, któremu obowiązkowo towarzyszyła uczta urządzana przez ojca.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych, 2004

Symboliczne imiona - wilk, niedźwiedź czy ryś - nosili słowiańscy chłopcy przed postrzyżynami. Miały nadawać im szczególną moc ochronną.

źródło: NKJP: Joanna Pyłka: Wyznawcy Świętowida, Gazeta Poznańska, 2005-09-16

Piast Kołodziej na okoliczność postrzyżyn syna Ziemowita chował naczynie z warzonym piwem.

źródło: KWJP: Maria Falińska: Staropolski cenzus piwa, Mówią Wieki, 2020-01-03

2. w zakonie

Definicja

obrzęd ścięcia włosów osobie przyjmowanej do zakonu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

Cytaty

Przyjął postrzyżyny mnisze i święcenia kapłańskie. W latach 1982-4 był proboszczem prawosławnej parafii w Komańczy.

źródło: NKJP: Tajni współpracownicy SB, Tygodnik Siedlecki, 2009-01-14

3. u fryzjera

Definicja

żart. 
strzyżenie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Pielęgnacja ciała czynności związane z pielęgnacją ciała i ich efekty

Cytaty

2,5-letni Cezar, terier rosyjski, do salonu przyszedł na postrzyżyny. Wierci się, trzęsą mu się łapy, jednak dzielnie znosi zabieg. Jego właściciel, Jerzy Marynowski opowiada, że kiedyś sam go strzygł, ale nierówno wychodziło.

źródło: NKJP: Przychodzi pies do fryzjera, Express Ilustrowany, 2003-06-14

Talmud zalecał bowiem, aby uczyć dzieci pierwszych wersetów z Biblii w momencie, gdy dziecko zaczyna mówić, a proces ten najczęściej rozpoczynał się w wieku trzech lat. Wtedy też po raz pierwszy stosowano wobec chłopca nakazy biblijne. Jeden z nich dotyczył nieobcinania włosów po bokach głowy. W związku z czym przy postrzyżynach zostawiano mu skręcone pejsiki za uszami.

źródło: NKJP: Barbara Legutko: Żydowska edukacja, Co Tydzień Jaworzno, 2004-04-22

- Obciąłem włosy, bo mi się znudziły. Sześć lat noszenia i pielęgnowania wystarczy - zwierza się zawodnik. - Poszły więc pod nożyczki, a postrzyżyn dokonałem w Poznaniu. Stwierdziłem, że trzeba zmienić image.

źródło: NKJP: Postrzyżyny Urbasia, Dziennik Polski, 2001-05-21

Data ostatniej modyfikacji: 12.05.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj